Με φόντο τα μαζικά αμερικανοϊσραηλινά πλήγματα σε στρατηγικούς στόχους εντός Ιράν και την άμεση ιρανική απάντηση με πυραύλους κατά βάσεων σε Μπαχρέιν και Κατάρ, ο Δρ Διεθνών Σχέσεων Γιάννος Χαραλαμπίδης, μέσα από τη «Σημερινή», σκιαγραφεί ένα σκηνικό κλιμάκωσης που επαναφέρει στο προσκήνιο τον εφιάλτη των Στενών του Ορμούζ και τις αναταράξεις στην παγκόσμια οικονομία.
Σύμφωνα με την ανάλυσή του, οι ΗΠΑ, με τη συνδρομή του Ισραήλ, υλοποιούν τις απειλές τους, επιδιώκοντας όχι μόνο στρατιωτικά πλήγματα αλλά και πολιτική αποδυνάμωση του καθεστώτος της Τεχεράνης, ακόμη και μέσω εσωτερικής κινητοποίησης αντικαθεστωτικών δυνάμεων. Η αναφορά του Προέδρου Τραμπ σε μια «οιονεί Πέμπτη Φάλαγγα» εντός Ιράν αποτυπώνει, όπως επισημαίνει, τη στρατηγική πίεσης από μέσα και έξω.
Οι αμερικανικοί στόχοι και το ρίσκο του χάους
Ο κ. Χαραλαμπίδης εντοπίζει πέντε βασικές επιδιώξεις της Ουάσιγκτον:
-
Επαναβεβαίωση της αμερικανικής ισχύος έναντι κάθε «ταραξία» του διεθνούς συστήματος.
-
Πλήγματα στις πυρηνικές εγκαταστάσεις του Ιράν.
-
«Ξεγύμνωμα» του καθεστώτος από τα στρατηγικά του δόντια – πυραυλικά και άλλα συστήματα.
-
Αποδυνάμωση της εσωτερικής κατασταλτικής μηχανής (Φρουροί της Επανάστασης).
-
Προστασία συμμάχων μέσω στρατιωτικής ομπρέλας.
Παράλληλα, τονίζει ότι οποιαδήποτε αλλαγή σκηνικού στην Τεχεράνη προϋποθέτει συντεταγμένη μετάβαση, με επιλογή προσώπων που θα διασφαλίσουν ομαλή μετάβαση και όχι χαοτική αποσταθεροποίηση.
Πολιτική κανονιοφόρων: “Ford” και “Αβραάμ Λίνκολν” σε θέσεις μάχης
Η συγκέντρωση αμερικανικής ισχύος στην περιοχή –με δύο αεροπλανοφόρα, το «Ford» στην Ανατολική Μεσόγειο και το «Αβραάμ Λίνκολν» ανοικτά του Ομάν– συνιστά, κατά τον αναλυτή, εφαρμογή πολιτικής κανονιοφόρων. Το πλέγμα βάσεων σε Κουβέιτ, Μπαχρέιν, Κατάρ, ΗΑΕ, Ομάν, Ιορδανία, Κύπρο και Ιντσιρλίκ δημιουργεί μια ζώνη πίεσης, αν και βρίσκεται εντός βεληνεκούς ιρανικών όπλων.
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στο Ακρωτήρι, όπου σταθμεύουν F-35 και αεροσκάφη ανεφοδιασμού, καθώς και στις συνεχιζόμενες βρετανικές εναέριες περιπολίες.
Ορμούζ: «Όλα τα λεφτά»
Τα Στενά του Ορμούζ χαρακτηρίζονται «κλειδί» της παγκόσμιας ναυσιπλοΐας. Από εκεί διέρχεται περίπου το 20% του παγκόσμιου υγροποιημένου φυσικού αερίου και το 20-25% του πετρελαίου. Ενδεχόμενο κλείσιμό τους θα προκαλέσει εκτίναξη τιμών και πληθωριστικό σοκ.
Ήδη, χωρίς να έχει κλείσει η δίοδος, το Brent κινείται στα 70-71 δολάρια, ενώ οι προβλέψεις για το 2026 τοποθετούσαν την τιμή στα 55 δολάρια, με ανώτατο όριο κρίσης τα 90. Οποιαδήποτε διακοπή ροής δεν μπορεί εύκολα να αναπληρωθεί (“balance supply”), γεγονός που εντείνει την αβεβαιότητα.
Ωστόσο, το πλήγμα δεν θα ήταν μονομερές. Το 75% των εξαγωγών από τον Ορμούζ κατευθύνεται σε Κίνα, Ιαπωνία, Ινδία και Νότια Κορέα. Η Κίνα απορροφά περίπου το 80% του ιρανικού πετρελαίου – συχνά σε τιμές 11 δολάρια χαμηλότερες από τη διεθνή αγορά – μέσω της πρακτικής του “shadow fleet” (σκιώδους στόλου), με τα ΗΑΕ να λειτουργούν ως διαμετακομιστικός κόμβος.
Το 2025 τα έσοδα της Τεχεράνης από αυτή τη διαδικασία ανήλθαν σε 7,7 δισ. δολάρια, ενώ ο πληθωρισμός κυμαίνεται ήδη στο 45-48% και ενδέχεται να αγγίξει το 50%.
Το σενάριο βύθισης πλοίου και το επικοινωνιακό σοκ
Ο Δρ Χαραλαμπίδης επισημαίνει και τον επικοινωνιακό παράγοντα: ακόμη και μία επιτυχής ιρανική επίθεση κατά αμερικανικού πολεμικού σκάφους –με drones, ναρκοθέτηση, υποβρύχια τσέπης ή σμήνη ταχέων σκαφών– θα αποτελούσε σοβαρό πλήγμα κύρους για τις ΗΠΑ, ανεξαρτήτως τελικής έκβασης. Το ερώτημα είναι πού θα σταματήσει η απάντηση της Ουάσιγκτον.
Αλλαγή γεωπολιτικού σκηνικού
Εφόσον το καθεστώς αποδυναμωθεί ή μετασχηματιστεί, η ανάλυση προβλέπει:
-
Τερματισμό της εν δυνάμει πυρηνικής απειλής.
-
Διακοπή χρηματοδότησης περιφερειακών ένοπλων οργανώσεων.
-
Αποδυνάμωση Χούθι και αποσυμπίεση του Bab el-Mandeb.
-
Δραματική μεταβολή σχέσεων Ισραήλ-Ιράν.
-
Ενίσχυση σχεδίων όπως ο IMEC και διεύρυνση των Συμφωνιών του Αβραάμ.
Το δίλημμα της Τεχεράνης
Στο καταληκτικό του συμπέρασμα, ο Γιάννος Χαραλαμπίδης θέτει το βασικό ερώτημα:
Θα αποδεχθεί το Ιράν έναν διάλογο υπό τη σκιά της αμερικανικής ισχύος, διατηρώντας το καθεστώς αλλά «χωρίς δόντια»; Ή θα επιλέξει την οδό της ολομέτωπης σύγκρουσης;
Οι εξελίξεις, τονίζει, δεν αφορούν μόνο τη Μέση Ανατολή. Συνδέονται με τη στρατηγική των ΗΠΑ για εμπέδωση ηγεμονίας και αναδιαμόρφωση του γεωπολιτικού χάρτη σε παγκόσμια κλίμακα.