Ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή έχει περιορίσει τη ροή πετρελαίου και φυσικού αερίου μέσω των Στενών του Ορμούζ, μειώνοντας την παγκόσμια προσφορά κατά περίπου ένα πέμπτο.
Η διαταραχή αυτή δεν έχει οδηγήσει μόνο σε εκτίναξη των τιμών των καυσίμων, αλλά έχει συμπιέσει και τη διαθεσιμότητα πετροχημικών που είναι απαραίτητα για την παραγωγή καθημερινών προϊόντων, όπως παπούτσια, ρούχα και πλαστικές σακούλες, σύμφωνα με την εκτενή ανάλυση του CNN.
Η πίεση αυτή εξαπλώνεται πλέον σε κάθε πτυχή της καταναλωτικής αγοράς, καθώς αυξάνονται οι τιμές υλικών όπως το πλαστικό, το καουτσούκ και ο πολυεστέρας.
Ο αντίκτυπος είναι μέχρι στιγμής πιο έντονος στην Ασία, η οποία αντιπροσωπεύει περισσότερο από το μισό της παγκόσμιας μεταποίησης και εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από εισαγωγές πετρελαίου και άλλων πρώτων υλών.
Στη Νότια Κορέα, όπου οι πολίτες επιδίδονται σε μαζικές αγορές σακουλών απορριμμάτων, η κυβέρνηση καλεί τους διοργανωτές εκδηλώσεων να περιορίσουν τη χρήση προϊόντων μίας χρήσης.
Στην Ταϊβάν έχει δημιουργηθεί γραμμή υποστήριξης για βιομηχανίες που έχουν ξεμείνει από πλαστικό, ενώ καλλιεργητές ρυζιού προειδοποιούν ότι ενδέχεται να αυξήσουν τις τιμές, καθώς δεν βρίσκουν σακούλες κενού αέρος για τη συσκευασία.
Στην Ιαπωνία, η ενεργειακή κρίση πυροδοτεί φόβους ότι ασθενείς με χρόνια νεφρική ανεπάρκεια ίσως δεν μπορέσουν να λάβουν θεραπεία λόγω έλλειψης πλαστικών σωλήνων που χρησιμοποιούνται στην αιμοκάθαρση.
Την ίδια ώρα, κατασκευαστές γαντιών στη Μαλαισία προειδοποιούν ότι η έλλειψη παραγώγου πετρελαίου, απαραίτητου για την παραγωγή λάτεξ, απειλεί την παγκόσμια επάρκεια ιατρικών γαντιών.
Τα παράγωγα του πετρελαίου επηρεάζουν μέχρι και τις μπύρες και τα καλλυντικά
«Η επίδραση εξαπλώνεται πολύ γρήγορα σε όλα: μπύρα, ζυμαρικά, σνακ, παιχνίδια, καλλυντικά», δήλωσε ο Νταν Μάρτιν, συνδιευθυντής επιχειρηματικής πληροφόρησης στην Dezan Shira & Associates, εταιρεία συμβούλων που υποστηρίζει διεθνείς επιχειρήσεις στην επέκτασή τους στην Ασία.
Όπως εξηγεί, καπάκια, κιβώτια, συσκευασίες σνακ και δοχεία από πλαστικό γίνονται ολοένα και πιο δύσκολο να εξασφαλιστούν. Τα παράγωγα πετρελαίου είναι επίσης απαραίτητα για την παραγωγή συγκολλητικών υλικών για υποδήματα και έπιπλα, βιομηχανικών λιπαντικών για μηχανήματα και διαλυτών για βαφές και καθαρισμούς.
«Η μετάδοση των επιπτώσεων από το πετρέλαιο και τις διαταραχές στη ναυτιλία προς τα πετροχημικά και τα καταναλωτικά αγαθά είναι ταχύτατη» σημειώνει.
Η αναταραχή στις αγορές πρώτων υλών και στη μεταποίηση ασκεί ανοδικές πιέσεις στον παγκόσμιο πληθωρισμό και επιβαρύνει την οικονομική ανάπτυξη. Οι βιομηχανίες πληρώνουν ακριβότερα για ενέργεια και πρώτες ύλες, γεγονός που περιορίζει τα περιθώρια κέρδους και μετακυλίεται σταδιακά στους καταναλωτές.
Το αυξημένο κόστος καυσίμων διαταράσσει μεταφορές και εφοδιαστικές αλυσίδες, ενώ οι ελλείψεις άλλων υλικών από τη Μέση Ανατολή, όπως λιπάσματα και ήλιο, ενδέχεται να οδηγήσουν σε ακριβότερα τρόφιμα και ηλεκτρονικά προϊόντα.
Το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο επισημαίνει ότι τέτοιου είδους σύνθετες επιπτώσεις εμφανίζονται σε μια περίοδο όπου πολλές οικονομίες έχουν περιορισμένα περιθώρια να απορροφήσουν νέους κραδασμούς. Παρότι η εξέλιξη του πολέμου μπορεί να επηρεάσει με διαφορετικούς τρόπους την παγκόσμια οικονομία, η κατάληξη δείχνει να οδηγεί σε υψηλότερες τιμές και χαμηλότερη ανάπτυξη.
Δεν υπάρχουν εύκολες λύσεις
Οι χώρες έχουν αρχίσει να απελευθερώνουν ιστορικά μεγάλες ποσότητες πετρελαίου από τα στρατηγικά αποθέματα, επιχειρώντας να μετριάσουν τις επιπτώσεις. Ωστόσο, μεγάλο μέρος της κρίσης οφείλεται στην έλλειψη νάφθας, ενός παραγώγου πετρελαίου κρίσιμου για την παραγωγή συνθετικών υλικών, για το οποίο υπάρχουν περιορισμένα αποθέματα και δεν υπάρχει άμεσο υποκατάστατο.
Πετροχημικές εταιρείες στην Ασία, που προμηθεύονται πάνω από το μισό της νάφθας από τη Μέση Ανατολή, έχουν μειώσει την παραγωγή ή έχουν επικαλεστεί ανωτέρα βία λόγω έλλειψης πρώτων υλών.
Η Νότια Κορέα αξιοποίησε την προσωρινή χαλάρωση των αμερικανικών κυρώσεων σε ρωσικά ενεργειακά προϊόντα για να προμηθευτεί νάφθα από τη Μόσχα για πρώτη φορά μετά την έναρξη του πολέμου στην Ουκρανία, ενώ παράλληλα επέβαλε απαγόρευση εξαγωγών νάφθας για τη διασφάλιση της εγχώριας επάρκειας.
Η έλλειψη αυξάνει το κόστος παραγωγής, ιδιαίτερα για προϊόντα με αυστηρές προδιαγραφές, όπως ημιαγωγοί, ανταλλακτικά αυτοκινήτων και συσκευασίες για τρόφιμα ή ιατρική χρήση. Οι επιχειρήσεις, αντιμέτωπες με την ίδια κατάσταση, αναγκάζονται να περιορίσουν τη δραστηριότητά τους και την κατανάλωση ενέργειας.
Την ίδια στιγμή, οι τιμές του πλαστικού και των προϊόντων που το περιέχουν καταγράφουν σημαντική άνοδο. Σύμφωνα με στοιχεία της ICIS, οι τιμές ρητινών στην Ασία έχουν αυξηθεί έως και 59% από τα τέλη Φεβρουαρίου, όταν ξεκίνησαν οι αεροπορικές επιδρομές των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ισραήλ στο Ιράν.
Επιχειρήσεις συσκευασίας έχουν ήδη προχωρήσει σε αυξήσεις τιμών, ενώ σε χώρες όπως η Ινδία καταγράφονται σημαντικές ανατιμήσεις ακόμη και στο εμφιαλωμένο νερό, λόγω της εκτίναξης του κόστους για πλαστικά καπάκια. Μεγάλες βιομηχανίες τροφίμων προειδοποιούν ότι τα αποθέματα υλικών συσκευασίας επαρκούν πλέον για περιορισμένο χρονικό διάστημα.
Αναλυτές εκτιμούν ότι προϊόντα που εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από πλαστικές συσκευασίες, όπως τα καλλυντικά, ενδέχεται να αντιμετωπίσουν εντονότερες ελλείψεις, καθώς τα αποθέματα εξαντλούνται σταδιακά.
Η κρίση θα εξαπλωθεί στη Δύση
Η Ασία είναι η πρώτη περιοχή που βιώνει τις συνέπειες της ενεργειακής κρίσης, ωστόσο τα προβλήματα εφοδιασμού αναμένεται να επεκταθούν και σε άλλες αγορές, εφόσον συνεχιστούν οι δυσκολίες παραγωγής και μεταφοράς πόρων από τη Μέση Ανατολή.
Η περιοχή αυτή καλύπτει σημαντικό ποσοστό της παγκόσμιας παραγωγής κρίσιμων υλικών, όπως νάφθα, πλαστικές ρητίνες, θείο, ήλιο, ουρία και αμμωνία, τα οποία είναι απαραίτητα για γεωργία, βιομηχανία και τεχνολογία.
Ήδη, αγρότες στις Ηνωμένες Πολιτείες πληρώνουν ακριβότερα για λιπάσματα, ενώ στην Ινδία βιομηχανίες αναφέρουν διαταραχές στην παραγωγή λόγω ελλείψεων πρώτων υλών.
Αναλυτές της J.P. Morgan επισημαίνουν ότι, όπως συνέβη και κατά την πανδημία, το σοκ εξελίσσεται σταδιακά και μετακινείται γεωγραφικά προς τα δυτικά, αντί να εκδηλώνεται ταυτόχρονα σε όλο τον κόσμο.
Τις τελευταίες εβδομάδες, οι ασιατικές χώρες επικεντρώθηκαν στον περιορισμό της αύξησης των τιμών ενέργειας μέσω μέτρων όπως η αξιοποίηση αποθεμάτων και ο περιορισμός της κατανάλωσης.
Ωστόσο, οι πιέσεις αναμένεται να ενταθούν, καθώς εξαντλούνται οι τελευταίες παραδόσεις πετρελαίου που είχαν δρομολογηθεί πριν από την έναρξη της σύγκρουσης.
Οι αναλυτές εκτιμούν ότι το βασικό πρόβλημα πλέον δεν είναι μόνο το κόστος, αλλά η ίδια η διαθεσιμότητα των πόρων.
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, ορισμένες επιχειρήσεις καθυστερούν αγορές πρώτων υλών, ελπίζοντας σε αποκλιμάκωση των τιμών σε περίπτωση επίλυσης της κρίσης.
Παραγωγοί, όπως ένας κατασκευαστής πολυεστέρα στην Κίνα, βλέπουν το κόστος των πρώτων υλών να εκτοξεύεται, χωρίς να μπορούν να μετακυλίσουν τις αυξήσεις στους πελάτες τους. Πολλές μονάδες συνεχίζουν να λειτουργούν μόνο για την κάλυψη υφιστάμενων παραγγελιών, υιοθετώντας στάση αναμονής.
Τα ανακυκλώσιμα και τα βιολογικά είναι περιορισμένα
Την ίδια στιγμή, επιχειρήσεις σε χώρες όπως η Ινδονησία επιχειρούν να μειώσουν το κόστος περιορίζοντας τη χρήση πλαστικού στις συσκευασίες ή εξετάζοντας εναλλακτικά υλικά, όπως χαρτί, γυαλί ή αλουμίνιο. Ωστόσο, η μετάβαση αυτή συνεπάγεται τεχνικές δυσκολίες, συμμόρφωση με κανονισμούς και σημαντικό χρόνο προσαρμογής.
Επιπλέον, οι εναλλακτικές λύσεις, όπως τα ανακυκλωμένα ή βιολογικής βάσης πλαστικά, παραμένουν περιορισμένες και σαφώς ακριβότερες.
Ακόμη και αν αποκατασταθεί άμεσα η ομαλότητα στα Στενά του Ορμούζ, εκτιμάται ότι θα χρειαστούν μήνες μέχρι να επανέλθει μια στοιχειώδης κανονικότητα στην αγορά πλαστικών στην Ασία.