Μια ασυνήθιστη πτυχή αποκαλύπτει νέο δημοσίευμα της Yedioth Ahronoth, της αρχαιότερης εφημερίδας στο Ισραήλ, σχετικά με μεγάλη συμφωνία εξοπλισμών μεταξύ των Ηνωμένες Πολιτείες και του Ισραήλ.
Η κυβέρνηση του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ προχωρά σε πώληση όπλων ύψους περίπου 660 εκατομμυρίων δολαρίων, που περιλαμβάνει περισσότερες από 27.000 βόμβες τύπου MK-80, οι οποίες όμως κατασκευάζονται σε εργοστάσιο που ανήκει σε εταιρεία τουρκικών συμφερόντων.
Παράκαμψη του Κογκρέσου
Η συμφωνία ανακοινώθηκε από το Υπουργείο Εξωτερικών των ΗΠΑ, με τον υπουργό Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο να επικαλείται «κατάσταση έκτακτης ανάγκης» λόγω του πολέμου με το Ιράν.
Η συγκεκριμένη διαδικασία επέτρεψε στην αμερικανική κυβέρνηση να παρακάμψει τον κανονικό έλεγχο του Κογκρέσο των Ηνωμένων Πολιτειών, ο οποίος προβλέπεται για μεγάλες εξαγωγές οπλικών συστημάτων βάσει του νόμου Arms Export Control Act.
Το πακέτο περιλαμβάνει μεταξύ άλλων:
-
12.000 βόμβες BLU-110A/B βάρους περίπου μισού τόνου
-
10.000 βόμβες περίπου 250 κιλών
-
5.000 μικρής διαμέτρου κατευθυνόμενες βόμβες
-
τεχνική υποστήριξη και υπηρεσίες συντήρησης.
Το Ισραήλ αναμένεται να χρηματοδοτήσει μέρος της αγοράς μέσω της ετήσιας στρατιωτικής βοήθειας των ΗΠΑ ύψους 3,8 δισ. δολαρίων.
Ο τουρκικός παράγοντας
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον προκαλεί το γεγονός ότι ο βασικός ανάδοχος του προγράμματος είναι η Repkon USA, θυγατρική της τουρκικής αμυντικής εταιρείας Repkon.
Η εταιρεία απέκτησε το 2025 εργοστάσιο παραγωγής στο Γκάρλαντ του Τέξας από την αμερικανική εταιρεία General Dynamics. Η εγκατάσταση αυτή είναι η μοναδική στις ΗΠΑ που μπορεί να κατασκευάζει τα σώματα βομβών της σειράς MK-80, τα οποία αποτελούν βασικό στοιχείο για τις κατευθυνόμενες βόμβες JDAM που χρησιμοποιούν τόσο οι αμερικανικές όσο και οι ισραηλινές ένοπλες δυνάμεις.
Η αποκάλυψη έχει προκαλέσει προβληματισμό σε κύκλους αμυντικής πολιτικής στις ΗΠΑ, καθώς η παραγωγή κρίσιμων πυρομαχικών βρίσκεται πλέον υπό τον έλεγχο εταιρείας που συνδέεται με την Τουρκία.
Γεωπολιτικές αντιφάσεις
Το στοιχείο αυτό αποκτά ιδιαίτερη σημασία δεδομένων των τεταμένων σχέσεων της Τουρκία με το Ισραήλ, αλλά και των διαφορών της Άγκυρας με τη Δύση τα τελευταία χρόνια.
Η Τουρκία έχει αγοράσει το ρωσικό σύστημα S‑400, γεγονός που οδήγησε στον αποκλεισμό της από το πρόγραμμα των F‑35 Lightning II και στην επιβολή αμερικανικών κυρώσεων. Παράλληλα, η Άγκυρα έχει εκφράσει έντονη πολιτική στήριξη προς τη Χαμάς και έχει επιβάλει διπλωματικό και οικονομικό μποϊκοτάζ στο Ισραήλ.
Αναλυτές επισημαίνουν ότι η εμπλοκή μιας τουρκικής εταιρείας στην αλυσίδα παραγωγής των βομβών δημιουργεί θεωρητικά ευπάθειες στην αμυντική εφοδιαστική αλυσίδα των ΗΠΑ και των συμμάχων τους.
«Περίπλοκο πλέγμα συμμαχιών»
Παρά τις αντιδράσεις, το Στέιτ Ντιπάρτμεντ υποστήριξε ότι η συμφωνία ενισχύει την ασφάλεια ενός στρατηγικού συμμάχου των Ηνωμένων Πολιτειών στη Μέση Ανατολή.
Η υπόθεση αναδεικνύει το περίπλοκο γεωπολιτικό πλέγμα συμφερόντων στην περιοχή: σε μια εποχή έντονων αντιπαραθέσεων, το Ισραήλ ενδέχεται να χρησιμοποιεί όπλα που παράγονται —έστω και έμμεσα— από εταιρεία χώρας που αποτελεί έναν από τους πιο έντονους επικριτές του.