Μήνυμα ετοιμότητας προς την Άγκυρα, αλλά και προειδοποίηση κατά της ανεξέλεγκτης κλιμάκωσης, έστειλε ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης, μιλώντας στον ΣΚΑΪ για τη νέα ένταση στις ελληνοτουρκικές σχέσεις. Ο επικεφαλής της ελληνικής διπλωματίας διαβεβαίωσε ότι η Αθήνα διαθέτει επεξεργασμένα σενάρια για κάθε ενδεχόμενο και είναι έτοιμη να απαντήσει ακόμη και «στο πεδίο», ξεκαθαρίζοντας παράλληλα ότι δεν πρόκειται να συζητήσει ζητήματα εθνικής κυριαρχίας.
Ο Γιώργος Γεραπετρίτης υποστήριξε ότι, παρά την αυξημένη ένταση, η ελληνική πλευρά δεν διαπιστώνει επί του παρόντος άμεσο κίνδυνο στο πεδίο. Τόνισε, ωστόσο, ότι η χώρα παραμένει σε επιφυλακή και έχει προετοιμαστεί για ενδεχόμενη αύξηση της πίεσης.
«Έχουμε έτοιμα όλα τα σενάρια για την οποιαδήποτε ένταση», ανέφερε, προσθέτοντας ότι η Ελλάδα είναι «προφανώς έτοιμη να απαντήσει στο πεδίο».
Ταυτόχρονα επέκρινε την πολεμική ρητορική, υποστηρίζοντας ότι «ανιστόρητοι και πολεμοχαρείς» υπάρχουν τόσο στην Τουρκία όσο και στην Ελλάδα. Όπως σημείωσε, καθήκον μιας υπεύθυνης κυβέρνησης είναι να αποτρέπει τις κρίσεις και να αποφεύγει κινήσεις που μπορούν να προκαλέσουν ανεξέλεγκτη κλιμάκωση, χωρίς να υποχωρεί από τα κυριαρχικά δικαιώματα της χώρας.
«Η πραγματική ισχύς δεν βρίσκεται στα λόγια»
Ο υπουργός Εξωτερικών συνέδεσε την πραγματική ισχύ μιας χώρας με τη διεύρυνση του διπλωματικού της αποτυπώματος, την αμυντική ανθεκτικότητα και την οικονομική της κατάσταση.
Κατά τον ίδιο, η Ελλάδα τα τελευταία χρόνια έχει ενισχύσει τη διεθνή παρουσία, τις συμμαχίες και την αποτρεπτική της ικανότητα. Απέδωσε μάλιστα μέρος της τουρκικής ρητορικής έντασης στην ενίσχυση της ελληνικής θέσης στην περιοχή.
«Όποιος φωνάζει δεν είναι πάντοτε εκείνος που είναι ο πιο ισχυρός. Μάλλον ο αδύναμος είναι», είπε χαρακτηριστικά.
Παράλληλα υπογράμμισε ότι οι διεθνείς συμμαχίες δεν μπορούν να αντικαταστήσουν την εθνική ισχύ. Η Ελλάδα, όπως ανέφερε, οφείλει πρωτίστως να ενισχύει την άμυνα, την οικονομία και την εσωτερική της ανθεκτικότητα, ώστε να μην εξαρτάται αποκλειστικά από τη στήριξη τρίτων.
Ως δείγματα του διευρυμένου ελληνικού αποτυπώματος αναφέρθηκε στην παρουσία της χώρας στην Κύπρο και στον Κόλπο, με φρεγάτα και αναβαθμισμένα μαχητικά F-16, υποστηρίζοντας ότι η Ελλάδα λειτουργεί πλέον ως «εξαγωγέας ασφαλείας».
Τα 12 ναυτικά μίλια
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε ο Γιώργος Γεραπετρίτης στην επέκταση των ελληνικών χωρικών υδάτων στα 12 ναυτικά μίλια, επαναλαμβάνοντας ότι πρόκειται για μονομερές δικαίωμα της Ελλάδας, το οποίο απορρέει από το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας.
Όπως δήλωσε, η Αθήνα ουδέποτε απεμπόλησε αυτό το δικαίωμα και θα το ασκήσει στον χρόνο και με τον τρόπο που η ελληνική πολιτεία θα κρίνει σκόπιμο.
«Όπως το πράξαμε για το Ιόνιο και έως το ακρωτήριο Ταίναρο, έτσι θα γίνει πραγματικότητα όταν κριθεί από την ελληνική πολιτεία», ανέφερε, αποφεύγοντας να δώσει συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα.
Η τοποθέτηση γίνεται σε μια περίοδο κατά την οποία η επέκταση των χωρικών υδάτων βρίσκεται ξανά στο επίκεντρο της αντιπαράθεσης με την Τουρκία, η οποία εξακολουθεί να διατηρεί σε ισχύ το casus belli του 1995.
«Θα γίνει η πόντιση του καλωδίου»
Κατηγορηματικός εμφανίστηκε ο υπουργός Εξωτερικών και για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου, διαβεβαιώνοντας ότι η πόντιση του καλωδίου θα πραγματοποιηθεί.
Όπως τόνισε, η διασύνδεση αποτελεί ευρωπαϊκό έργο και υποχρέωση της Ελλάδας και θα προχωρήσει βάσει του προγραμματισμού της αρμόδιας εταιρείας. Παράλληλα, ανακοίνωσε ότι θα εκδοθούν τα εφαρμοστικά διατάγματα για τα θαλάσσια πάρκα.
Ο Γιώργος Γεραπετρίτης απέρριψε τις κατηγορίες περί «φοβικού συνδρόμου» της κυβέρνησης, παραπέμποντας στο θαλάσσιο χωροταξικό, στα θαλάσσια πάρκα, στην ενίσχυση των νησιών μέσω της νέας δομής δυνάμεων, στην επέκταση των χωρικών υδάτων στο Ιόνιο και στις συμφωνίες οριοθέτησης με γειτονικές χώρες.
«Η παρούσα κυβέρνηση δεν διακατέχεται από κανένα φοβικό σύνδρομο», υπογράμμισε.
Υπέρ της συνέχισης του διαλόγου
Παρά την κλιμάκωση, ο υπουργός Εξωτερικών υπερασπίστηκε τη συνέχιση των διαύλων επικοινωνίας με την Άγκυρα, σημειώνοντας ότι ο ελληνοτουρκικός διάλογος δεν πρέπει να εξαρτάται αποκλειστικά από την εκάστοτε συγκυρία.
Όπως εξήγησε, η Ελλάδα δεν μπορεί να δηλώνει ότι επιδιώκει την ειρήνη και τη σταθερότητα και την ίδια στιγμή να κλείνει την πόρτα των συνομιλιών. Υποστήριξε, μάλιστα, ότι όσοι θεωρούν πως η διακοπή του διαλόγου ενισχύει τη χώρα είναι «βαθιά νυχτωμένοι».
Κατά τον Γιώργο Γεραπετρίτη, ο διάλογος και η αποτρεπτική ισχύς δεν είναι έννοιες ασύμβατες. Αντιθέτως, η διατήρηση της επικοινωνίας μπορεί να λειτουργήσει ως μηχανισμός αποφυγής μιας κρίσης, χωρίς αυτό να σημαίνει υποχώρηση από τις εθνικές θέσεις.
Οι κόκκινες γραμμές της Αθήνας
Ο υπουργός Εξωτερικών έθεσε σαφή όρια ως προς τα ζητήματα που μπορούν να τεθούν στον ελληνοτουρκικό διάλογο.
«Η Ελλάδα θέματα κυριαρχίας της δεν πρόκειται να συζητήσει», ξεκαθάρισε, απορρίπτοντας οποιαδήποτε διαπραγμάτευση για τις λεγόμενες «γκρίζες ζώνες» ή την αποστρατιωτικοποίηση των ελληνικών νησιών.
Παραδέχθηκε ότι η Τουρκία δεν πρόκειται να αποσύρει από το τραπέζι τις πάγιες διεκδικήσεις της, μεταξύ των οποίων και το δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας». Όπως σημείωσε, όσο δεν υπάρχει οριοθέτηση των θαλάσσιων ζωνών, τα ζητήματα αυτά θα εξακολουθούν να προβάλλονται από την Άγκυρα.
Η ελληνική θέση, όπως την περιέγραψε, παραμένει ότι η μοναδική διαφορά η οποία μπορεί να παραπεμφθεί σε διεθνή δικαιοδοσία αφορά την οριοθέτηση της ΑΟΖ και της υφαλοκρηπίδας. Εάν δεν καταστεί δυνατή η επίτευξη συμφωνίας μέσα από απευθείας συνομιλίες, η Αθήνα τάσσεται υπέρ της παραπομπής της διαφοράς σε διεθνές δικαιοδοτικό όργανο μέσω συνυποσχετικού.
«Σε αυτό μέση οδός δεν υπάρχει», ανέφερε, επισημαίνοντας τη θεμελιώδη απόσταση που χωρίζει τις δύο πλευρές.
Συνεχίζεται η συνεργασία με το Ισραήλ
Ο Γιώργος Γεραπετρίτης ξεκαθάρισε επίσης ότι η Ελλάδα θα συνεχίσει να αναπτύσσει τη στρατηγική συνεργασία της με το Ισραήλ, ανεξάρτητα από τις αντιδράσεις τρίτων χωρών.
Όπως είπε, η συγκεκριμένη σχέση έχει προσφέρει σημαντική προστιθέμενη αξία, ιδιαίτερα στους τομείς της άμυνας και της τεχνολογίας. Παράλληλα υποστήριξε ότι η Αθήνα διατηρεί το πλεονέκτημα να συνομιλεί σε στρατηγικό επίπεδο και με το σύνολο του αραβικού κόσμου.
Ο υπουργός ανέφερε ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση και οι υπουργοί Εξωτερικών των κρατών-μελών έχουν ήδη ενημερωθεί για την κλιμάκωση των τουρκικών θέσεων. Σε περίπτωση περαιτέρω επιδείνωσης, όπως είπε, η Ελλάδα μπορεί να ζητήσει και έμπρακτη αλληλεγγύη από τους εταίρους και συμμάχους της.
Καταλήγοντας, υπογράμμισε ότι οι διεθνείς συνεργασίες της Αθήνας έχουν αμυντικό χαρακτήρα και δεν στρέφονται εναντίον άλλων χωρών. Κεντρικός στόχος, όπως ανέφερε, παραμένει η ενίσχυση της ελληνικής ισχύος και της δυνατότητας της χώρας να υπερασπίζεται αυτοτελώς τα κυριαρχικά της δικαιώματα.
Από την «ήρεμη γειτονιά» στην απάντηση «στο πεδίο»
Η σημερινή πολεμική ετοιμότητα που προβάλλει ο Γιώργος Γεραπετρίτης απέχει αισθητά από τη ρητορική του 2024, όταν δήλωνε ότι για χάρη της χώρας ήταν διατεθειμένος να χαρακτηριστεί ακόμη και «μειοδότης», εφόσον μπορούσε να δημιουργήσει μια ειρηνική και ασφαλή γειτονιά. Ο ίδιος είχε διευκρινίσει ότι μιλούσε για ειρήνη «χωρίς παραχωρήσεις» και ότι δεν θα πτοούνταν από τους χαρακτηρισμούς.
Σήμερα, όμως, δηλώνει ότι η Ελλάδα διαθέτει σενάρια για κάθε ενδεχόμενο και είναι έτοιμη να απαντήσει «στο πεδίο». Το εύλογο ερώτημα είναι τι ακριβώς άλλαξε: κλιμακώθηκε τόσο σοβαρά η τουρκική στάση, απέτυχε η πολιτική των «ήρεμων νερών» ή η κυβέρνηση επιχειρεί πλέον να καλύψει με σκληρότερη ρητορική την πίεση που δέχεται στο εσωτερικό; Η αλλαγή τόνου δεν αποτελεί από μόνη της ισχυρή εξωτερική πολιτική. Για να αποκτήσει αξιοπιστία πρέπει να συνοδευτεί από συγκεκριμένες πράξεις, σαφή χρονοδιαγράμματα για το καλώδιο και τα θαλάσσια πάρκα, καθώς και έμπρακτη άσκηση των κυριαρχικών δικαιωμάτων που η Αθήνα δηλώνει ότι ουδέποτε απεμπόλησε.