Τις δραματικές γεωπολιτικές εξελίξεις στη Μέση Ανατολή, τον ρόλο της Τουρκίας και τις πιθανές επιπτώσεις για τον ελληνισμό ανέλυσε ο δρ. Θεοφάνης Μαλκίδης μιλώντας στο CretaOne, σε μια εκτενή παρέμβαση όπου σκιαγράφησε το σύνθετο σκηνικό που διαμορφώνεται μετά την κλιμάκωση της σύγκρουσης μεταξύ Ισραήλ, ΗΠΑ και Ιράν.
Ο Έλληνας πανεπιστημιακός υπογράμμισε ότι η κρίση εξελίσσεται σε ένα περιβάλλον όπου οι στόχοι αλλάζουν διαρκώς και η σύγκρουση αποκτά όλο και πιο σύνθετα χαρακτηριστικά.
«Οι στόχοι του πολέμου αλλάζουν συνεχώς»
Σύμφωνα με τον κ. Μαλκίδη, οι λόγοι που παρουσιάζονται για τη σύγκρουση μεταβάλλονται διαρκώς, γεγονός που αποδεικνύει πόσο ρευστό είναι το γεωπολιτικό σκηνικό.
Όπως σημείωσε, αρχικά το ζήτημα επικεντρωνόταν στην αποτροπή απόκτησης πυρηνικών όπλων από το Ιράν. Στη συνέχεια η συζήτηση μετατοπίστηκε στους βαλλιστικούς πυραύλους, αργότερα στην αλλαγή καθεστώτος στην Τεχεράνη, ενώ πλέον εντάσσονται στο κάδρο ακόμη και ζητήματα γεωπολιτικής επιρροής της Ρωσίας και της Κίνας στην περιοχή.
Ο ίδιος επισήμανε ότι τέτοιες συγκρούσεις συχνά ξεκινούν με περιορισμένους στόχους αλλά καταλήγουν να έχουν απρόβλεπτη διάρκεια και συνέπειες, υπενθυμίζοντας πως ακόμη και ο Α’ Παγκόσμιος Πόλεμος ξεκίνησε με την προσδοκία ότι θα τελείωνε μέσα σε λίγους μήνες.
Διαφορετικές στρατηγικές ΗΠΑ και Ισραήλ
Ο κ. Μαλκίδης τόνισε ότι, παρότι ΗΠΑ και Ισραήλ βρίσκονται στην ίδια πλευρά της σύγκρουσης, οι στρατηγικές τους δεν είναι απολύτως ταυτόσημες.
Όπως σημείωσε, υπάρχουν ενδείξεις ότι οι στόχοι των δύο χωρών διαφέρουν, τόσο ως προς την έκταση της σύγκρουσης όσο και ως προς τον τελικό πολιτικό στόχο στην περιοχή.
Μάλιστα, έκανε αναφορά σε πληροφορίες περί μυστικών διαβουλεύσεων για κατάπαυση του πυρός, που – σύμφωνα με ισραηλινές διαρροές – έγιναν χωρίς πλήρη συνεννόηση με το Τελ Αβίβ.
Ο ρόλος της Τουρκίας και ο «επιτήδειος ουδέτερος»
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στον ρόλο της Τουρκίας, την οποία χαρακτήρισε «επιτήδειο ουδέτερο», υποστηρίζοντας ότι η Άγκυρα ακολουθεί διαχρονικά αυτή τη στρατηγική.
Όπως εξήγησε, η Τουρκία επιχειρεί να εμφανίζεται ως ειρηνοποιός δύναμη και ενδεχόμενος μεσολαβητής, την ίδια στιγμή που διατηρεί ανοικτούς διαύλους με όλες τις πλευρές και επιδιώκει να αποκομίσει γεωπολιτικά οφέλη από την κρίση.
Ο κουρδικός παράγοντας στο επίκεντρο
Ο δρ. Μαλκίδης στάθηκε ιδιαίτερα στον ρόλο που μπορεί να διαδραματίσει ο κουρδικός παράγοντας στις εξελίξεις.
Όπως ανέφερε, οι κουρδικές δυνάμεις σε Ιράν, Ιράκ, Συρία και Τουρκία αποτελούν σημαντικό γεωπολιτικό παράγοντα, ενώ η ενδεχόμενη δημιουργία κουρδικού κράτους θα μπορούσε να αλλάξει ριζικά τις ισορροπίες στη Μέση Ανατολή.
Κίνδυνοι για την Ελλάδα και τις αμερικανικές βάσεις
Αναφερόμενος στις πιθανές επιπτώσεις για την Ελλάδα, ο κ. Μαλκίδης σημείωσε ότι η βάση της Σούδας στην Κρήτη αποτελεί κρίσιμο στρατηγικό σημείο για τις Ηνωμένες Πολιτείες, ενώ η Αλεξανδρούπολη αποκτά ολοένα μεγαλύτερη σημασία λόγω της μεταφοράς στρατιωτικού υλικού προς την Ανατολική Ευρώπη.
Παράλληλα, επισήμανε ότι η Αλεξανδρούπολη συνδυάζει ενεργειακό και στρατηγικό ρόλο, γεγονός που αυξάνει τη γεωπολιτική της σημασία.
Η σημασία της ελληνικής παρουσίας στην Κύπρο
Σχολιάζοντας την αποστολή ελληνικών φρεγατών και μαχητικών αεροσκαφών στην Κύπρο, ο κ. Μαλκίδης τόνισε ότι η κίνηση αυτή έχει ιδιαίτερη γεωπολιτική αξία.
Όπως σημείωσε, πρόκειται για μια συμβολική αλλά και ουσιαστική κίνηση που συνδέεται με την ανάγκη ενεργοποίησης του ενιαίου αμυντικού δόγματος Ελλάδας – Κύπρου.
Υπενθύμισε μάλιστα ότι η Κύπρος παραμένει υπό τουρκική κατοχή εδώ και περισσότερα από πενήντα χρόνια, υπογραμμίζοντας ότι η αποχώρηση των τουρκικών στρατευμάτων αποτελεί βασική προϋπόθεση για τη σταθερότητα στην περιοχή.
«Οι διεθνείς σχέσεις δεν είναι σχέσεις φιλίας»
Κλείνοντας την παρέμβασή του, ο Θεοφάνης Μαλκίδης τόνισε ότι οι διεθνείς σχέσεις καθορίζονται κυρίως από τα συμφέροντα των κρατών και όχι από σχέσεις φιλίας.
Παραπέμποντας στον Θουκυδίδη, σημείωσε ότι οι ισχυροί πράττουν ό,τι τους επιτρέπει η δύναμή τους, ενώ οι αδύναμοι υποχωρούν όσο τους επιβάλλει η αδυναμία τους, υπογραμμίζοντας πως η πραγματικότητα αυτή εξακολουθεί να καθορίζει τις διεθνείς εξελίξεις μέχρι σήμερα.