Σε τροχιά θεσμικής αναδιάρθρωσης εισέρχεται το θαλάσσιο σύστημα επιτήρησης της Κυπριακής Δημοκρατίας, καθώς η κυβέρνηση προωθεί στο Υπουργικό Συμβούλιο, στις αρχές Μαρτίου 2026, πρόταση για τη δημιουργία Κυπριακής Ακτοφυλακής ως ανεξάρτητης Υπηρεσίας. Εφόσον εγκριθεί, το σχέδιο θα κατατεθεί άμεσα στη Βουλή υπό μορφή νομοσχεδίου.
Η απόφαση ελήφθη έπειτα από διυπουργική σύσκεψη στο Υπουργείο Δικαιοσύνης και Δημοσίας Τάξεως, κατόπιν πρόσκλησης του Υπουργού Κώστα Φυτιρή, με αντικείμενο τον τελικό σχεδιασμό της νέας δομής. Στη σύσκεψη παρουσιάστηκε το οργανωτικό μοντέλο, η επιχειρησιακή διάρθρωση και τα στάδια υλοποίησης, ενώ επισημάνθηκε ότι η χρηματοδότηση θα καλυφθεί σε σημαντικό ποσοστό από ευρωπαϊκά κονδύλια.
Ενιαία ευθύνη από την ακτογραμμή έως την ΑΟΖ
Η νέα Υπηρεσία θα αναλάβει το σύνολο των αρμοδιοτήτων επιτήρησης, ελέγχου και επιβολής της νομοθεσίας από την ακτογραμμή έως τα όρια ευθύνης της Κυπριακής Δημοκρατίας στην Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη (ΑΟΖ) και στην περιοχή Έρευνας και Διάσωσης (SAR). Στόχος είναι να αρθεί η πολυδιάσπαση αρμοδιοτήτων που μέχρι σήμερα κατανέμεται σε διαφορετικά υπουργεία και υπηρεσίες.
Στο πλαίσιο αυτό προβλέπεται η συγχώνευση υφιστάμενων δομών που διαθέτουν πλωτά και εναέρια μέσα, μεταξύ αυτών η Λιμενική και η Μοίρα Ελικοπτέρων της Αστυνομίας, το Τμήμα Αλιείας και Θαλασσίων Ερευνών, η Υδρογραφική Υπηρεσία και άλλες συναρμόδιες μονάδες. Η ενοποίηση επιχειρεί να δημιουργήσει ενιαίο κέντρο λήψης αποφάσεων και επιχειρησιακού συντονισμού.
Έμφαση στον συντονισμό και στη μείωση κόστους
Σύμφωνα με το Υπουργείο Δικαιοσύνης, η βασική επιδίωξη είναι η ενίσχυση του συντονισμού και της αποτελεσματικότητας, με αξιοποίηση των υφιστάμενων μέσων και ανθρώπινων πόρων. Το μοντέλο στοχεύει σε ταχύτερη επιχειρησιακή ανταπόκριση —είτε πρόκειται για μεταναστευτικές ροές, είτε για θαλάσσια ατυχήματα, είτε για παραβιάσεις στην ΑΟΖ— με το μικρότερο δυνατό δημοσιονομικό αποτύπωμα.
Στη διυπουργική σύσκεψη συμμετείχαν, μεταξύ άλλων, ο Υπουργός Μεταφορών, Επικοινωνιών και Έργων, η Υπουργός Γεωργίας, Αγροτικής Ανάπτυξης και Περιβάλλοντος, ο Υπουργός Άμυνας, η Υφυπουργός Ναυτιλίας, ο Γενικός Διευθυντής του Υπουργείου Εσωτερικών, ο Διοικητής του ΚΣΕΔ, η Διευθύντρια του Τμήματος Αλιείας και Θαλασσίων Ερευνών και ο Βοηθός Αρχηγός Αστυνομίας (Επιτήρησης Συνόρων), μαζί με υπηρεσιακούς παράγοντες από όλες τις εμπλεκόμενες υπηρεσίες.
Η δημιουργία Κυπριακής Ακτοφυλακής εντάσσεται σε ένα ευρύτερο πλαίσιο αναβάθμισης της θαλάσσιας ασφάλειας και της παρουσίας της Δημοκρατίας σε περιοχές αυξημένης γεωπολιτικής σημασίας. Το επόμενο βήμα θα κριθεί στο Υπουργικό Συμβούλιο, με το νομοθετικό σκέλος να ακολουθεί άμεσα, εφόσον δοθεί το πράσινο φως.