Ο πόλεμος με το Ιράν δεν είναι μια ακόμη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή. Είναι μια βαθιά γεωοικονομική μάχη, όπου διακυβεύεται η ισορροπία ισχύος ανάμεσα σε ΗΠΑ και Κίνα, με τα Στενά του Ορμούζ να λειτουργούν ως το πιο επικίνδυνο «κουμπί» της παγκόσμιας οικονομίας.
Γράφει ο Αριστόβουλος
Θεωρώντας πως στο προηγούμενο άρθρο θέσαμε σημαντικές παραμέτρους, είπαμε πως η σύγκρουση αυτή είναι γεωοικονομικής βάσης. Εάν οι ΗΠΑ καταφέρουν να ανακτήσουν το Ιράν, θα αποκτήσουν σημαντικό πλεονέκτημα στη μελλοντική αντιπαράθεση τους με την Κίνα. Όσο δεν έχουν το Ιράν, η ζυγαριά έχει άλλου είδους κλίση. Είδαμε πως η πίεση και ο φόβος για τις διελεύσεις από το Ορμούζ, συντάραξε την παγκόσμια οικονομία. Μια στρατιωτική ενέργεια καταλαβαίνουμε τι αντίκτυπο θα έχει. Κι άμα οι Ιρανοί νιώσουν θανάσιμη απειλή, μπορούν να ναρκοθετήσουν τα Στενά. Μα εύλογα θα πει κάποιος, αυτό είναι κακό και για τις ίδιες εξαγωγές τους. Σωστό μεν, αλλά έχουνε μάθει να ζούνε με οικονομική πίεση. Που η Δύση δεν αντέχει. Κι αφού θα έχουνε πλήξει τον αντίπαλο εκεί που πονάει, θα είναι ικανοποιημένοι. Μπορούν να κάνουνε και κάτι πιο απλό σε περίπτωση δυσμενούς εξέλιξης. Να κτυπήσουν πυραυλικά όλα τα κράτη του Κόλπου. Με το πρόσχημα των εκεί υπαρχουσών αμερικανικών βάσεων. Τι θα φοβηθούν; Τα μεγάλα αριθμητικά στρατεύματα που οι χώρες αυτές δεν έχουνε; Τα πράγματα λοιπόν είναι πολύ δύσκολα ώστε να πληγεί το Ιράν και να υποκύψει. Φυσικά και για το ίδιο το Ιράν είναι δύσκολα, κάθε τόσο να βρίσκεται σε πολεμική κατάσταση.
Ανταλλαγές πυραυλικών κτυπημάτων μεταξύ ΗΠΑ & Ισραήλ – Ιράν είδαμε πολλές φορές. Κι όλο στα ίδια ξαναγυρνάμε. Και το περασμένο Ιούνιο τα ίδια επαναλήφθηκαν για 12 μέρες. Αλλά τώρα έχουμε πάλι τα ίδια. Και 12 μήνες να συνεχίσουμε έτσι, αργά ή γρήγορα στα ίδια θα καταλήξουμε. Τα πάσης φύσεως κτυπήματα από αέρος είναι εντυπωσιακά πάντα, αλλά δεν είναι καταλυτικά των εξελίξεων πάντα. Το Ιράν έχοντας δει τι συνέβη με τη Βόρειο Κορέα της οποίας η επίδειξη δύναμης έφερε την παύση της προς εκείνης ενασχόληση για αλλαγή καθεστώτος, έλκεται από αυτό. Μόνο που εκείνη είχε εξασφαλίσει το πυρηνικό της πρόγραμμα το οποίο έχει επιδείξει ανάλογα. Κι αυτό το Ιράν το ξέρει δεκαετίες τώρα. Κι εκτός της ανθεκτικότητας που έχει ως καθεστώς, έχει ανθεκτικότητα και στο πυρηνικό του πρόγραμμα. Που πολλές φορές έχει πληγεί, αν δεν έχει καμφθεί η διάθεση να συνεχίσει όποτε έστω και με χρονοκαθυστερήσεις επανέρχεται. Αυτό είναι ο μεγάλος στόχος. Και μετά τα πετρελαϊκά κοιτάσματα και τα διάφορα ορυκτά. Για αυτά το ιρανικό καθεστώς μπορεί να ρίξει στην μάχη τους φανατισμένους φρουρούς. Που δεν έχουνε φόβο να πεθαίνουν διότι αυτό έχει υπερβατική διάσταση γι εκείνους. Και που μπορεί να εμπλέξει φανατικές ισλαμιστικές πολιτοφυλακές από τα εκατομμύρια των οπαδών του καθεστώτος. Το Ιράν δεν είναι Συρία που για να σταθεί πριν και τώρα χρειάζεται εξωτερική υποστήριξη. Έχει μάθει να επιβιώνει από μόνο του και να δείχνει ενεργά τα δόντια του.
Συνοψίζοντας δεν μπορούμε να πούμε πότε θα τελειώσει (κι αυτός) ο πόλεμος. Σε μια τέτοια μαντική ιδιότητα, θα στρεφόμασταν προς παροχή στοιχηματικών προβλέψεων με ανάλογο κέρδος. Όπως και στο άρθρο μας για τον ρωσο-ουκρανικό πόλεμο (21 & 28 Δεκεμβρίου 2025) μπορούμε να πούμε το πώς. Εάν οι δρώντες είναι ικανοποιημένοι προσωρινά και θέλουνε την απεμπλοκή, θα ψάξουνε την ευκαιρία να διατρανώσουν τη «νίκη» τους, θα υπάρξει μια προσωρινή παύση και σύντομα ή αργότερα θα επαναληφθούν οι ίδιες φαύλες καταστάσεις. Εάν κάποιος πιστεύει ότι οι αντιφρονούντες του καθεστώτος θα καταφέρουν μέσα από δυναμικές αλλά ασυντόνιστες και δίχως ηγεσία διαδηλώσεις να το ρίξουν, μάλλον θα περιμένουν πολύ για να συμβεί. Οι απαλοιφές διαφόρων υψηλόβαθμων στελεχών δεν έχει δείξει να πλήττει το καθεστώς. Το οποίο αμέσως τοποθετεί άλλους, που μπορεί να είναι περισσότερο φανατισμένοι από τους προηγούμενους. Οπότε και πάλι δεν υπάρχει ορατή λύση. Μια δυναμική στρατιωτική επέμβαση θα έπρεπε να είναι επικών διαστάσεων για να πετύχει, που δεν θα αποφύγει τις μεγάλες απώλειες. Με νωπές τις αντίστοιχες από Ιράκ – Αφγανιστάν (γνωστές κι ως κυνήγι «τρομοκρατικών» μαγισσών) πόσα νέα φέρετρα είναι αποδεκτά και πόσο επιπρόσθετο οικονομικό κόστος, ιδίως στις ΗΠΑ που προσπαθούν να συμμαζέψουν ογκώδη ελλείμματα; Νομίζουμε πως όλα αυτά έχουνε μπει (πλέον) στη σκέψη όσων αποφάσισαν την πολεμική εμπλοκή. Η πολυεθνικότητα του Ιράν έφερε ως άποψη και το διαμελισμό του και τη δημιουργία μικρότερων ελεγχόμενων κρατών. Όμως το Ιράν δεν είναι πρώην Γιουγκοσλαβία που ευνοούσε κάτι τέτοιο. Γι αυτό και οι διάφορες πολεμικές ενέργειες (στρατιωτική επέμβαση, απόβαση) ως «λύση», σταδιακά παραχωρούν χώρο στις «διαπραγματεύσεις». Που κι αυτές δύσκολες είναι, γιατί συνάμα πρέπει να έχουνε και αποδοχή από τα εσωτερικά ακροατήρια.
Συμπεραίνουμε πως η ιρανική εξίσωση είναι μπρος γκρεμός και πίσω ρέμα. Δεν ευνοεί την πολιτειακή αλλαγή όπως έγινε το 1979, διότι η επόμενη διακυβέρνηση είναι κλασσικός άγνωστος Χ. Η στρατιωτική εμπλοκή δεν θα είναι σύντομη και θα επιφέρει χάος. Αν αυτό είναι σκοπός, τότε ναι μπορεί να επιτευχθεί. Αλλά μπορεί το χάος να είναι λύση; Η αποχώρηση δίχως να πέσει σφαίρα δεν είναι εύκολα διαχειρίσιμη για τις ΗΠΑ. Φαίνεται να μην ελήφθη σοβαρά υπόψη όταν ξεκίνησαν τα πλήγματα. Αλλά είναι πολύ σοβαρό να γίνει ελαφρά τη καρδία. Οι μέχρι τώρα απώλειες δεν δείχνουν να βαραίνουν το θεοκρατικό καθεστώς. Που δείχνει διαχρονική αντοχή σε αυτές. Μόνο εκ των έσω και με εσωτερική διάβρωση θα μπορούσε να καταρρεύσει, αλλά τέτοιες ενδείξεις δεν υπάρχουν. Εκτιμούμε πως μόνο σοβαρές διαπραγματεύσεις μπορούν να έχουνε σοβαρά αποτελέσματα ειρήνευσης, μια ισοπαλία δηλαδή που όμως δεν δίνει έπαθλο. Κι αυτή θα περιλαμβάνει το Ιράν ως έχει και θα το οπλίσει με αυτοπεποίθηση για να συνεχίσει το πυρηνικό του πρόγραμμα. Ο κόσμος αλλάζει και το Ιράν είναι ένα καλό παράδειγμα. Γίνεται πολυπολικός κι αυτό είναι τεκτονικό. Η στήλη διευκρινίζει πως δεν διακατέχεται από συμπάθεια στο ιρανικό καθεστώς. Διότι πιέζει, καταπιέζει και δεν σέβεται τα ανθρώπινα δικαιώματα. Ιδίως τις γυναίκες τις αντιμετωπίζει σαν υποδεέστερα όντα και με λίγη αξία, πράγμα που δεν μπορεί να είναι αποδεκτό τον 21ο αι. Και μας κάνει πολύ εντύπωση που διάφοροι αλληλέγγυοι, ακτιβιστές, δικαιωματιστές και πάσης φύσεως αυτοπροσδιοριζόμενοι κι ευαίσθητοι παρακολουθούν και δεν διαμαρτύρονται για τις παραβιάσεις στο Ιράν. Είτε έτσι είτε αλλιώς, το Ιράν είναι μια πολύ δύσκολη εξίσωση. Είτε μείνει ως έχει, είτε ολοκληρωτικά μετασχηματισθεί, όποιο κι αν είναι το αποτέλεσμα θα είναι από τα σημεία αναφοράς του αιώνα μας πριν τη Μεγάλη Αντιπαράθεση μετά το 2050. Καταληκτικά, ο πόλεμος θα τελειώσει προσωρινά εάν επιλεγεί ένας επικοινωνιακός τερματισμός. Δεν είναι το καλύτερο για την οικονομία μελλοντικά και στο Ιράν δίνει παράταση αν όχι παρακαταθήκη συνέχειας ως έχει. Ο πόλεμος θα κρατήσει και θα τελειώσει οδυνηρά, εάν κάποιοι συνεχίζουν να σκέπτονται απερίσκεπτα για χερσαία επιχείρηση και διαμελισμό μιας χώρας με τεράστια έκταση. Ο πόλεμος θα τελειώσει οριστικά εάν ανατραπεί πλήρως το καθεστώς και υπάρξει μια σοβαρή διάδοχη κατάσταση, κάτι που δεν διαφαίνεται από πουθενά και προς το παρών είναι ουτοπικό. Ο πόλεμος θα τελειώσει σοβαρά εάν γίνουνε σοβαρές διαπραγματεύσεις σε δύο άξονες. Ο πρώτος, μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν αλλά χωρίς τις αθετήσεις και μεταβολές των προηγούμενων 20 ετών. Δεύτερος και κυριότερος, με μια σοβαρή συμφωνία αλληλοαποδοχής της ύπαρξης με το Ισραήλ και αποφυγή πολεμικών ενεργειών μεταξύ τους στο μέλλον, κάτι που αυτή τη στιγμή δείχνει ακατόρθωτο. Όσο όμως τα πράγματα δεν κινούνται με ρεαλιστική υπόσταση, όσο δύσκολη κι αν είναι αυτή, τόσο συχνότερα θα επαναλαμβάνονται, τόσο συχνότερα θα έχουνε τεράστιες οικονομικές επιπτώσεις και τόσο συχνότερα θα επανέρχεται το αγωνιώδες ερώτημα «πότε θα τελειώσει ο πόλεμος» χωρίς απάντηση. Διότι είναι σαν το πώμα που φεύγει από το μπουκάλι, δεν είναι σίγουρο πως μπορεί να το ξανακλείσει αυτός που το αφαίρεσε.