Με σαφείς αιχμές για τη στρατηγική αβεβαιότητα που παράγει ο Ντόναλντ Τραμπ, αλλά και με προειδοποίηση ότι η σύγκρουση ΗΠΑ-Ισραήλ με το Ιράν μπορεί να παραταθεί πέρα από τα στενά χρονικά όρια που πολλοί θεωρούν δεδομένα, παρενέβη στην τηλεόραση της «Ναυτεμπορικής» ο καθηγητής Ιωάννης Μάζης.
Ο κ. Μάζης, συνομιλώντας με τη δημοσιογράφο της εκπομπής, επιχείρησε να αποκωδικοποιήσει τα διαρκή μπρος-πίσω του Αμερικανού προέδρου, τα νέα τελεσίγραφα προς την Τεχεράνη, τις στρατιωτικές κινήσεις στο πεδίο και το διπλωματικό παρασκήνιο που, όπως εξήγησε, κινείται παράλληλα με τον πόλεμο της προπαγάνδας.
Στην αρχική του τοποθέτηση, ο καθηγητής υποστήριξε ότι ο Τραμπ στην πραγματικότητα δεν παρουσίασε κάτι καινούργιο με την τελευταία αναφορά του στις «48 ώρες», αλλά επανέφερε μια παλαιότερη διορία που είχε ήδη διατυπώσει. Όπως ανέφερε, ο Αμερικανός πρόεδρος είχε αρχικά μιλήσει για πέντε ημέρες, έπειτα για δέκα, και τώρα ουσιαστικά υπενθυμίζει το τέλος εκείνης της προθεσμίας. Κατά τον κ. Μάζη, αυτό δεν συνιστά νέο τελεσίγραφο, αλλά επαναφορά του προηγούμενου.
Η «ομίχλη πληροφορίας» του Τραμπ
Ιδιαίτερη βαρύτητα έδωσε ο Ιωάννης Μάζης στον τρόπο με τον οποίο ο Τραμπ χειρίζεται την επικοινωνία του πολέμου. Όπως είπε, ο Αμερικανός πρόεδρος χρησιμοποιεί συνειδητά ένα εργαλείο «ομίχλης πληροφορίας», μέσα από δηλώσεις, αντιδηλώσεις, επαναλήψεις και αιφνίδιες μετατοπίσεις, έτσι ώστε κανείς να μην μπορεί εύκολα να διακρίνει το πραγματικό του σχέδιο.
Σύμφωνα με τον καθηγητή, αυτή η τακτική δεν απευθύνεται μόνο στο Ιράν, αλλά κυρίως στην Ευρώπη. Ο στόχος, όπως εκτίμησε, είναι να πιεστούν οι Ευρωπαίοι τόσο στο μέτωπο της Ουκρανίας όσο και στο μέτωπο της Μέσης Ανατολής. Ο κ. Μάζης υποστήριξε ότι ο Τραμπ επιχειρεί να χρησιμοποιήσει τα δύο πεδία σαν συγκοινωνούντα δοχεία: να αποφορτίσει, υπό τους δικούς του όρους, το ουκρανικό μέτωπο και ταυτόχρονα να μεταφέρει βάρος στους Ευρωπαίους στο ζήτημα των Στενών του Ορμούζ και της ευρύτερης κρίσης στη Μέση Ανατολή.
Όπως εξήγησε, το μήνυμα του Τραμπ προς τους Ευρωπαίους είναι καθαρό: αν θεωρούν πως η Ουκρανία είναι δική τους υπόθεση, τότε θα πρέπει και εκείνοι να αναλάβουν το ανάλογο βάρος στη Μέση Ανατολή. Με αυτή τη λογική, ο Αμερικανός πρόεδρος επιχειρεί, κατά τον Μάζη, να «κλείσει δύο μέτωπα» με τρόπο που να εξυπηρετεί τις δικές του προτεραιότητες.
Το μήνυμα από την επιχείρηση διάσωσης στο Ιράν
Ο Ιωάννης Μάζης στάθηκε και στην ειδική επιχείρηση απελευθέρωσης Αμερικανού πιλότου μέσα από ιρανικό έδαφος, χαρακτηρίζοντάς την εξαιρετικά σημαντική εξέλιξη. Όπως σημείωσε, το γεγονός αυτό ανέδειξε τις δυνατότητες των αμερικανικών ειδικών δυνάμεων και ταυτόχρονα έδειξε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες προετοιμάζονται για πολύ σοβαρότερες εξελίξεις στην περιοχή.
Ο ίδιος απέφυγε να μιλήσει με βεβαιότητα για επικείμενη χερσαία επιχείρηση, ωστόσο τόνισε ότι τα δεδομένα δείχνουν προς αυτή την κατεύθυνση. Έσπευσε πάντως να διευκρινίσει ότι η αξιόπιστη πληροφόρηση είναι εξαιρετικά δύσκολη σε αυτή τη φάση, καθώς μεγάλο μέρος των όσων κυκλοφορούν έχει υποστεί, όπως είπε, «διαστροφή, παραλλαγή και παραπληροφόρηση».
Οι στόχοι του Ισραήλ είναι πιο ξεκάθαροι
Σε αντίθεση με τη στρατηγική θολούρας που απέδωσε στον Τραμπ, ο καθηγητής Μάζης υποστήριξε ότι οι ισραηλινοί στόχοι είναι πολύ πιο ευδιάκριτοι. Όπως είπε, το Ισραήλ δεν χρησιμοποιεί την ίδια «ομίχλη πληροφορίας», αλλά εμφανίζεται σαφέστερο στις επιδιώξεις του.
Κατά τον ίδιο, ο πρώτος άμεσος στόχος του Ισραήλ είναι η πλήρης κάλυψη του εδάφους του νοτίου Λιβάνου έως τον ποταμό Λιτάνι, σε μια ζώνη που είχε βρεθεί ξανά υπό ισραηλινό έλεγχο από το 1985 έως το 2000. Ο κ. Μάζης υπενθύμισε ότι μετά την αποχώρηση των ισραηλινών στρατευμάτων, η Χεζμπολάχ επανήλθε άμεσα στην περιοχή και η κρίση ανατροφοδοτήθηκε.
Σημείωσε επίσης πως η κυβέρνηση του Λιβάνου, με τη στάση της, έχει ουσιαστικά αφήσει το πεδίο ανοιχτό ανάμεσα στη Χεζμπολάχ και τον ισραηλινό στρατό, αποσύροντας τις κρατικές λιβανικές δυνάμεις. Ως δεύτερο, ευρύτερο στόχο του Ισραήλ προσδιόρισε το ενδεχόμενο αλλαγής καθεστώτος στο Ιράν, με την επισήμανση πάντως ότι το αν αυτό μπορεί να επιτευχθεί θα το κρίνει μόνο η πορεία των εξελίξεων.
Γίνονται ή δεν γίνονται διαπραγματεύσεις;
Στο ζήτημα των παρασκηνιακών επαφών, ο Ιωάννης Μάζης εμφανίστηκε σαφής: συζητήσεις γίνονται, ακόμη κι αν αυτό διαψεύδεται επισήμως από πλευρές μέσα στο ιρανικό σύστημα. Όπως παρατήρησε, το βασικό ερώτημα είναι ποιο ακριβώς «Ιράν» μιλά ή αρνείται ότι μιλά, καθώς στο εσωτερικό της Ισλαμικής Δημοκρατίας δεν υπάρχει μονολιθικό κέντρο εξουσίας.
Ο καθηγητής αναφέρθηκε σε πληροφορίες που κάνουν λόγο για διαμεσολαβήσεις και ανταλλαγές προτάσεων μέσω τρίτων χωρών, όπως το Πακιστάν, η Αίγυπτος και η Τουρκία, και εκτίμησε ότι δεν θα μπορούσε να μη διεξάγεται ένας τέτοιος διάλογος την ώρα που ο πόλεμος εξελίσσεται και όλοι αναζητούν διέξοδο.
Κατά την εκτίμησή του, ένα βασικό σενάριο είναι η ανάγκη να υπάρξει σύντομο τέλος της σύγκρουσης, ακόμη και μέσα στον Ιούνιο, εξαιτίας των πολιτικών χρονικών ορίων στις ΗΠΑ και των ενδιάμεσων εκλογών που ακολουθούν. Ωστόσο, ο ίδιος άφησε ανοιχτό και το αντίθετο ενδεχόμενο: ο Τραμπ να επιλέξει να αγνοήσει το κομματικό κόστος και να επιδιώξει να φύγει ο ίδιος από αυτή την κρίση «με το κεφάλι ψηλά», ακόμη κι αν αυτό παρατείνει τη σύγκρουση.
Οι ιρανικές πρεσβείες και ο πόλεμος της προπαγάνδας
Αναφερόμενος στις σκληρές και σαρκαστικές απαντήσεις ιρανικών πρεσβειών προς τις τελευταίες τοποθετήσεις Τραμπ, ο κ. Μάζης σχολίασε ότι πρόκειται για απολύτως αναμενόμενο κομμάτι του πολέμου προπαγάνδας. Χαρακτήρισε μάλιστα ορισμένες από αυτές τις παρεμβάσεις «χαριτωμένες» και «έξυπνες», αλλά ξεκαθάρισε ότι εντάσσονται ακριβώς στο ίδιο περιβάλλον επικοινωνιακής αντιπαράθεσης, όπου κάθε πλευρά επιχειρεί να μειώσει την άλλη.
Το δίλημμα της επόμενης μέρας
Κλείνοντας την παρέμβασή του, ο Ιωάννης Μάζης τόνισε ότι αυτή τη στιγμή πρέπει να εξετάζονται και τα δύο βασικά ενδεχόμενα: είτε το αναγκαστικό πέρας του πολέμου μέσα στους επόμενους μήνες, είτε η παράτασή του αν ο Τραμπ επιλέξει να βάλει πάνω από όλα τη δική του προσωπική πολιτική υστεροφημία.
Όπως υπογράμμισε, όλοι εύχονται να υπάρξει άμεσο τέλος στη σύγκρουση, επειδή χάνονται ζωές και δεν προκύπτει τίποτε θετικό από τη συνέχιση αυτής της αιματοχυσίας. Άφησε όμως σαφές το μήνυμα ότι η εικόνα παραμένει θολή, τα σενάρια είναι ανοικτά και η επόμενη φάση θα κριθεί από το κατά πόσο η στρατιωτική πίεση θα συναντήσει πραγματική πολιτική βούληση για αποκλιμάκωση.