Νέο σοβαρό ζήτημα για την ισορροπία δυνάμεων στην Ανατολική Μεσόγειο ανοίγει δημοσίευμα των New York Times, σύμφωνα με το οποίο ο Ντόναλντ Τραμπ αναμένεται να δηλώσει στον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν ότι είναι διατεθειμένος να επανεντάξει την Τουρκία στο πρόγραμμα των F-35.
Το δημοσίευμα αναρτήθηκε λίγη ώρα πριν από την αναχώρηση του Αμερικανού προέδρου για την Άγκυρα, ενόψει της Συνόδου Κορυφής του ΝΑΤΟ, και στηρίζεται σε ενημέρωση τεσσάρων ανώτερων αξιωματούχων της αμερικανικής κυβέρνησης.
Σύμφωνα με τους NYT, μετά από εβδομάδες παρασκηνιακών διαβουλεύσεων, η Ουάσινγκτον αναζητά τρόπο να ξεπεράσει το αδιέξοδο που κρατά την Τουρκία εκτός του προγράμματος από το 2019. Τότε, η Άγκυρα αποκλείστηκε λόγω της αγοράς των ρωσικών αντιαεροπορικών συστημάτων S-400, καθώς οι ΗΠΑ εκτιμούσαν ότι η συνύπαρξή τους με τα F-35 θα μπορούσε να θέσει σε κίνδυνο τα κρίσιμα τεχνολογικά χαρακτηριστικά των αμερικανικών μαχητικών.
Το βασικό εμπόδιο παραμένει νομικό και πολιτικό. Νόμος που ψήφισε το Κογκρέσο το 2020 απαγορεύει την πώληση F-35 στην Τουρκία, εκτός εάν η αμερικανική κυβέρνηση διαπιστώσει ότι η Άγκυρα δεν διαθέτει πλέον τους S-400. Γι’ αυτό εξετάζονται σενάρια όπως η μεταβίβαση των ρωσικών συστημάτων σε τρίτη χώρα ή η αδρανοποίησή τους μέσω αφαίρεσης κρίσιμων εξαρτημάτων.
Το δημοσίευμα σημειώνει ότι ο Τραμπ ενδέχεται να σηματοδοτήσει την πρόθεσή του με ανταλλαγή επιστολών με τον Ερντογάν, χωρίς όμως να είναι σαφές πότε και πώς θα μπορούσε να προχωρήσει η παράδοση των μαχητικών.
Η υπόθεση αναμένεται να προκαλέσει αντιδράσεις στο Κογκρέσο, όπου αρκετοί Ρεπουμπλικάνοι παραμένουν επιφυλακτικοί. Ανάμεσά τους και ο γερουσιαστής Τζιμ Ρις, πρόεδρος της Επιτροπής Εξωτερικών Σχέσεων.
Ισχυρές αντιδράσεις υπάρχουν και από το Ισραήλ. Ο Μπενιαμίν Νετανιάχου έχει ταχθεί διαχρονικά κατά της πώλησης F-35 στην Τουρκία, προειδοποιώντας ότι η Άγκυρα απειλεί το Ισραήλ, κατέχει τη μισή Κύπρο, πιέζει την Ελλάδα και μιλά ακόμη και για την Ιερουσαλήμ.
Για την Ελλάδα και την Κύπρο, το ενδεχόμενο επανένταξης της Τουρκίας στα F-35 αποτελεί εξέλιξη πρώτης γραμμής. Η Άγκυρα δεν έχει εγκαταλείψει ούτε το casus belli, ούτε τις διεκδικήσεις στο Αιγαίο, ούτε την κατοχή στην Κύπρο. Αν, λοιπόν, αποκτήσει πρόσβαση στο πιο προηγμένο μαχητικό της Δύσης, η στρατιωτική ισορροπία στην περιοχή θα επηρεαστεί σοβαρά.
Το μήνυμα είναι καθαρό: ο Τραμπ φαίνεται έτοιμος να ανοίξει ξανά τον φάκελο των F-35 για την Τουρκία, βλέποντας τον Ερντογάν ως προσωπικό συνομιλητή και χρήσιμο σύμμαχο στο ΝΑΤΟ. Το ερώτημα είναι αν το Κογκρέσο, το Ισραήλ, η Ελλάδα και η Κύπρος θα μπορέσουν να φρενάρουν μια απόφαση που μπορεί να αλλάξει τα δεδομένα στην Ανατολική Μεσόγειο.