Μετωπική απάντηση στις δηλώσεις του Κυριάκου Μητσοτάκη για το δικαίωμα της Ελλάδας να επεκτείνει τα χωρικά της ύδατα στα 12 ναυτικά μίλια στο Αιγαίο έδωσε το τουρκικό υπουργείο Άμυνας, ανεβάζοντας ξανά τους τόνους και επαναφέροντας ευθέως το δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας» ως πολιτικό και στρατιωτικό πλαίσιο.
Η Άγκυρα χαρακτηρίζει «μονομερείς» τις ελληνικές τοποθετήσεις, ισχυρίζεται ότι «αγνοούν τις υφιστάμενες διαφορές» και προχωρά σε ένα σταθερό μοτίβο αποδόμησης: λέει ότι οι ελληνικοί ισχυρισμοί είναι «αντίθετοι με το διεθνές δίκαιο», «απαράδεκτοι» και –κυρίως– ότι «δεν έχουν καμία νομική συνέπεια» για την Τουρκία.
Το μήνυμα της τουρκικής ανακοίνωσης
Στην επίσημη ανακοίνωση, το τουρκικό ΥΠΑΜ υποστηρίζει ότι «μια δίκαιη, ισότιμη και διεθνώς νόμιμη θαλάσσια δικαιοδοσία στο Αιγαίο» μπορεί να υπάρξει μόνο μέσω «αμοιβαίου διαλόγου και καλής πίστης». Στην ίδια γραμμή, απορρίπτει κάθε ελληνική αναφορά σε άσκηση δικαιώματος ως «μονομερή ενέργεια» που –κατά την τουρκική πλευρά– «παραβιάζει τα δικαιώματα της Τουρκίας».
Το πιο κρίσιμο σημείο, όμως, είναι το κλείσιμο της ανακοίνωσης: η Τουρκία συνδέει ρητά το θέμα με τη «Γαλάζια Πατρίδα» και διαμηνύει ότι οι Τουρκικές Ένοπλες Δυνάμεις «συνεχίζουν αποφασιστικά» την αποστολή τους «να προστατεύουν όλα τα δικαιώματα και τα συμφέροντα της χώρας» στις περιοχές θαλάσσιας δικαιοδοσίας που η ίδια θεωρεί ότι της ανήκουν. Πρόκειται για καθαρό σήμα στρατιωτικοποίησης του αφηγήματος, όχι απλώς διπλωματική διαφωνία.
Τι είπε ο Μητσοτάκης και γιατί απαντά τώρα η Τουρκία
Η τουρκική αντίδραση ήρθε μετά τη συνέντευξη του Έλληνα πρωθυπουργού στον ΣΚΑΪ. Οι πέντες άξονες που ενόχλησαν την Άγκυρα είναι οι εξής:
-
Η Ελλάδα έχει ήδη επεκτείνει χωρικά ύδατα στο Ιόνιο.
-
Το δικαίωμα επέκτασης έως τα 12 μίλια είναι «αναφαίρετο» και «θα ασκηθεί όταν κριθούν οι κατάλληλες συνθήκες».
-
Πρόκειται για «μονομερές δικαίωμα» που «δεν απαιτεί την έγκριση κανενός».
-
Στο Αιγαίο, το ζήτημα αγγίζει και την «ελεύθερη ναυσιπλοΐα», άρα δεν αφορά μόνο Αθήνα–Άγκυρα.
-
Για τη συνολική διαφορά, άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο διεθνούς δικαιοδοσίας, αλλά έθεσε ως εμπόδια τις «γκρίζες ζώνες», την έμμεση αμφισβήτηση κυριαρχίας νησιών και την απειλή πολέμου.
Με απλά λόγια: η Αθήνα υπενθύμισε ότι η επέκταση είναι κυριαρχικό δικαίωμα βάσει Διεθνούς Δικαίου και ότι η Ελλάδα ήδη το άσκησε σε άλλο γεωγραφικό μέτωπο. Η Άγκυρα απάντησε ακριβώς εκεί που πονάει: επιχειρεί να το εμφανίσει ως θέμα που δεν μπορεί να αποφασιστεί «μονομερώς», άρα να το σύρει στη λογική «παζαριού» και «συνδιαχείρισης» στο Αιγαίο.
Τι σημαίνει πρακτικά
Η κίνηση της Άγκυρας δεν είναι «μια ακόμη δήλωση». Είναι υπενθύμιση ότι η Τουρκία επιμένει να κρατά στο τραπέζι τη λογική των «διαφορών» πέρα από την υφαλοκρηπίδα/ΑΟΖ, την απειλή κλιμάκωσης ως πολιτικό εργαλείο και το δόγμα «Γαλάζια Πατρίδα» ως μόνιμη πλατφόρμα πίεσης.
Για την Αθήνα, το μήνυμα είναι διπλό! Αφενός η Τουρκία δεν μετακινείται ούτε χιλιοστό από τη γραμμή άρνησης, αφετέρου επιχειρεί να «κλειδώσει» τη συζήτηση σε πλαίσιο διαπραγμάτευσης όπου το αυτονόητο (ένα δικαίωμα) παρουσιάζεται ως αντικείμενο ανταλλαγής.
Στις 11 Φεβρουαρίου το τετ-α-τετ Μητσοτάκη–Ερντογάν στην Άγκυρα
Για την Τρίτη 11 Φεβρουαρίου «κλείδωσε» η συνάντηση του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη με τον πρόεδρο της Τουρκίας Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν στην Άγκυρα, στο πλαίσιο του 6ου Ανώτατου Συμβουλίου Συνεργασίας Ελλάδας–Τουρκίας, όπως ανακοίνωσε στο σημερινό briefing ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης.
Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος σημείωσε ότι το αναλυτικό πρόγραμμα και η ατζέντα θα ανακοινωθούν από το Υπουργείο Εξωτερικών, υπογραμμίζοντας τη βασική γραμμή της Αθήνας ενόψει της συνάντησης:
«Η Ελλάδα προσέρχεται με πίστη και αυτοπεποίθηση στον διάλογο, πάντοτε λαμβάνοντας υπόψη το Διεθνές Δίκαιο και χωρίς καμία απολύτως διάθεση υποχώρησης», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Απάντηση στην τουρκική πρόκληση
Ερωτηθείς για τη σημερινή προκλητική δήλωση του τουρκικού υπουργείου Άμυνας, ο κ. Μαρινάκης επανέλαβε ότι για την ελληνική πλευρά ο διάλογος έχει συγκεκριμένο πλαίσιο:
«Διάλογος για εμάς σημαίνει διεκδίκηση και σε καμία περίπτωση υποχώρηση ή οποιαδήποτε συζήτηση ζητημάτων κυριαρχίας ή κόκκινων γραμμών», τόνισε.
Παράλληλα, στάθηκε στη φράση «Διεθνές Δίκαιο», λέγοντας πως η Ελλάδα έχει «δείγματα γραφής», ενώ έδειξε προς την τουρκική πλευρά για αντιφάσεις:
όπως είπε, «δεν μπορεί κανείς να μιλά για Διεθνές Δίκαιο και ταυτόχρονα να μιλά για το δόγμα της Γαλάζιας Πατρίδας και για γκρίζες ζώνες». Η Ελλάδα –πρόσθεσε– είναι χώρα που ιστορικά επιμένει στην επίλυση διαφορών μέσω του Διεθνούς Δικαίου.
Τι είναι το Ανώτατο Συμβούλιο Συνεργασίας
Το Ανώτατο Συμβούλιο Συνεργασίας Ελλάδας–Τουρκίας είναι θεσμοθετημένος μηχανισμός διαλόγου στο ανώτατο πολιτικό επίπεδο. Σε αυτό συμμετέχουν οι πρωθυπουργοί των δύο χωρών και υπουργοί κρίσιμων χαρτοφυλακίων (όπως Εξωτερικών, Άμυνας, Οικονομίας, Μεταφορών), με στόχο την πολιτική συνεννόηση, την οικοδόμηση εμπιστοσύνης και την ενίσχυση συνεργασίας σε επιλεγμένους τομείς.
Η συνάντηση της 11ης Φεβρουαρίου έρχεται σε χρονική συγκυρία αυξημένης έντασης στη ρητορική της Άγκυρας, με την Αθήνα να ξεκαθαρίζει ότι προσέρχεται στο τραπέζι με πλαίσιο, κόκκινες γραμμές και σημείο αναφοράς το Διεθνές Δίκαιο.