Μια νέα γεωπολιτική παράμετρος που μπορεί να επηρεάσει καθοριστικά το ενδεχόμενο σύγκρουσης γύρω από την Ταϊβάν αναδεικνύει ανάλυση του Wolfgang Petermann στο War on the Rocks. Σύμφωνα με τον αναλυτή, το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι μόνο οι στρατιωτικές δυνατότητες της Κίνας ή οι ισορροπίες στο Στενό της Ταϊβάν, αλλά και το πόσα μέτωπα θα αναγκαστεί να αντιμετωπίσει ταυτόχρονα η Ινδία.
Η ανάλυση υποστηρίζει ότι η στρατηγική θέση της Ινδίας αποτελεί έναν από τους βασικούς παράγοντες που μπορούν να δημιουργήσουν πίεση στην Κίνα σε μια ενδεχόμενη κρίση για την Ταϊβάν. Ωστόσο, οι πρόσφατες εξελίξεις στο Μπανγκλαντές ενδέχεται να περιορίσουν σημαντικά αυτή τη δυνατότητα.
Από το δίλημμα δύο μετώπων σε τριπλή πίεση
Για δεκαετίες η Ινδία αντιμετώπιζε μια γνωστή στρατηγική πρόκληση: τη διαχείριση δύο βασικών απειλών, της Κίνας στα βόρεια σύνορα των Ιμαλαΐων και του Πακιστάν στα δυτικά.
Σήμερα όμως, σύμφωνα με την ανάλυση, αυτή η εξίσωση μεταβάλλεται. Η σταδιακή προσέγγιση του Μπανγκλαντές με την Κίνα και το Πακιστάν δημιουργεί το ενδεχόμενο ενός «τρίτου μετώπου» στα ανατολικά της Ινδίας, στον Κόλπο της Βεγγάλης.
Εάν αυτή η τάση συνεχιστεί, η Ινδία θα αναγκαστεί να διασπάσει την προσοχή και τους στρατιωτικούς πόρους της ανάμεσα σε τρεις διαφορετικές κατευθύνσεις: την Κίνα στον βορρά, το Πακιστάν στη δύση και ένα Μπανγκλαντές που θα κινείται πιο κοντά στο κινεζοπακιστανικό στρατηγικό σύστημα στα ανατολικά.
Η αλλαγή ισορροπιών στο Μπανγκλαντές
Η μετατόπιση αυτή συνδέεται με τις πολιτικές εξελίξεις στο Μπανγκλαντές μετά την ανατροπή της πρωθυπουργού Σεΐχ Χασίνα το 2024. Η Ινδία είχε επί χρόνια στενές σχέσεις με την κυβέρνηση της Χασίνα, κάτι που δημιούργησε έντονες αντιδράσεις στο εσωτερικό της χώρας.
Μετά τις μαζικές διαδηλώσεις και την αποχώρηση της Χασίνα, η νέα ηγεσία του Μπανγκλαντές επαναπροσδιορίζει την εξωτερική πολιτική της, επιδιώκοντας μεγαλύτερη στρατηγική αυτονομία. Στο πλαίσιο αυτό, η Ντάκα ενισχύει τις σχέσεις της τόσο με το Πακιστάν όσο και με την Κίνα.
Οι εξελίξεις αυτές έχουν ήδη πρακτικές συνέπειες. Το 2025 το Μπανγκλαντές ακύρωσε για πρώτη φορά αμυντική σύμβαση με την Ινδία, ενώ στρατιωτικές ασκήσεις που διεξάγονταν τακτικά μεταξύ των δύο χωρών έχουν ανασταλεί.
Στρατιωτική συνεργασία με Πακιστάν και Κίνα
Παράλληλα, η συνεργασία με το Πακιστάν και την Κίνα ενισχύεται. Το Μπανγκλαντές προχώρησε σε μεγάλη αγορά πυρομαχικών από πακιστανικά εργοστάσια, ενώ στρατιωτικές επαφές υψηλού επιπέδου μεταξύ των δύο χωρών έχουν ενταθεί.
Στο αεροπορικό επίπεδο, η χώρα εξετάζει την απόκτηση έως και 48 μαχητικών JF-17 —αεροσκαφών που κατασκευάζονται από κοινού από την Κίνα και το Πακιστάν— καθώς και περίπου 20 κινεζικών μαχητικών J-10CE, μαζί με πυραυλικά συστήματα και ραντάρ στο πλαίσιο του εξοπλιστικού προγράμματος «Forces Goal 2030».
Η εξέλιξη αυτή θα μπορούσε να δημιουργήσει ένα κοινό επιχειρησιακό οικοσύστημα μεταξύ Κίνας, Πακιστάν και Μπανγκλαντές, με κοινά οπλικά συστήματα, τακτικές και δίκτυα υποστήριξης.
Η διάσταση της θάλασσας
Η κινεζική παρουσία ενισχύεται και στη θάλασσα. Το Μπανγκλαντές έχει ήδη αποκτήσει δύο κινεζικά υποβρύχια και αναπτύσσει ναυτικές υποδομές με κινεζική χρηματοδότηση, ενώ τα βασικά λιμάνια της χώρας εντάσσονται στο πλαίσιο της κινεζικής πρωτοβουλίας Belt and Road.
Η εξέλιξη αυτή συνδέεται με το ευρύτερο δίκτυο κινεζικών ναυτικών υποδομών στον Ινδικό Ωκεανό, το οποίο περιλαμβάνει λιμάνια στο Πακιστάν και στη Σρι Λάνκα. Εάν οι κινεζικές και πακιστανικές ναυτικές δυνάμεις αποκτήσουν πρόσβαση σε εγκαταστάσεις στο Μπανγκλαντές, θα ενισχυθεί ακόμη περισσότερο το λεγόμενο «string of pearls», δηλαδή το δίκτυο στρατηγικών σημείων που περιβάλλει την Ινδία.
Επιπτώσεις για την Ταϊβάν
Κατά τον Petermann, η εξέλιξη αυτή έχει άμεσες συνέπειες και για την ισορροπία ισχύος γύρω από την Ταϊβάν. Η δυνατότητα της Ινδίας να απειλήσει τις κινεζικές θαλάσσιες γραμμές επικοινωνίας στον Ινδικό Ωκεανό αποτελεί έναν σημαντικό παράγοντα αποτροπής για το Πεκίνο.
Εάν όμως η Ινδία αναγκαστεί να συγκεντρώσει δυνάμεις για την άμυνα των δικών της ακτών και συνόρων λόγω ενός «τριπλού μετώπου», τότε η Κίνα θα έχει μεγαλύτερη ελευθερία να επικεντρωθεί στο δυτικό Ειρηνικό και στην πιθανή επιχείρηση κατά της Ταϊβάν.
Με άλλα λόγια, όσο περισσότερο περιορίζεται η στρατηγική ευελιξία της Ινδίας, τόσο μειώνεται η πίεση που θα μπορούσε να ασκήσει στην Κίνα σε μια κρίση στην περιοχή της Ταϊβάν.
Το δίλημμα των ΗΠΑ
Η ανάλυση υπογραμμίζει ότι η Ουάσιγκτον πρέπει να επανεξετάσει την πολιτική της απέναντι στο Μπανγκλαντές. Για πολλά χρόνια η χώρα αντιμετωπιζόταν κυρίως ως αναπτυξιακός εταίρος, όμως πλέον αποτελεί κρίσιμο γεωπολιτικό παράγοντα στον Ινδο-Ειρηνικό.
Σύμφωνα με τον Petermann, οι ΗΠΑ θα μπορούσαν να προσφέρουν εναλλακτικές λύσεις εξοπλισμών και οικονομικής συνεργασίας ώστε να αποτρέψουν τη βαθύτερη ένταξη του Μπανγκλαντές σε ένα κινεζοπακιστανικό στρατηγικό σύστημα.
Σε διαφορετική περίπτωση, προειδοποιεί η ανάλυση, η Ινδία ενδέχεται να βρεθεί στρατηγικά περικυκλωμένη, μειώνοντας έναν από τους σημαντικότερους παράγοντες αβεβαιότητας που θα έπρεπε να αντιμετωπίζει η Κίνα σε περίπτωση κρίσης για την Ταϊβάν.