Άποψη

Η απειλή των ομολόγων

Εάν τυχόν η Ευρώπη καταλήξει εκεί που προδιαγράφουν οι αγορές, θα έλθουμε αντιμέτωποι με έναν εφιάλτη – με την κορύφωση της ανεργίας, με χρεοκοπίες, με κατασχέσεις, με πλειστηριασμούς και με την εξαθλίωση μεγάλων ομάδων του πληθυσμού, γράφει το Analyst.gr.  

 

 

 

 

 

       

“Παλαιότερα σκεφτόμουν πως αν υπήρχε μετενσάρκωση, θα ήθελα να επανέλθω στη ζωή ως πρόεδρος ή πάπας – ή ως ο καλύτερος επιθετικός του ποδοσφαίρου. Όμως, τώρα θέλω να επιστρέψω ως η «αγορά ομολόγων» – επειδή μπορείς να εκφοβίσεις τους πάντες” (J. Carville).

 

 

 

Εισαγωγή

Μετά τη δημιουργία της πίστωσης από τις τράπεζες, η γέννηση του ομολόγου ήταν η δεύτερη σημαντική επανάσταση στην ανέλιξη του χρήματος. Τόσο οι κυβερνήσεις, όσο και οι μεγάλοι οργανισμοί, εκδίδουν ομόλογα, επειδή αυτός είναι ένας τρόπος για να δανειστούν χρήματα από ένα «ευρύτερο φάσμα» ανθρώπων και θεσμών – έτσι ώστε να μην είναι εξαρτημένοι αποκλειστικά και μόνο από τις τράπεζες.

 

 

 

Τα ομόλογα, όσον αφορά τα κράτη, ενσωματώνουν ουσιαστικά την υπόσχεση της κυβέρνησης να πληρώνει στον κάτοχο τους έναν ετήσιο τόκο, εξοφλώντας τα στην ονομαστική τους αξία – στο 100% δηλαδή αυτής που εκδίδονται, κατά την ημερομηνία λήξης τους. Ο αρχικός αγοραστής του ομολόγου έχει βέβαια το δικαίωμα να το πουλήσει όποτε θέλει, καθώς επίσης σε όποια τιμή ορίζει η αγορά.

 

 

 

Σήμερα, η συνολική αξία των διεθνώς διαπραγματευομένων ομολόγων είναι της τάξης των 18 τρις $ – ενώ η συνολική αξία των ομολόγων που διαπραγματεύονται στις εγχώριες αγορές (όπως, για παράδειγμα, τα ομόλογα που κατέχονται από Έλληνες επενδυτές), ανέρχεται παγκοσμίως στο ιλιγγιώδες ποσόν των 50 τρις $. Επηρεαζόμαστε δε όλοι από τις αγορές ομολόγων, με τους εξής δύο σημαντικότερους τρόπους:(α)  Ένα μεγάλο μέρος των χρημάτων που αποταμιεύουμε για τα γηρατειά, καταλήγει να επενδύεται στις αγορές ομολόγων.

 

 

 

 

(β)  Λόγω του τεράστιου μεγέθους της, καθώς επίσης επειδή οι κυβερνήσεις θεωρούνται ως οι πλέον φερέγγυοι δανειολήπτες, η αγορά ομολόγων είναι αυτή που καθορίζει μακροπρόθεσμα τα επιτόκια για όλους τους τομείς της οικονομίας. Απλούστερα, όταν οι τιμές των ομολόγων πέφτουν, τα επιτόκια εκτοξεύονται στα ύψη, με οδυνηρές συνέπειες για όλους τους δανειολήπτες.

 

 

Ο τρόπος που λειτουργεί τώρα η αγορά ομολόγων είναι ο εξής: Κάποιος έχει 100.000 € και θέλει να τα αποταμιεύσει. Αγοράζει λοιπόν ένα δεκαετές ομόλογο αξίας 100.000 €, το οποίο αποδίδει ένα σταθερό ετήσιο επιτόκιο (κουπόνι) της τάξης του 3% – επομένως 3.000 € ετησίως, πληρωτέο στη λήξη του, στο 100% της ονομαστικής του αξίας (100.000 €).

 

 

 

Το «αγοραίο» όμως επιτόκιο ή η τρέχουσα απόδοση, υπολογίζεται εάν διαιρέσουμε το κουπόνι (3.000 € στο παράδειγμα μας), με την αγοραία τιμή – με αυτήν δηλαδή που πληρώσαμε για να αγοράσουμε το ομόλογο από την ελεύθερη αγορά και η οποία είναι είτε υψηλότερη από την τιμή έκδοσης του, είτε χαμηλότερη.

 

 

 

Εάν υποθέσουμε λοιπόν πως αγοράσαμε το ομόλογο στα 102% της αξίας του, στα 102.000 € δηλαδή, η τρέχουσα απόδοση του είναι 3.000 € / 102.000 € = 2,94%.

Στο υποθετικό σενάριο τώρα του κινδύνου χρεοκοπίας μίας χώρας, όπως αυτό που βίωσε επανειλημμένα η Ελλάδα (τελευταία στο μεσοδιάστημα των διπλών εκλογών του 2012), οι αγορές πανικοβάλλονται – με αποτέλεσμα να θέλουν να πουλήσουν όσο-όσο.

 

 

 

 

Κάτω από αυτές τις συνθήκες, η τιμή του ομολόγου των 100.000 € πέφτει κατακόρυφα – επειδή αγοραστές βρίσκονται μόνο σε μία τιμή τόσο χαμηλή, ώστε να αντισταθμίζεται ο αυξημένος κίνδυνος αθέτησης πληρωμής εκ μέρους του κράτους (ή υποτίμησης του νομίσματος, εάν η χώρα δεν ανήκει στην Ευρωζώνη).

 

Υποθετικά λοιπόν, η τιμή του ομολόγου πέφτει στις 50.000 € – οπότε η απόδοση του (ο τόκος παραμένει στις 3.000 € ετησίως) διαμορφώνεται στα 3.000 €  / 50.000 = 6%. Στην περίπτωση αυτή, τα μακροπρόθεσμα επιτόκια ολόκληρης της χώρας θα αυξάνονταν κατά 3% στο 6% – ενώ όλοι όσοι είχαν επενδύσει τα χρήματα τους πριν από τις κινήσεις της αγοράς, στα 102.000 € δηλαδή, θα έχαναν αυτομάτως 52.000 € (εάν βέβαια πουλούσαν το ομόλογο).

 

 

Όσοι θα επιθυμούσαν τότε να πάρουν κάποιο ενυπόθηκο δάνειο, θα διαπίστωναν πως θα έπρεπε να πληρώσουν τουλάχιστον 3% περισσότερο τόκο το χρόνο – οπότε θα ακύρωναν την απόφαση τους, με αποτέλεσμα να βάλουν το δικό τους μικρό «λιθαράκι» στην παγίδα της ύφεσης, στην οποία θα οδηγούταν η χώρα.

 

 

 

Από την άλλη πλευρά, αυτοί που θα έπαιρναν το ρίσκο, αγοράζοντας τα ομόλογα στο 50% της αξίας τους, με απόδοση τότε 6%, θα κερδοσκοπούσαν ασύστολα, εάν η χώρα δεν αθετούσε τελικά τις πληρωμές της – αφού θα εξαργύρωναν το ομόλογο στη λήξη του έναντι 100.000 €, έχοντας το αγοράσει μόλις 50.000 € (100% κέρδος), ενώ θα εισέπρατταν ετήσια τόκο 6% επί της τιμής που το αγόρασαν.

Στο σημείο αυτό θεωρούμε σκόπιμο να αναφέρουμε τα λόγια ενός από τους μεγαλύτερους διαχειριστές αμοιβαίων κεφαλαίων του κόσμου – σύμφωνα με τα οποία,

Οι αγορές ομολόγων έχουν δύναμη, επειδή αποτελούν τη θεμελιώδη βάση όλων των αγορών. Το κόστος της πίστωσης, το επιτόκιο ενός ομολόγου εν προκειμένω, είναι αυτό που καθορίζει τελικά την αξία των μετοχών, των ακινήτων, καθώς επίσης των περιουσιακών στοιχείων κάθε είδους” (B. Gross).

Όσον αφορά τώρα την απορία, εάν η αγορά ομολόγων γεννήθηκε για να διευκολύνει το δανεισμό των κυβερνήσεων ή εάν «υπαγορεύει» τελικά την πολιτική τους, η απάντηση είναι απλή: Όταν μία χώρα είναι υπερχρεωμένη, πόσο μάλλον βυθισμένη σε μία κρίση, τότε δεν κυβερνούν οι πολιτικοί, αλλά οι αγορές.

Ειδικότερα, όταν τα επιτόκια δανεισμού ενός κράτους αυξάνονται, τότε η κυβέρνηση του έχει τις εξής δύο βασικές επιλογές:

(α) Να αθετήσει την πληρωμή ενός τμήματος του χρέους της (κούρεμα), επιβεβαιώνοντας τους φόβους της αγοράς ομολόγων.

(β)  Να καθησυχάσει την αγορά ομολόγων, περικόπτοντας τις δαπάνες της ή αυξάνοντας τα έσοδα της (πολιτική λιτότητας, υπερβολικοί φόροι) – προκαλώντας όμως αναστάτωση στους ψηφοφόρους της ή στις ομάδες συμφερόντων που υπηρετεί, έχοντας παράλληλα τον κίνδυνο να βυθιστεί το κράτος στην ύφεση.  

Έχει μεν λοιπόν τη δυνατότητα να αψηφήσει τις αγορές, διαγράφοντας μέρος του χρέους της, αλλά το τίμημα είναι εξαιρετικά ακριβό – όπως φάνηκε στο παράδειγμα της Αργεντινής, η οποία κινδυνεύει να βρεθεί για πάντα εκτός αγορών, εκβιαζόμενη από τους γνωστούς γύπες (άρθρο). Η Ελλάδα βέβαια έχει διαφορετικές δυνατότητες – αφού ανήκει στην Ευρωζώνη, οπότε θεωρεί πως μπορεί να εκβιάσει τις αγορές, μέσω της ισχύος της ένωσης.

 

Φαίνεται λοιπόν πως θα προσπαθήσει να διαγράψει ξανά μέρος του χρέους της, μέσω του κλαμπ του Παρισιού (άρθρο) – όταν την ίδια στιγμή το ΔΝΤ προωθεί ένα σχέδιο χρεοκοπίας κρατών, σύμφωνα με το οποίο θα μπορούν να κατάσχονται αυτόματα τα περιουσιακά τους στοιχεία, στην περίπτωση αθέτησης πληρωμών.

 

Η ευρωπαϊκή αγορά ομολόγων

 

Η απειλή των ομολόγων - Analyst.gr

Με βάση τα παραπάνω, διαπιστώνοντας κανείς την τεράστια πτώση των επιτοκίων των ευρωπαϊκών ομολόγων (για τα δεκαετή η Γερμανία πληρώνει 0,89%, ενώ για τα τριετή το επιτόκιο είναι αρνητικό, την πληρώνουν δηλαδή!), θα μπορούσε να υποθέσει πως οι «ειδήσεις» από τη συγκεκριμένη αγορά είναι εξαιρετικές.

 

  Πόσο μάλλον όταν καταγράφονται και άλλα ρεκόρ, εκτός της Γερμανίας – όπως για τα δεκαετή ομόλογα της απελπιστικά υπερχρεωμένης (άρθρο) Ιταλίας (2,43%), της Γαλλίας (1,23%), της Ισπανίας (2,22%) κοκ. Πρόκειται για τόσο χαμηλά ρεκόρ που καταγράφονται για πρώτη φορά στην ιστορία – για επιτόκια που ευρίσκονται στα χαμηλότερα επίπεδα πολλών αιώνων.

 

Ανάλογη εξέλιξη έχουν και τα επιτόκια του Βελγίου, της Αυστρίας (ο νέος υπουργός οικονομικών της οποίας επέστησε την προσοχή στην υπερβολική αύξηση των χρεών της), της Ιρλανδίας, της Φινλανδίας και της Ολλανδίας – τα οποία ευρίσκονται επίσης σε ιστορικά χαμηλά ρεκόρ.

 

 

Το ίδιο φυσικά συμβαίνει και με την Ευρωζώνη, μέλος της οποίας είναι η Ισπανία – οπότε εύλογα αναρωτιέται κανείς τι ακριβώς συμβαίνει, πως εξηγείται δηλαδή. Πόσο μάλλον όταν τέτοιου είδους «χρηματοπιστωτικές διευκολύνσεις» αποτελούν όνειρο για τους εκάστοτε υπουργούς οικονομικών – παράλληλα, έναν άκρως τρομακτικό εφιάλτη για τους επενδυτές, μεταξύ των οποίων για τα συνταξιοδοτικά ταμεία, τα οποία τοποθετούνται παραδοσιακά στα ομόλογα, για λόγους ασφάλειας των χρημάτων τους.

 

Τα σήματα κινδύνου

 

Για όλους αυτούς βέβαια που παρακολουθούν τη μακροοικονομική κατάσταση, πρόκειται για ένα «κορυφαίο» σήμα κινδύνου – αφού τα χαμηλά επιτόκια των ομολόγων προειδοποιούν για το πάγωμα της οικονομίας, ενδεχομένως για την «υποτροπή» της στην ύφεση.

 

 

Αυτό άλλωστε συνέβη πραγματικά τους προηγούμενους μήνες στην Ευρώπη – την οποία, εάν παρομοίαζε κανείς με ένα αεροπλάνο, θα βρισκόταν σήμερα απειλητικά κοντά στο «στροβιλισμό» και στην πτώση της. Ειδικότερα τα εξής:

(α)  Η Ιταλία βυθίστηκε ξανά στην ύφεση το δεύτερο τρίμηνο του 2014, επιτυγχάνοντας την ονομαζόμενη «Τριπλή Βουτιά» (Triple Dip) – τρείς υφέσεις «κατ’ εξακολούθηση» δηλαδή, εντός ενός μικρού χρονικού διαστήματος (2008, 2011, 2014).

 

 

(β)  Η Ελλάδα παραμένει σταθερά στην ύφεση, σε έναν καταστροφικό αποπληθωρισμό καλύτερα, από πάρα πολλά χρόνια – στο -0,3% για το δεύτερο τρίμηνο του 2014.

(γ)  Η οικονομία της Γαλλίας χαρακτηρίζεται από μία εντυπωσιακή «ακινησία» (Flat lining) – με το ΑΕΠ της να παραμένει σταθερό, να μην μεταβάλλεται καθόλου, για περισσότερο από ένα έτος.

(δ)  Το ΑΕΠ της Γερμανίας συρρικνώθηκε το δεύτερο τρίμηνο του 2014 κατά -0,2% σε σχέση με το πρώτο τρίμηνο του ιδίου έτους.

(ε)  Απογοητευτικοί ήταν όλοι οι οικονομικοί δείκτες της Ευρωζώνης στο δεύτερο τρίμηνο – ενώ η ανάπτυξη συνέχισε να αποδυναμώνεται το καλοκαίρι.  

.

Συνοψίζοντας, διαπιστώνεται μείωση των αποδόσεων των ομολόγων, ακινησία της οικονομίας, καθώς επίσης μία τάση επιστροφής στην ύφεση – ένας συνδυασμός που θυμίζει την Ιαπωνία, μετά το σπάσιμο της φούσκας (με το ξεκίνημα δηλαδή της δεκαετίας του 1990). Οι αποδόσεις τότε των ιαπωνικών ομολόγων φαίνονται στο γράφημα που ακολουθεί:

 

 

 

Συμπεραίνεται λοιπόν εύκολα ότι, η Ευρωζώνη οδηγείται σε αυτήν ακριβώς την παγίδα, στην οποία παραμένει εγκλωβισμένη η Ιαπωνία για πάνω από 20 χρόνια – σε μία Μεγάλη Ύφεση, αντίστοιχη με αυτήν που ακολούθησε το χρηματιστηριακό κραχ του 1929.  

Όπως φαίνεται δε από το επόμενο γράφημα, το ΑΕΠ της Ιταλίας (πορτοκαλί) ευρίσκεται 9% κάτω από το αντίστοιχο του 2007 – της Ισπανίας σχεδόν 6%, ενώ της Ευρωζώνης στο σύνολο της 2%.

Σε απόλυτα μεγέθη, το ΑΕΠ της Ιταλίας είναι ίσο με αυτό του 2000, ενώ η βιομηχανική παραγωγή της, η οποία συνεχίζει να υποχωρεί, είναι ίση με αυτή του 1990 – μία κατάσταση που είναι τρομακτική για την υπερχρεωμένη χώρα, η οποία κάποια στιγμή θα κληθεί να επιλέξει μεταξύ του ΔΝΤ, της λιρέτας ή της χρεοκοπίας.

 

 

 

Προφανώς λοιπόν η Ευρωζώνη δεν είναι αντιμέτωπη με μία απλή ύφεση (recession), αλλά με μία Μεγάλη Ύφεση  (depression) – γεγονός που συμπεραίνεται από τα μηνύματα, τα οποία στέλνουν οι αγορές ομολόγων.

Η επιλογή δε της ηγεσίας της να καταπολεμήσει τη θανατηφόρα αυτή οικονομική ασθένεια με την πολιτική λιτότητας, με τον τρόπο δηλαδή που υιοθέτησαν εσφαλμένα οι Η.Π.Α. τη δεκαετία του 1930, προβληματίζει τους πάντες.

Πόσο μάλλον με έναν πόλεμο «προ των πυλών» (άρθρο), ο οποίος θα επιδείνωνε κατά πολύ τα οικονομικά μεγέθη όλων των χωρών της Ευρωζώνης – διασώζοντας ενδεχομένως τις Η.Π.Α. από τον υπερπληθωρισμό και τη χρεοκοπία που διαφαίνονται στο δικό τους ορίζοντα.

 

 

 

 

Επιμύθιο

 

 

 

 

Για τις μετοχές των εισηγμένων εταιρειών, καθώς επίσης για τους κατόχους πολλών άλλων παγίων περιουσιακών στοιχείων, μία τέτοια κατάληξη της Ευρώπης, έτσι όπως την προδιαγράφουν οι αγορές ομολόγων, θα ήταν καταστροφική – επίσης για τους Πολίτες, κυρίως για αυτούς των υπερχρεωμένων κρατών, οι οποίοι θα έρχονταν αντιμέτωποι με έναν εφιάλτη άνευ προηγουμένου (ανάλυση συνθηκών και επενδύσεων σε εποχές αποπληθωρισμού).

Ειδικότερα, με μία κατακόρυφη αύξηση της ανεργίας, με την αναρρίχηση των χρεών σε δυσθεώρητα επίπεδα (το ιαπωνικό χρέος πλησιάζει στο 250% του ΑΕΠ), με χρεοκοπίες μικρομεσαίων επιχειρήσεων και νοικοκυριών, με κατασχέσεις, με μαζικούς πλειστηριασμούς ακινήτων, με την εξαθλίωση μεγάλων ομάδων του πληθυσμού κοκ.

 

 

 

Ελπίζουμε φυσικά να είναι λανθασμένα τα σήματα της αγοράς ομολόγων ή να αποφασίσει η Ευρωζώνη να αλλάξει πορεία, έστω την τελευταία στιγμή (ανάλυση) – ακόμη και αν υποχρεωθεί να διαχωρίσει τη θέση της από τη Γερμανία, για να χαράξει ένα ρεαλιστικό σχέδιο εξόδου από την μεγαλύτερη ίσως παγίδα της πρόσφατης ιστορίας της.  

 

 

 

Πηγές: Ferguson, Gross, F&W

 

Πηγή: Η απειλή των ομολόγων – Analyst.gr | newmoney.gr http://www.newmoney.gr/article/64278/i-apeili-ton-omologon-analystgr#ixzz3CNTdLSGO

Related Articles

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Close
%d bloggers like this: