Μια αιχμηρή ανάγνωση της νέας κινεζικής στροφής προς τις κλασικές σπουδές φιλοξενεί το Bitter Winter, σε άρθρο του Massimo Introvigne με τίτλο «Plato Goes to Beijing: Why Xi Jinping Wants China to Become a World Leader in Greek and Latin Studies». Ο αρθρογράφος υποστηρίζει ότι το ενδιαφέρον του Πεκίνου για τα αρχαία ελληνικά και τα λατινικά δεν είναι απλώς ακαδημαϊκό, αλλά εντάσσεται σε μια ευρύτερη ιδεολογική στρατηγική του καθεστώτος Σι Τζινπίνγκ: να αξιοποιήσει την κλασική, προνεωτερική Δύση ως αντίβαρο απέναντι στις σύγχρονες δυτικές έννοιες των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, του φιλελευθερισμού και της πολυκομματικής δημοκρατίας.
Το δημοσίευμα έρχεται σε μια συγκυρία όπου η διεθνής συζήτηση για τις κλασικές σπουδές έχει ήδη ανοίξει. Το New Yorker είχε καταγράψει πρόσφατα την εντυπωσιακή άνοδο του κινεζικού ενδιαφέροντος για την ελληνορωμαϊκή αρχαιότητα, την ώρα που τμήματα κλασικών σπουδών σε ΗΠΑ και Βρετανία πιέζονται, συρρικνώνονται ή επαναπροσδιορίζονται μέσα από τις αντιπαραθέσεις για αποικιοκρατία, εθνοκεντρισμό και ταυτότητα. Μέσα σε αυτό το κενό, η Κίνα επιχειρεί να εμφανιστεί ως ο νέος μεγάλος προστάτης της δυτικής κλασικής παράδοσης.
Σύμφωνα με το Bitter Winter, η κορύφωση αυτής της πολιτιστικής και ιδεολογικής επίθεσης ήταν η Παγκόσμια Διάσκεψη Κλασικών Σπουδών του 2024 κοντά στο Πεκίνο, μια διοργάνωση υψηλού συμβολισμού και κρατικής στήριξης. Η εκδήλωση πράγματι πραγματοποιήθηκε τον Νοέμβριο του 2024, με συγχαρητήριο μήνυμα του ίδιου του Σι Τζινπίνγκ, ο οποίος συνέδεσε τη διοργάνωση με την ανάγκη ανταλλαγής πολιτισμών και με τη δημιουργία νέων θεσμών, όπως η Chinese School of Classical Studies στην Αθήνα.
Εκεί ακριβώς, κατά τον Introvigne, κρύβεται η ουσία της κινεζικής στρατηγικής. Η ηγεσία του Πεκίνου επιχειρεί να διαχωρίσει τη σύγχρονη Δύση από την αρχαία Ελλάδα και τη Ρώμη. Με απλά λόγια, να παρουσιάσει τη νεωτερική Δύση, δηλαδή τον φιλελευθερισμό, τον συνταγματισμό και την πολυκομματική δημοκρατία, ως ιδεολογικό αντίπαλο, αλλά την αρχαία Δύση ως χρήσιμο σύμμαχο. Αυτό το σχήμα έχει όντως προβληθεί δημόσια από κινεζικές και κρατικά συνδεδεμένες πηγές, ενώ ο Σι είχε ήδη από το 2023 χαιρετίσει την ίδρυση του Κέντρου Κινεζικών και Ελληνικών Αρχαίων Πολιτισμών στην Αθήνα, μιλώντας για αμοιβαία μάθηση ανάμεσα στους δύο πολιτισμούς.
Το άρθρο του Bitter Winter πηγαίνει ένα βήμα παραπέρα και υποστηρίζει ότι το Κομμουνιστικό Κόμμα Κίνας δεν «σώζει» απλώς τον Πλάτωνα, αλλά τον στρατεύει. Ο αρθρογράφος θεωρεί ότι το Πεκίνο βλέπει θετικά ακριβώς εκείνα τα «μη δημοκρατικά» στοιχεία της αρχαίας σκέψης που σήμερα προκαλούν αμηχανία σε τμήμα της δυτικής ακαδημαϊκής κοινότητας. Στο ίδιο πνεύμα, κινεζικοί θεσμικοί φορείς έχουν δημοσιεύσει κείμενα όπου ζητούν οι κλασικές σπουδές να ακολουθούν τη «σωστή πολιτική κατεύθυνση», να καθοδηγούνται από τη «Σκέψη του Σι Τζινπίνγκ για τον Πολιτισμό» και να ενισχύουν την ικανότητα της Κίνας να προβάλλει τη φωνή της διεθνώς.
Υπάρχει όμως και καθαρά γεωπολιτική διάσταση. Το Bitter Winter συνδέει τη νέα κινεζική αγάπη για την ελληνική αρχαιότητα με τη μακρόχρονη προσπάθεια του Πεκίνου να καλλιεργήσει ειδική σχέση με την Ελλάδα εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Το επιχείρημα είναι ότι η πολιτιστική κολακεία προς την Ελλάδα, και ειδικά η επίκληση του Πλάτωνα, του Παρθενώνα και της κλασικής κληρονομιάς, λειτουργεί ως ήπια ισχύς που συνοδεύει τις κινεζικές οικονομικές και στρατηγικές κινήσεις στην περιοχή. Το Kathimerini English Edition έχει επίσης επισημάνει πως το πρώτο World Conference of Classics αποτέλεσε κινεζοελληνική συνεργασία, με τη συμμετοχή της Ακαδημίας Αθηνών και του ελληνικού Υπουργείου Πολιτισμού.
Το κεντρικό συμπέρασμα του Introvigne είναι σκληρό: η Κίνα επιχειρεί να γίνει καλύτερη «φύλακας» του δυτικού κλασικού κανόνα από την ίδια τη Δύση, αλλά με σαφές πολιτικό ένσημο. Όπως, λέει, το Πεκίνο διαφημίζει ότι μπορεί να φτιάχνει καλύτερες «ιταλικές» τσάντες ή «γερμανικά» αυτοκίνητα, έτσι τώρα φιλοδοξεί να διδάσκει και τον Πλάτωνα καλύτερα από τα ίδια τα πανεπιστήμια που κληρονόμησαν αυτή την παράδοση. Η διαφορά, σύμφωνα με το Bitter Winter, είναι ότι εδώ το προϊόν συνοδεύεται από ενσωματωμένη ιδεολογική ατζέντα.
Με δυο λόγια, το δημοσίευμα βλέπει πίσω από την ακαδημαϊκή βιτρίνα ένα ευρύτερο σχέδιο: η Κίνα δεν αγκαλιάζει την αρχαιότητα από θαυμασμό μόνο, αλλά επειδή τη θεωρεί χρήσιμο εργαλείο στην ιδεολογική της αντιπαράθεση με τη σύγχρονη Δύση. Και αυτό, είτε συμφωνεί κανείς με την οπτική του Bitter Winter είτε όχι, είναι η ουσία της συζήτησης που έχει πλέον ανοίξει διεθνώς.