Επιμέλεια: Μπάμπης Πετράκης
Ένα βελγικό μέσο ενημέρωσης βρέθηκε στο στόχαστρο του Συμβουλίου Δημοσιογραφικής Δεοντολογίας (CDJ) επειδή δημοσίευσε χωρίς επαρκές κριτικό πλαίσιο τον διάσημο –και αμφιλεγόμενο– λόγο του αντιπροέδρου των ΗΠΑ JD Vance στη Διάσκεψη Ασφαλείας του Μονάχου, τον Φεβρουάριο του 2025.
Το φιλελεύθερο κεντροδεξιό online μέσο 21News τιμωρήθηκε στις 18 Φεβρουαρίου 2026 (ένα χρόνο μετά τον λόγο) με συμβολική κύρωση: υποχρεώθηκε να δημοσιεύσει την απόφαση του CDJ στον ιστότοπό του για δύο ημέρες. Η απόφαση βασίστηκε στην κατηγορία ότι το μέσο παραβίασε τη δεοντολογία και ιδιαίτερα την «κοινωνική ευθύνη» του, καθώς δεν παρείχε επαρκές πλαίσιο, σχόλια ή διασταύρωση στα λεγόμενα.
Ο λόγος του Vance, που εκφωνήθηκε στις 14 Φεβρουαρίου 2025 στο Μόναχο της Γερμανίας, θεωρείται ακόμα και σήμερα ένας από τους πιο εντυπωσιακούς της νέας διοίκησης Τραμπ. Μπροστά σε Ευρωπαίους ηγέτες, υπουργούς Εξωτερικών, διπλωμάτες και στρατιωτικούς που έμειναν άναυδοι, ο Αμερικανός αντιπρόεδρος αμφισβήτησε ριζικά τον μεταπολεμικό δυτικό συνασπισμό και τη διατλαντική σχέση.
Αντί να εστιάσει στις εξωτερικές απειλές (όπως η Ρωσία ή η Κίνα, που κυριαρχούσαν στην ατζέντα της Διάσκεψης), ο Vance τόνισε ότι η μεγαλύτερη απειλή για την Ευρώπη προέρχεται «από μέσα» (threat from within).
Κατηγόρησε ευρωπαϊκές κυβερνήσεις και θεσμούς για:
• Υποχώρηση βασικών δημοκρατικών αξιών, όπως η ελευθερία της έκφρασης και του Τύπου,
• Λογοκρισία, καταστολή διαφωνούντων απόψεων και αποκλεισμό λαϊκιστικών φωνών από τον δημόσιο διάλογο,
• Χρήση νόμων κατά της «παραπληροφόρησης» για πολιτική φίμωση,
• Παραδείγματα όπως η ακύρωση του πρώτου γύρου των προεδρικών εκλογών στη Ρουμανία το 2024 λόγω υποψιών ρωσικής παρέμβασης,
• Υπερβολική μετανάστευση και φόβο των ηγεσιών απέναντι στους ίδιους τους πολίτες τους («running in fear of their own voters»).
Προειδοποίησε ότι η αμερικανική στήριξη στην Ευρώπη θα εξαρτάται πλέον από το αν οι ευρωπαϊκές χώρες σέβονται πραγματικά τις κοινές αξίες ελευθερίας και δημοκρατίας – αφήνοντας να εννοηθεί μια πιθανή στρατηγική ρήξη μεταξύ των δύο όχθων του Ατλαντικού.
Η ομιλία προκάλεσε σάλο: γαλλικά μέσα όπως η Le Figaro, οι Les Échos και άλλα δημοσίευσαν γρήγορα την πλήρη αναμετάδοση ή μετάφραση του κειμένου χωρίς προβλήματα. Το 21News έκανε το ίδιο την επόμενη μέρα, προσθέτοντας μια σύντομη εισαγωγική σημείωση: «Είναι σπάνιο ένας λόγος αντιπροέδρου των ΗΠΑ να αφήνει τέτοιο αποτύπωμα και να γίνεται τόσο επίκαιρος. […] Θα είναι σαφώς ιστορικός, καθώς σπάνια Αμερικανοί αξιωματούχοι μίλησαν τόσο ειλικρινά σε ευρωπαϊκό έδαφος».
Ωστόσο, δύο ανώνυμες καταγγελίες (δύο μήνες μετά) οδήγησαν σε έρευνα του CDJ. Η αρχή έκρινε ότι η απλή δημοσίευση χωρίς «κριτική απόσταση», σχολιασμό ή «διόρθωση» ισοδυναμούσε με παροχή «βήματος» σε απόψεις που χαρακτηρίστηκαν επικίνδυνες – με κίνδυνο να κάνει το κοινό εχθρικό προς τις ευρωπαϊκές δημοκρατίες ή να υποκινήσει ρατσισμό, διακρίσεις, μίσος ή βία κατά μεταναστών.
Ο διευθυντής του 21News, Étienne Dujardin, δήλωσε σοκαρισμένος : «Ένα μέσο δεν έχει υποχρέωση να φιλτράρει έναν επίσημο λόγο του αντιπροέδρου της πρώτης παγκόσμιας δύναμης βάσει ανώνυμης καταγγελίας. […] Ο αναγνώστης είναι αρκετά έξυπνος για να διαβάσει χωρίς συνεχή ερμηνεία». Πρόσθεσε ότι η κύρωση αποδεικνύει ακριβώς τους φόβους του Vance για περιορισμό της ελευθερίας έκφρασης στην Ευρώπη.
Η υπόθεση αναζωπυρώνει τη συζήτηση για τα όρια της δημοσιογραφικής ελευθερίας, την ισορροπία μεταξύ δεοντολογίας και πληροφόρησης, και το αν ένας λόγος ξένου ηγέτη μπορεί να αντιμετωπίζεται σαν «επικίνδυνος» περιεχόμενο άκρας δεξιάς. Ένα χρόνο μετά, ο λόγος του Vance εξακολουθεί να θεωρείται σημείο καμπής στις διατλαντικές σχέσεις.
ΠΗΓΗ: Le Journal du Dimanche