Την εκτίμηση ότι η πολεμική σύγκρουση ανάμεσα σε Ισραήλ και Ηνωμένες Πολιτείες από τη μία πλευρά και το Ιράν από την άλλη μπορεί να οδηγήσει σε μία από τις μεγαλύτερες γεωπολιτικές ανατροπές των τελευταίων δεκαετιών, διατύπωσε ο Δρ. Διεθνών Σχέσεων Γιάννος Χαραλαμπίδης, μιλώντας στο ΣΙΓΜΑ.
Ο Κύπριος αναλυτής ανέλυσε τη στρατιωτική εικόνα που διαμορφώνεται στην Ανατολική Μεσόγειο, τις διεθνείς ισορροπίες που διακυβεύονται, αλλά και τον ρόλο Ελλάδας και Κύπρου μέσα στο νέο περιβάλλον ασφάλειας.
Η σύγκρουση και οι πραγματικοί στόχοι
Σύμφωνα με τον ίδιο, η σύγκρουση που ξεκίνησε μετά την επίθεση της 28ης Φεβρουαρίου αποτελεί την έναρξη μιας νέας περιόδου στη Μέση Ανατολή, με τρεις βασικούς στρατηγικούς στόχους από πλευράς ΗΠΑ και Ισραήλ:
-
Καταστροφή του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν
-
Εξουδετέρωση των βαλλιστικών και πυραυλικών δυνατοτήτων της Τεχεράνης
-
Αποκοπή της στήριξης προς τις φιλοϊρανικές οργανώσεις όπως η Χεζμπολάχ, η Χαμάς και οι Χούθι.
Ωστόσο, όπως επισήμανε, υπάρχει και ένας ανεπίσημος αλλά κρίσιμος στόχος, που δεν διατυπώνεται δημόσια λόγω διεθνούς δικαίου: η ανατροπή του καθεστώτος στο Ιράν.
Ο Χαραλαμπίδης εκτίμησε ότι κάτι τέτοιο είναι εξαιρετικά δύσκολο, καθώς το καθεστώς διατηρεί τον έλεγχο των μηχανισμών ισχύος.
«Το καθεστώς μπορεί να στηρίζεται μόλις στο 15-20% του πληθυσμού, αλλά ελέγχει τα όπλα, το χρήμα και την εξουσία. Αυτό κάνει την ανατροπή του εξαιρετικά περίπλοκη», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Οι Κούρδοι και το σενάριο εσωτερικής ανατροπής
Στο ίδιο πλαίσιο, ο αναλυτής σημείωσε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες φαίνεται να εξετάζουν την εμπλοκή των Κούρδων του Ιράν, που αριθμούν περίπου 15 εκατομμύρια και διαθέτουν οργανωμένες ένοπλες δυνάμεις.
Ωστόσο, ακόμη και αυτή η επιλογή αντιμετωπίζει σοβαρά εμπόδια, καθώς θα προκαλούσε αντιδράσεις τόσο από το ιρανικό καθεστώς όσο και από την αντιπολίτευση, η οποία φοβάται ενδεχόμενη διάσπαση της χώρας.
Πιθανή ιστορική γεωπολιτική ανατροπή
Ο Γιάννος Χαραλαμπίδης τόνισε ότι αν το Ιράν υποχρεωθεί τελικά να εγκαταλείψει τη στρατηγική συμμαχία με Ρωσία και Κίνα και στραφεί προς τη Δύση, τότε θα πρόκειται για γεωπολιτική αλλαγή ιστορικών διαστάσεων.
«Αν η Τεχεράνη απομακρυνθεί από τη Μόσχα και το Πεκίνο και στραφεί προς την Ουάσιγκτον και τις Βρυξέλλες, θα πρόκειται για τη μεγαλύτερη ανατροπή μετά την κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης», υπογράμμισε.
Σε αυτό το σενάριο, ο ίδιος εκτιμά ότι θα προκύψει και γεωπολιτική υποβάθμιση της Τουρκίας, η οποία μέχρι σήμερα θεωρείται βασικό γεωστρατηγικό προπύργιο της Δύσης.
Η στρατιωτική εικόνα στην Ανατολική Μεσόγειο
Παράλληλα, ο αναλυτής αναφέρθηκε στη συσσώρευση στρατιωτικών δυνάμεων στην περιοχή, που περιλαμβάνει:
-
βρετανικά αεροσκάφη F-35
-
αναγνωριστικά U-2
-
αεροσκάφη ανεφοδιασμού
-
γαλλικό αεροπλανοφόρο Charles de Gaulle
-
ευρωπαϊκές ναυτικές δυνάμεις.
Όπως διευκρίνισε, η σύγκρουση δεν αποτελεί πόλεμο του ΝΑΤΟ, αλλά αντιπαράθεση δύο κρατών — των ΗΠΑ και του Ισραήλ — απέναντι στο Ιράν.
Την ίδια στιγμή, η Τουρκία επιχειρεί να επανεμφανιστεί στην περιοχή, με πληροφορίες να κάνουν λόγο για πιθανή αποστολή τουρκικών F-16 στα κατεχόμενα, ώστε να διατηρήσει την παρουσία της.
Η σημασία της Κύπρου και της Καρπάθου
Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στην ανάπτυξη ελληνικών συστημάτων Patriot στην Κάρπαθο, καθώς και στην παρουσία ελληνικών και ευρωπαϊκών δυνάμεων στην Κύπρο.
Ο Χαραλαμπίδης υπογράμμισε ότι τα συστήματα αυτά:
-
λειτουργούν ως αντιαεροπορική και αντιπυραυλική ασπίδα
-
παρέχουν έγκαιρη προειδοποίηση για την Κύπρο
-
δημιουργούν ένα νέο πλέγμα ασφάλειας στην Ανατολική Μεσόγειο.
Παράλληλα, εκτίμησε ότι η Ελλάδα κερδίζει στρατηγικά, καθώς η παρουσία των Patriot στα Δωδεκάνησα ακυρώνει έμπρακτα τις τουρκικές αιτιάσεις περί αποστρατιωτικοποίησης.
Πιέσεις στην παγκόσμια οικονομία
Η σύγκρουση ήδη επηρεάζει την παγκόσμια οικονομία, κυρίως μέσω των τιμών ενέργειας.
Ο αναλυτής προειδοποίησε ότι αν υπάρξει κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ, οι τιμές πετρελαίου θα μπορούσαν να εκτιναχθούν ακόμη και στα 100-150 δολάρια το βαρέλι.
Ωστόσο, σημείωσε ότι οι ΗΠΑ έχουν τη δυνατότητα να συγκρατήσουν την κρίση:
-
είτε απελευθερώνοντας στρατηγικά αποθέματα
-
είτε πιέζοντας χώρες όπως η Σαουδική Αραβία να αυξήσουν την παραγωγή.
Πώς μπορεί να τελειώσει ο πόλεμος
Κατά την εκτίμησή του, υπάρχουν δύο πιθανά σενάρια για το τέλος της σύγκρουσης:
-
Ανατροπή του ιρανικού καθεστώτος (λιγότερο πιθανό)
-
Συνθηκολόγηση του Ιράν μέσω συμφωνίας με τις ΗΠΑ.
«Η συμφωνία μπορεί να ονομαστεί διπλωματικά συμφωνία, αλλά στην ουσία θα είναι συνθηκολόγηση», σχολίασε.
Ο ίδιος εκτίμησε ότι λόγω των στρατιωτικών και οικονομικών περιορισμών των εμπλεκομένων πλευρών, ο πόλεμος δύσκολα θα παραταθεί πέρα από τον Μάρτιο.
Ο ρόλος της Ελλάδας
Τέλος, ο Γιάννος Χαραλαμπίδης ξεκαθάρισε ότι η Ελλάδα δεν εμπλέκεται στον πόλεμο και δεν έχει άμεσες «κόκκινες γραμμές» στη σύγκρουση Ισραήλ-Ιράν.
Η μόνη ρήτρα αμοιβαίας στρατιωτικής συνδρομής που διαθέτει η Αθήνα, όπως υπενθύμισε, είναι με τη Γαλλία, ενώ η συνεργασία με το Ισραήλ δεν προβλέπει τέτοιου τύπου υποχρεώσεις.