Το Ιράν μπήκε στο κύμα αμερικανοϊσραηλινών πληγμάτων με ένα δίκτυο αεράμυνας «λαβωμένο», αλλά όχι ανύπαρκτο. Αυτό είναι το βασικό συμπέρασμα του δημοσιεύματος της Έλι Κουκ, αναλύτριας ασφάλειας και άμυνας, στο Newsweek, η οποία περιγράφει ένα τριήμερο κλιμάκωσης όπου η ιρανική αεράμυνα δεν κατάφερε να ανακόψει την είσοδο προηγμένων πλατφορμών και πυρομαχικών, ενώ την ίδια στιγμή η Τεχεράνη «χτυπά πίσω», δοκιμάζοντας τα αντιαεροπορικά πλέγματα χωρών-συμμάχων των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή.
Η εικόνα της σύγκρουσης, όπως μεταφέρεται, είναι διπλή! Από τη μία πλευρά, ένα Ιράν που δυσκολεύεται να προστατεύσει τον εναέριο χώρο του απέναντι σε τεχνολογικά ανώτερες δυνάμεις από την άλλη, μια ικανότητα αντιποίνων που απλώνει την πίεση σε πολλαπλά μέτωπα, από το Ισραήλ και τον Κόλπο μέχρι την Κύπρο.
Επιχείρηση «Epic Fury» και «αποκεφαλισμός» της ιρανικής ηγεσίας
Σύμφωνα με το Newsweek, η αμερικανική επιχείρηση –με την ονομασία Epic Fury– ήταν «μηνών» προετοιμασίας και στηρίχθηκε σε εκτεταμένη συλλογή πληροφοριών, παρακολούθηση ρουτίνας και κινήσεων της ιρανικής ηγεσίας. Το δημοσίευμα συνδέει την έναρξη των πληγμάτων με στοχεύσεις υψηλού συμβολισμού και επιχειρησιακής αξίας, αναφέροντας ότι στις πρώτες ώρες σκοτώθηκαν κορυφαία στελέχη του ιρανικού κρατικού και στρατιωτικού μηχανισμού, ενώ γίνεται ειδική αναφορά σε ισχυρισμούς/αναφορές για απώλειες και στην οικογένεια του ανώτατου ηγέτη.
Το πλαίσιο που περιγράφεται είναι αυτό μιας «ημερήσιας επίδειξης ισχύος»: μεγάλος όγκος εξόδων και πλατφορμών, όχι με περιορισμένη νυχτερινή δράση, αλλά με ένταση που επιδιώκει σοκ και αποδιοργάνωση.
Γιατί «σπάει» η ιρανική αεράμυνα
Το Newsweek εξηγεί ότι το ιρανικό πλέγμα αεράμυνας έχει ήδη υποστεί σοβαρή φθορά από προηγούμενες ισραηλινές επιχειρήσεις και από συγκρούσεις των τελευταίων ετών, με ιδιαίτερη αναφορά στα ρωσικά συστήματα S-300, τα οποία παρουσιάζονται ως το πιο επικίνδυνο εμπόδιο για ισραηλινά αεροσκάφη μεγάλης αξίας.
Η Κουκ παραθέτει την εκτίμηση ότι τα κενά που δημιουργήθηκαν σε προηγούμενες φάσεις αξιοποιήθηκαν από ΗΠΑ και Ισραήλ, αφού ο συνδυασμός:
-
προηγμένων αισθητήρων/στοχοποίησης,
-
ηλεκτρονικού πολέμου,
-
χαμηλής παρατηρησιμότητας (stealth),
-
και πλήγματος από μεγάλη απόσταση
μειώνει δραστικά τις πιθανότητες «αποτελεσματικής αντίδρασης» ενός δικτύου που δεν είναι πλήρως διασυνδεδεμένο με επαρκή ραντάρ και εφεδρείες.
Παράλληλα, γίνεται αναφορά σε αξιολογήσεις (βρετανικών αναλυτικών κύκλων και IISS) ότι οι επιχειρήσεις του προηγούμενου έτους ανέδειξαν «σοβαρές ελλείψεις» και ότι η Τεχεράνη έχει επείγουσα ανάγκη ενίσχυσης αεράμυνας. Ωστόσο, η δυνατότητα ταχείας αναπλήρωσης περιγράφεται ως περιορισμένη, λόγω του ότι η Ρωσία είναι δεσμευμένη στην Ουκρανία και η Κίνα –σύμφωνα με τις δημόσιες τοποθετήσεις που αναφέρει το ρεπορτάζ– αρνήθηκε αποστολές συγκεκριμένων συστημάτων μεγάλου βεληνεκούς.
Το ενδιαφέρον στοιχείο είναι ότι, παρ’ όλες τις αδυναμίες, το δημοσίευμα υπογραμμίζει πως το Ιράν συνέχιζε να διαθέτει λειτουργικά μέσα αεράμυνας, κάτι που –όπως σημειώνεται– φαίνεται και από ισραηλινές ανακοινώσεις για μεγάλο αριθμό ιρανικών αντιαεροπορικών μέσων που καταστράφηκαν από το Σάββατο και μετά.
Η Τεχεράνη «τεστάρει» την αεράμυνα των συμμάχων των ΗΠΑ
Εκεί που η Κουκ βάζει τον τίτλο της στην πράξη είναι στα αντίποινα: το Ιράν, αναφέρει, εξαπέλυσε επιθέσεις με drones και πυραύλους, αναγκάζοντας κράτη της περιοχής να ενεργοποιήσουν τα δικά τους συστήματα αεράμυνας. Στη λίστα που παρατίθεται περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, Ισραήλ, Κατάρ, Ιορδανία, Σαουδική Αραβία, Ομάν, Κουβέιτ και ΗΑΕ.
Το ρεπορτάζ επιμένει ότι ακόμη και όταν οι αναχαιτίσεις είναι επιτυχείς, η πτώση θραυσμάτων μπορεί να προκαλέσει σοβαρές ζημιές, παραθέτοντας ενδεικτικά περιστατικά σε αστικές και ενεργειακές υποδομές. Η εικόνα «ξενοδοχεία να φλέγονται» και «συντρίμμια να πέφτουν» λειτουργεί ως υπενθύμιση ότι η αεράμυνα δεν κρίνεται μόνο από το αν “ρίχνει”, αλλά και από το αν προστατεύει πραγματικά το έδαφος, τις υποδομές και τον πληθυσμό.
«Φίλια πυρά» στο Κουβέιτ: το ρίσκο της υπερφόρτωσης
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στο περιστατικό που περιγράφεται ως υψηλού προφίλ παράδειγμα κινδύνου «φίλια πυρά»: σύμφωνα με το δημοσίευμα, κουβεϊτιανά αντιαεροπορικά μέσα, στην προσπάθεια αναχαίτισης ιρανικής επίθεσης, κατέρριψαν κατά λάθος αμερικανικά μαχητικά, με τις ΗΠΑ να επιβεβαιώνουν το γεγονός και να διεξάγουν έρευνα.
Εδώ το Newsweek περνά το πιο πρακτικό μήνυμα: όσο η ένταση μεγαλώνει, όσο ο ουρανός γεμίζει ίχνη (βαλλιστικά, cruise, drones), τόσο αυξάνει το ρίσκο λαθών, ειδικά σε περιβάλλον κορεσμού, πίεσης χρόνου και σύνθετης αναγνώρισης φίλου-εχθρού.
Κύπρος και Μεσόγειος στο κάδρο της κλιμάκωσης
Στο κείμενο μπαίνει και η Κύπρος, μέσω αναφοράς σε βρετανική βάση και κατάρριψη drones πάνω από εγκατάσταση, στοιχείο που δείχνει –κατά την οπτική του ρεπορτάζ– ότι η σύγκρουση δεν μένει «περιορισμένη» σε έναν διάδρομο, αλλά αγγίζει και την Ανατολική Μεσόγειο, με τον πόλεμο να παράγει παρενέργειες και νέα σημεία τριβής.
Το ερώτημα των αποθεμάτων: Κανείς δεν έχει «άπειρους πυραύλους»
Το Newsweek κλείνει με μια κρίσιμη παρατήρηση: ούτε το Ιράν, ούτε το Ισραήλ, ούτε οι ΗΠΑ διαθέτουν απεριόριστα αποθέματα. Με το Ιράν να χρησιμοποιεί άγνωστο ποσοστό των βαλλιστικών του και τους αντιπάλους του να ξοδεύουν ακριβά αναλώσιμα (αναχαιτιστικά, κατευθυνόμενα πυρομαχικά, ώρες πτήσης, υποστήριξη), το πραγματικό ερώτημα είναι πώς θα αλλάξει ο ρυθμός των επιχειρήσεων στις επόμενες εβδομάδες: κλιμάκωση, φθορά, ή μετατόπιση στόχων/τακτικών.
Με άλλα λόγια, το ιρανικό πλέγμα αεράμυνας μπορεί να είναι «αδύναμο» απέναντι σε προηγμένα μέσα, αλλά η Τεχεράνη δείχνει ότι έχει ακόμη τρόπο να κάνει τη σύγκρουση ακριβή, διάχυτη και επικίνδυνη για όλους όσοι βρίσκονται εντός της ακτίνας αντιποίνων της.