Νέο πλήγμα στα διεθνή δίκτυα εφοδιασμού της ιρανικής αεροπορίας επιχειρεί να καταφέρει η κυβέρνηση των Ηνωμένων Πολιτειών, διευρύνοντας τις κυρώσεις εναντίον προσώπων και εταιρειών που φέρονται να διευκολύνουν την πρόσβαση της Τεχεράνης σε αεροσκάφη, ανταλλακτικά και ευαίσθητη αεροπορική τεχνολογία.
Στο νέο πακέτο, το οποίο ανακοινώθηκε στις 9 Σεπτεμβρίου από το αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών, περιλαμβάνονται συνολικά 36 φυσικά και νομικά πρόσωπα. Μεταξύ αυτών βρίσκονται τρεις εταιρείες με έδρα την Τουρκία, καθώς και επιχειρήσεις και δίκτυα που δραστηριοποιούνται στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, στη Μαλαισία και στο Καζακστάν.
Η κίνηση της Ουάσιγκτον επικεντρώνεται στις διεθνείς αλυσίδες εφοδιασμού που υποστηρίζουν τις ιρανικές αεροπορικές εταιρείες. Βασικός στόχος παραμένει η Mahan Air, η οποία τελεί υπό αμερικανικές κυρώσεις από το 2011, καθώς οι ΗΠΑ την κατηγορούν ότι παρέχει υλική και υλικοτεχνική υποστήριξη στη Δύναμη Κουντς των Φρουρών της Επανάστασης.
Εξαρτήματα drones μέσω Κωνσταντινούπολης
Στο επίκεντρο των αμερικανικών καταγγελιών βρίσκεται η S Sistem Lojistik, εταιρεία με έδρα την Κωνσταντινούπολη. Σύμφωνα με το αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών, η εταιρεία φέρεται να συντόνιζε αποστολές φορτίων για λογαριασμό της Mahan Air.
Στα φορτία αυτά, κατά την Ουάσιγκτον, περιλαμβάνονταν εξαρτήματα για μη επανδρωμένα αεροσκάφη, καθώς και βιομηχανικός εξοπλισμός που κατευθυνόταν προς το Ιράν. Η υπόθεση αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα εξαιτίας της εκτεταμένης χρήσης drones από την Τεχεράνη και της προσπάθειάς της να εξασφαλίζει κρίσιμα εξαρτήματα μέσω εταιρειών και ενδιάμεσων σταθμών εκτός ιρανικού εδάφους.
Η παρουσία τουρκικής εταιρείας σε ένα τέτοιο δίκτυο αναδεικνύει παράλληλα τα κενά που υπάρχουν στους ελέγχους εμπορευμάτων διπλής χρήσης. Πρόκειται για προϊόντα τα οποία μπορεί να έχουν πολιτικές εφαρμογές, αλλά συγχρόνως να αξιοποιηθούν για την παραγωγή ή τη συντήρηση στρατιωτικών συστημάτων.
Αμερικανικά αεροσκάφη μέσω Εμιράτων και Ομάν
Στη λίστα κυρώσεων εντάχθηκε και η Sky Phoenix, με έδρα τη Σμύρνη. Η εταιρεία κατηγορείται ότι μεσολάβησε για τη μεταβίβαση αεροσκαφών αμερικανικής κατασκευής στη Mahan Air, χρησιμοποιώντας διαδρομές μέσω των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων και του Ομάν.
Η συγκεκριμένη μέθοδος φέρεται να εντάσσεται στην πάγια πρακτική δημιουργίας πολυεθνικών δικτύων με ενδιάμεσες εταιρείες, ώστε να καθίσταται δυσκολότερος ο εντοπισμός του πραγματικού τελικού χρήστη ενός αεροσκάφους ή ενός ανταλλακτικού.
Τρίτη τουρκική εταιρεία που βρέθηκε στο στόχαστρο είναι η Mes Cargo, επίσης με έδρα την Κωνσταντινούπολη. Σύμφωνα με τις αμερικανικές Αρχές, λειτουργούσε ως εμπορικός αντιπρόσωπος της Mahan Air, υποστηρίζοντας τις δραστηριότητες της ιρανικής αεροπορικής εταιρείας.
Οι κατηγορίες εναντίον των τριών εταιρειών δεν περιορίζονται, επομένως, σε μεμονωμένες συναλλαγές. Η Ουάσιγκτον περιγράφει ένα ευρύτερο σύστημα μεταφορών, μεσολάβησης και εμπορικής εκπροσώπησης, το οποίο επέτρεπε στην ιρανική πλευρά να παρακάμπτει τους διεθνείς περιορισμούς.
Τι συνεπάγεται η ένταξη στη λίστα
Η υπαγωγή των εταιρειών στο αμερικανικό καθεστώς κυρώσεων σημαίνει ότι δεσμεύονται όσα περιουσιακά στοιχεία ή οικονομικά συμφέροντα διαθέτουν στις Ηνωμένες Πολιτείες ή βρίσκονται υπό τον έλεγχο αμερικανικών προσώπων και επιχειρήσεων.
Παράλληλα, απαγορεύεται σε Αμερικανούς πολίτες και εταιρείες να πραγματοποιούν συναλλαγές μαζί τους. Οι επιπτώσεις, ωστόσο, δεν περιορίζονται στο εσωτερικό των ΗΠΑ.
Το υπουργείο Οικονομικών προειδοποίησε ότι ξένες τράπεζες που θα συνεχίσουν να διεκπεραιώνουν σημαντικές συναλλαγές για λογαριασμό των συγκεκριμένων εταιρειών ενδέχεται να βρεθούν αντιμέτωπες με δευτερογενείς κυρώσεις.
Στην πράξη, η ένταξη στη σχετική λίστα μπορεί να οδηγήσει διεθνείς τράπεζες, ασφαλιστικές εταιρείες, μεταφορικές επιχειρήσεις και εμπορικούς συνεργάτες να διακόψουν κάθε σχέση με τις τουρκικές εταιρείες. Ακόμη και επιχειρήσεις που δεν υπάγονται άμεσα στην αμερικανική δικαιοδοσία συνήθως αποφεύγουν να συνεργάζονται με εταιρείες υπό κυρώσεις, προκειμένου να μη χάσουν την πρόσβασή τους στο αμερικανικό χρηματοπιστωτικό σύστημα.
Σιωπή από την Άγκυρα
Μέχρι στιγμής, οι S Sistem Lojistik, Sky Phoenix και Mes Cargo δεν έχουν τοποθετηθεί δημόσια απέναντι στις αμερικανικές κατηγορίες. Επίσημη αντίδραση δεν έχει υπάρξει ούτε από την τουρκική κυβέρνηση.
Η απουσία τοποθέτησης από την Άγκυρα έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς οι κυρώσεις αγγίζουν εταιρείες που δραστηριοποιούνται σε δύο από τα σημαντικότερα εμπορικά και μεταφορικά κέντρα της Τουρκίας, την Κωνσταντινούπολη και τη Σμύρνη.
Η υπόθεση φέρνει για ακόμη μία φορά στο προσκήνιο τον ρόλο της Τουρκίας ως ενδιάμεσου κόμβου στις εμπορικές σχέσεις με το Ιράν. Παράλληλα, δημιουργεί ένα ακόμη πιθανό σημείο τριβής στις σχέσεις Άγκυρας–Ουάσιγκτον, καθώς οι ΗΠΑ δείχνουν αποφασισμένες να πλήξουν όχι μόνο τις ιρανικές εταιρείες, αλλά και κάθε διεθνές δίκτυο που διευκολύνει την παράκαμψη των κυρώσεων.