Γράφει ο Σάββας Καλεντερίδης
Η Ελλάδα βρίσκεται μπροστά σε μια νέα πραγματικότητα. Και αυτή η πραγματικότητα δεν περιμένει. Όποιος καθυστερεί, όποιος μένει στα παλιά σχήματα, όποιος νομίζει ότι η άμυνα και η εθνική στρατηγική είναι υπόθεση ρουτίνας, απλώς δεν έχει καταλάβει τι συμβαίνει γύρω μας.
Το πρώτο ζήτημα που πρέπει να δούμε σοβαρά είναι ο Ελληνισμός της διασποράς. Δεν είναι δυνατόν Ελληνόπουλα που γεννήθηκαν στο εξωτερικό, από Έλληνες γονείς, που μεγάλωσαν με ελληνική συνείδηση, να ταλαιπωρούνται για να αποκτήσουν ελληνική ιθαγένεια. Είναι ντροπή να χρειάζονται δικηγόρους, χρήματα, διαδικασίες και χρόνια αναμονής για κάτι που θα έπρεπε να είναι αυτονόητο.
Η Ελλάδα πρέπει να κοιτάξει ξανά τα παιδιά της διασποράς. Αυτοί οι άνθρωποι είναι δύναμη για το έθνος. Είναι μορφωμένοι, έχουν δεσμούς με την πατρίδα, θέλουν να κρατήσουν την ελληνική ταυτότητα. Αν τους απομακρύνουμε με γραφειοκρατία, τότε εμείς οι ίδιοι κόβουμε τις ρίζες μας.
Το δεύτερο ζήτημα είναι η ιστορική μνήμη. Δεν μπορούμε να παίζουμε με σύμβολα, με ονόματα και με πρόσωπα που προκαλούν πόνο σε κομμάτια του Ελληνισμού. Η μνήμη δεν είναι διακοσμητικό στοιχείο. Είναι ευθύνη. Ειδικά όταν μιλάμε για τον Ποντιακό Ελληνισμό, για τη Γενοκτονία, για τους ανθρώπους που χάθηκαν, για τις οικογένειες που ξεριζώθηκαν. Δεν μπορεί η πολιτεία ή η τοπική αυτοδιοίκηση να προχωρεί σε κινήσεις που διχάζουν και προσβάλλουν.
Στα μεγάλα γεωπολιτικά, όμως, βλέπουμε ότι κάτι αλλάζει. Η Ελλάδα δεν είναι πια η χώρα που απλώς παρακολουθεί. Η αλλαγή του αμερικανικού στρατηγικού δόγματος, η μείωση της αμερικανικής παρουσίας στην Ευρώπη και στη Μέση Ανατολή, η άνοδος της Κίνας, η αντιπαλότητα Τουρκίας – Ισραήλ και η ανάγκη της Ευρωπαϊκής Ένωσης να σταθεί στα πόδια της δημιουργούν νέο πεδίο.
Σε αυτό το πεδίο, η Ελλάδα και η Κύπρος αποκτούν ρόλο.
Η Πολεμική Αεροπορία κινείται σε τρεις άξονες: Viper, Rafale και F-35. Το Πολεμικό Ναυτικό επίσης μπαίνει σε νέα φάση, με Belharra, εκσυγχρονισμό φρεγατών και πιθανή απόκτηση ιταλικών Bergamini/FREMM. Αυτές οι κινήσεις δεν είναι απλώς εξοπλισμοί. Είναι αλλαγή επιπέδου.
Με αυτά τα μέσα, η Ελλάδα μπορεί να προστατεύσει την επικράτειά της, να στηρίξει την Κύπρο και να συμμετάσχει σε αποστολές ευρύτερης ασφάλειας στην Ανατολική Μεσόγειο. Δεν μιλάμε πλέον μόνο για άμυνα στα σύνορα. Μιλάμε για προβολή ισχύος εκεί όπου διακυβεύονται ζωτικά συμφέροντα του Ελληνισμού.
Και εδώ έρχεται το κρίσιμο θέμα: το Άρθρο 42 παράγραφος 7 της Συνθήκης της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Αυτό το άρθρο είναι τεράστιας σημασίας. Είναι η ρήτρα αμοιβαίας συνδρομής της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Και για χώρες όπως η Κύπρος, που δεν είναι μέλος του ΝΑΤΟ, μπορεί να αποδειχθεί πιο κρίσιμο ακόμη και από το Άρθρο 5 του ΝΑΤΟ.
Η Γαλλία το ενεργοποίησε μετά την τρομοκρατική επίθεση του 2015. Δεν πήγε στο ΝΑΤΟ. Πήγε στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Αυτό κάτι δείχνει. Δείχνει ότι το 42.7 δεν είναι θεωρία. Είναι εργαλείο.
Σήμερα πρέπει να γίνει επιχειρησιακά λειτουργικό. Δεν αρκεί να υπάρχει στα χαρτιά. Πρέπει να ξέρουμε τι σημαίνει στην πράξη αν δεχθεί επίθεση κράτος-μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Τι κάνουν οι άλλοι; Ποιος κινητοποιείται; Με ποια μέσα; Με ποια διαδικασία; Με ποιον χρόνο αντίδρασης;
Η Κύπρος είναι στο επίκεντρο αυτής της συζήτησης. Και δεν είναι τυχαίο ότι ο Νίκος Χριστοδουλίδης αποκτά ρόλο σε ευρωπαϊκά φόρα για την ασφάλεια. Αυτό ενοχλεί την Τουρκία. Δεν είναι μόνο τα όπλα που την ανησυχούν. Είναι και η θεσμική αναβάθμιση της Κύπρου μέσα στην ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική άμυνας.
Όταν η Κύπρος συντονίζει συζήτηση για την ευρωπαϊκή ασφάλεια με ηγέτες όπως της Βρετανίας, της Γαλλίας, της Ιταλίας και με την πρόεδρο της Κομισιόν, αυτό δεν είναι μικρό πράγμα. Είναι στρατηγική αναβάθμιση.
Και καλά θα κάνει η Λευκωσία να το αξιοποιήσει. Στην επόμενη πρόκληση στη νεκρή ζώνη, στην επόμενη τουρκική ενέργεια, πρέπει να μπει το θέμα ευθέως στους Ευρωπαίους. Να δούμε τότε ποιος στηρίζει πραγματικά την Κυπριακή Δημοκρατία και ποιος κρύβεται πίσω από γενικόλογες διατυπώσεις.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης, στη συνάντησή του με τον Ευρωπαίο Επίτροπο Άμυνας Andrius Kubilius, έθεσε σωστά το ζήτημα: πρέπει να συζητάμε δημόσια για το Άρθρο 42.7 και να το καταστήσουμε επιχειρησιακά λειτουργικό. Είπε επίσης ότι η Ελλάδα απέδειξε στην πράξη τη δέσμευσή της στην Κύπρο, έστω και ad hoc, χωρίς επίσημη ενεργοποίηση του άρθρου.
Αυτό είναι το σωστό πλαίσιο.
Η Ευρώπη πρέπει να καταλάβει ότι η άμυνα είναι ευρωπαϊκό δημόσιο αγαθό. Δεν γίνεται να μιλάμε για στρατηγική αυτονομία χωρίς κοινή χρηματοδότηση, χωρίς κοινά εργαλεία, χωρίς θεσμική ετοιμότητα. Ο κοινός ευρωπαϊκός δανεισμός για την άμυνα δεν είναι πολυτέλεια. Είναι ανάγκη.
Το συμπέρασμα είναι απλό: η Ελλάδα και η Κύπρος έχουν μπροστά τους μια ιστορική ευκαιρία. Να πάψουν να λειτουργούν αμυντικά και αποσπασματικά. Να κινηθούν με σχέδιο, με συμμαχίες, με εξοπλιστική σοβαρότητα και με ευρωπαϊκό θεσμικό βάθος.
Η Τουρκία έχει λόγους να ανησυχεί. Όχι επειδή η Ελλάδα ή η Κύπρος την απειλούν. Αλλά επειδή ο Ελληνισμός αρχίζει να αξιοποιεί εργαλεία που μέχρι τώρα έμεναν αδρανή.
Και αυτό είναι που πρέπει να συνεχιστεί. Με ψυχραιμία, με αποφασιστικότητα και με εθνική στρατηγική.