Γράφει ο Δημήτρης Παπαδογιάννης
Η εκτυλισσόμενη στρατιωτική αντιπαράθεση στην πιο ευεπίφορη σε συγκρούσεις, γεωγραφική αρτηρία της υφηλίου, έρχεται να επισφραγίσει την ήδη υπάρχουσα γεωπολιτική ρευστότητα που επικρατεί παγκοσμίως τα τελευταία έτη. Όμως, οι πιο κρίσιμες παράμετροί της είναι η απρόβλεπτη έκβασή της και το γεγονός πως οι εξελίξεις αυτή τη φορά επηρεάζουν άμεσα και τη χώρα μας, αφού εκδηλώνονται στο κατώφλι της.
«Στον πυρήνα της σύγκρουσης Ιράν-Ισραηλινο-αμερικανικού στρατοπέδου»
Όπως είναι ήδη γνωστό, την τελευταία ημέρα του Φεβρουαρίου ο συνασπισμός των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ισραήλ επιτέθηκε στο Ιράν με πρωτοφανή σφοδρότητα, διεξάγοντας αρχικά μία «αποκεφαλιστική» επιχείρηση με στόχο την ηγεσία της Τεχεράνης, συμπεριλαμβανομένου μάλιστα και του ανώτατου θρησκευτικού ηγέτη της χώρας, η οποία παρά ταύτα δε στάθηκε επαρκής, για να περιορίσει τις στρατιωτικές ικανότητες της Περσίας. Αντ’αυτού οδήγησε σε λουτρό αίματος κυρίως για τον άμαχο πληθυσμό με αποτέλεσμα την πρόκληση οργής και αντιποίνων εκ μέρους της νέας ιρανικής ηγεσίας και εμπλοκή ενός μεγάλου αριθμού των γειτονικών αραβικών κρατών, κυρίως μέσω των πυραυλικών πληγμάτων κατά αμερικανικών βάσεων εκεί.
Το συμβάν όμως, που από πολλούς πέρασε στα ψιλά γράμματα, είναι πως η επίθεση των Αμερικανών και των Ισραηλινών άρχισε προτού ολοκληρωθούν επισήμως οι διαπραγματευτικές διαδικασίες στη Γενεύη, οι οποίες εντούτοις στιγματίστηκαν από έντονες διαφωνίες στα πιο μείζονα πεδία της αντιδικίας ανάμεσα στις ΗΠΑ και το Ιράν.
Η δαμόκλειος σπάθη της ρεαλιστικής ανάγνωσης των γεγονότων μας επιβάλλει να τονίσουμε, πως ορισμένα αμερικανικά αιτήματα υπήρξαν αντιρεαλιστικά, καθότι η αμερικανική αντιπροσωπεία έθεσε ως προϋπόθεση για τη συνομολόγηση συμφωνίας, την εγκατάλειψη και του βαλλιστικού προγράμματος του Ιράν, πλην του πυρηνικού. Μία τέτοια απαίτηση ισοδυναμεί με μερική αποστρατιωτικοποίηση, κάτι που καμία χώρα στον κόσμο δε θα μπορούσε να κάνει δεκτό. Προσέτι, αυτή τη φορά σε αντίστιξη με τον θερινό πόλεμο των 12 ημερών, η Αμερική και το Ισραήλ έχουν θέσει ως στόχο την αλλαγή καθεστώτος στην Τεχεράνη, εργαλειοποιώντας και μέρος του ιρανικού λαού προς την κατεύθυνση αυτή, αλλά και την απόλυτη εξάλειψη των πυραυλικών ικανοτήτων της.
Συνεπώς, ο σκοπός της αμερικανικής στρατιωτικής επιχείρησης διαφέρει και για αυτό το λόγο, η χρονική της διάρκεια είναι αμφίβολη. Σημειωτέον πως το Ιράν θα επιχειρήσει να σύρει τις ΗΠΑ σε πόλεμο φθοράς ακριβώς επειδή αδυνατεί να ανταγωνιστεί άμεσα την ισχύ τους επί του πολεμικού πεδίου. Ο λεγόμενος ανορθόδοξος πόλεμος, που περιλαμβάνει υβριδικές επιθέσεις σε αμερικανική επικράτεια, απόπειρα κορεσμού των αμερικανικών και ισραηλινών αμυντικών συστημάτων μέσω της επιθετικής εκτόξευσης σμηνών από μη επανδρωμένα αεροσκάφη. Σκοπός αυτής της πολεμικής μεθόδου είναι η μετατροπή μίας κεραυνοβόλου εκστρατείας σε μία δαπανηρή χρόνια σύρραξη, ιστορικό εφιάλτη για κάθε υπερδύναμη. Επιπρόσθετα, οι Ηνωμένες Πολιτείες και το κράτος του Ισραήλ στοιχηματίζουν, όπως προγράψαμε, στην υποστήριξη των στόχων τους από την ιρανική κοινωνία στον απόηχο των εκτεταμένων αντικυβερνητικών διαμαρτυριών του περασμένου Ιανουαρίου.
Μολαταύτα, οι τυφλοί βομβαρδισμοί κατά κάθε υποδομής εγκυμονούν το ισχυρό ενδεχόμενο, η κοινή γνώμη της χώρας να δυσαρεστηθεί και να συσπειρωθεί γύρω από την ηγεσία της, ιδίως εάν αισθανθεί υπαρξιακή απειλή. Ως εκ τούτου, οι επιτιθέμενοι, είναι πιθανό να απολέσουν ένα ζωτικό στρατηγικό χαρτί. Ακόμα, προσφάτως κυκλοφόρησαν πληροφορίες από αρκετά ξένα ειδησεογραφικά πρακτορεία, πως η CIA παρακινεί τους Κούρδους του Ιράκ να επιτεθούν σε στρατιωτικές εγκαταστάσεις στη μεθόριο με το Ιράν, αξιοποιώντας και αυτούς ως μοχλό αποσταθεροποίησης. Προσθετικά, αυτός ο πόλεμος μπορεί να απολαμβάνει της λεκτικής και ηθικής υποστήριξης και των περισσότερων ευρωπαίων συμμάχων, αλλά ταυτοχρόνως έχει επιφέρει και μία σοβαρή ενδόρηξη στους κόλπους της δυτικής συμμαχίας, αφού η Ισπανία εκδήλωσε έντονη διαφωνία αναφορικά με τη χρήση των αμερικανικών βάσεων στην επικράτεια της για αεροπορικές επιδρομές εναντίον του Ιράν.
«Ο ρόλος του κινεζικού δράκου, η θέση της ρωσικής αρκούδας και οι οικονομικές επιπτώσεις του πολέμου»
Είναι πασιφανές, πως οι άλλοι δύο ισχυροί δρώντες της διεθνούς κοινότητας αντέδρασαν μέχρι στιγμής με χλιαρό τρόπο, δίχως αυτό να αναιρεί τη δυνητική παρασκηνιακή τους δράση, μέσω της χρήσης δορυφόρων με σκοπό τη συλλογή δεδομένων, που βοηθούν το Ιράν να πετύχει πλήγματα ακριβείας σε αμερικανικές βάσεις στην ευρύτερη περιοχή. Αξίζει να σημειωθεί, πως προ ολίγων εβδομάδων εθεάθησαν κινεζικές δορυφορικές συσκευές αναγνώρισης να πετούν πάνω από ισραηλινά και αμερικανικά στρατόπεδα.
Ο περιορισμός της Ρωσίας και της Κίνας, τουλάχιστον προς στιγμήν, σε φραστική καταδίκη, της αμερικανικής επέμβασης, οφείλεται στην ανυπαρξία κάποιας επίσημης συμφωνίας των δύο χωρών με το Ιράν στο πεδίο της αμοιβαίας άμυνας. Ακόμα, η Ρωσική Ομοσπονδία απασχολεί πολυάριθμες από τις δυνάμεις και τους πόρους της στο ουκρανικό μέτωπο και η Κίνα δεν επιθυμεί να λάβει άμεσο μέρος σε μία πολεμική σύγκρουση επί του παρόντος, ώστε να διατηρήσει την οικονομική της σταθερότητα. Επιπλέον, η Κίνα κατέχει υψηλά αποθέματα σε ιρανικό πετρέλαιο, καθώς το Ιράν συνιστά τον κύριο προμηθευτή της.
Για την πλήρη κατανόηση των τωρινών γεγονότων λοιπόν, η εκστρατεία του Τραμπ κατά της Περσίας εμπεριέχει και έναν βαθύτερο – μακροπρόθεσμο στόχο: μία απόπειρα οικονομικής αποδυνάμωσης της Κίνας, μέσω του εξαναγκασμού της Τεχεράνης να επιβάλλει ναυτικό αποκλεισμό στα στενά του Ορμούζ.
Τοιουτοτρόπως, θα παρέλυε τουλάχιστον προσωρινά τη ζωτική εφοδιαστική αλυσίδα για τον «μαύρο χρυσό», καταφέρνοντας ένα σοβαρό στρατηγικό «χαστούκι» στο Πεκίνο. Στον αντίποδα, η εξέλιξη αυτή θα ωφελούσε στο πολλαπλάσιο τον άλλο μεγάλο εξαγωγέα πετρελαίου, τη Ρωσία, καθώς η Κίνα θα κατέφευγε εκεί για να αναπληρώσει τα αποθέματά της. Προσθετικά, ένα παρατεταμένο σφράγισμα των εν λόγω στενών θα προκαλούσε σοβαρές ελλείψεις στο παγκόσμιο εμπόριο πετρελαίου με φυσικό επακόλουθο τις ανατιμήσεις αυτού του αγαθού και την πρόκληση ουσιαστικών οικονομικών διαταραχών, οι οποίες θα επηρέαζαν μακροχρόνια, μέχρι και τις ΗΠΑ, δεδομένου πως οι φρουροί της επανάστασης θα στόχευαν κυρίως πλοία αμερικανικών συμφερόντων. Σε μία περίπτωση όμως, που το καθεστώς της Τεχεράνης βρισκόταν ενώπιον μίας σίγουρης ανατροπής, Κίνα και Ρωσία εκτιμάται πως θα παρέμβουν δυναμικότερα, ώστε να υπερασπιστούν τον ισχυρότερο πόλο της επιρροής τους στη Μέση Ανατολή.
«Κίνδυνοι για την εθνική ασφάλεια Ελλάδος και Κύπρου»
Με την έναρξη του πολέμου, η ιρανική διοίκηση διεμήνυσε πως θα βομβαρδίσει κάθε στρατιωτική βάση των ΗΠΑ ή και των πολεμικών συνδρομητών τους, στοχεύοντας εξ’ αποτελέσματος και την Κύπρο με μη επανδρωμένα αεροσκάφη που απογειώθηκαν από το έδαφος του Λιβάνου. Η ελληνική κυβέρνηση αντέδρασε άμεσα, με την αποστολή μαχητικών αεροσκαφών F-16. Aπό ρεαλιστική και στρατηγική άποψη, δεν μπορούσαμε να πράξουμε διαφορετικά εν μέσω μίας πολεμικής κρίσης. Ωστόσο, η Κύπρος δε θα έπρεπε να κείται μακράν, όταν πρόκειται για τουρκική απειλή και επιθετικότητα αντιστοίχως.
Τουτέστιν, θίγουμε την υποκριτική στάση, που οδήγησε στη χρήση του δόγματος του ενιαίου αμυντικού χώρου, να ενεργοποιηθεί κατά το δοκούν και ύστερα να λησμονηθεί ξανά. Στην τρέχουσα φάση, ο ελληνισμός πρέπει να ακολουθήσει βήματα υπέρμετρης προσοχής, εστιάζοντας στην αποκλειστική ασφάλειά του και όχι να μετατραπεί σε πλοίο ξένων συμφερόντων οδηγώντας την πατρίδα μας στις συμπληγάδες πέτρες μίας αντιπαράθεσης, που δε μας αφορά άμεσα. Οφείλουμε να τονίσουμε, πως ενίοτε έχουμε βρεθεί εγκλωβισμένοι σε ξένους πολέμους, οι οποίοι βάσει μίας real politic προσέγγισης δεν απέφεραν στην Ελλάδα κανένα εθνικό κέρδος, μήτε αναβάθμιση του ρόλου μας στο διεθνές σκηνικό.
«Οι προκλήσεις στο εσωτερικό των ΗΠΑ και η ιδεολογική μετάλλαξη του τραμπισμού»
Η απόφαση του αμερικανού προέδρου για την ανάληψη στρατιωτικής δράσης κατά του Ιράν υπήρξε πολιτικά απερίσκεπτη, αφού δεν τήρησε μία σημαντική προεκλογική του δέσμευση και συγκεκριμένα τη μη έναρξη νέων πολέμων. Κατά συνέπεια, οι τελευταίες εξελίξεις ζημίωσαν το επικοινωνιακό του προφίλ, οδηγώντας στην απώλεια της υποστήριξης από τη βάση του κινήματος MAGA (Make America Great Again), το οποίο προέταξε ως πρωταρχικό του αίτημα την αποχή των ΗΠΑ από ξένες πολεμικές αντιπαραθέσεις.
Σε περίπτωση, μάλιστα, που αυξηθούν οι ανθρώπινες απώλειες για τους Αμερικανούς ή εκδηλωθούν επιθέσεις δολιοφθοράς εντός αμερικανικής επικράτειας, η δυσαρέσκεια προς το πρόσωπό του θα ενταθεί, κάτι που πιθανότατα θα επιφέρει την ήττα των ρεπουμπλικάνων στις ενδιάμεσες εκλογές. Τέλος, αποτελεί κοινό μυστικό, πως και η κυβέρνηση Τραμπ ποδηγετείται κυρίως σε ζητήματα εξωτερικής πολιτικής από τη φράξια των νεοσυντηρητικών (neoconservatives), οι οποίοι έχουν ως επιλογή στον πυρήνα της ατζέντας τους, την επέμβαση με στόχο το regime change σε εχθρικές προς την Αμερική, χώρες.
Η αξιοσημείωτη διαφορά ανάμεσα στην ψυχρή στρατηγική του τραμπισμού και στους υπόλοιπους νεοσυντηρητικούς, που δρουν ως θεματοφύλακες του γκλομπαλισμού, είναι η εξής: Ο πρώτος ενεργεί απροκάλυπτα, με όρους γεωπολιτικού κυνισμού, ενώ οι δεύτεροι εδώ και δεκαετίες ενέδυαν τους οικονομικούς και γεωστρατηγικούς τους στόχους με έναν φιλελεύθερο-ανθρωπιστικό μανδύα, ώστε να προσδώσουν στην πολιτική τους μία ηθική διάσταση, φυσικά κίβδηλη στο εσωτερικό της.
Εν κατακλείδι, η άνευ προηγουμένου αμερικανική επιθετικότητα σε ένα σύνολο χωρών του πλανήτη μαρτυρά τη μαξιμαλιστική εμμονή των ΗΠΑ να διατηρήσουν την ηγεμονική τους θέση και να διασώσουν τη μονοπολική δομή, σε μία διεθνή κοινωνία, που σταδιακά μεταμορφώνεται από μονοπολική σε πολυπολική.
Πηγές:
https://www.washingtonpost.com/national-security/2026/03/05/trump-iran-kurds-iraq/