Ένα ιδιαίτερα αποκαλυπτικό γεωπολιτικό άρθρο των Taipei Times επιχειρεί να φωτίσει μια λιγότερο προφανή πλευρά της κρίσης στη Μέση Ανατολή: τον τρόπο με τον οποίο η Κίνα χρησιμοποιεί τις εξελίξεις στο Ιράν ως δοκιμαστικό πεδίο για μια πιθανή μελλοντική σύγκρουση γύρω από την Taiwan.
Ο αναλυτής γεωπολιτικής Aadil Brar υποστηρίζει ότι το πραγματικό ερώτημα πίσω από την κρίση διαδοχής μετά τον θάνατο του Ali Khamenei δεν είναι απλώς ποιος θα τον διαδεχθεί, αλλά αν το Πεκίνο έχει αποκτήσει αρκετή εμπειρία από τον Περσικό Κόλπο ώστε να αντέξει έναν πόλεμο γύρω από την Ταϊβάν.
Η Κίνα αποτελεί τον μεγαλύτερο αγοραστή ιρανικού πετρελαίου. Σύμφωνα με τα στοιχεία που επικαλείται το δημοσίευμα, απορροφά περίπου το 90% των εξαγωγών αργού πετρελαίου του Ιράν, δηλαδή περίπου 1,6 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως. Παράλληλα, έχει συνάψει μια τεράστια 25ετή συμφωνία συνεργασίας ύψους 400 δισ. δολαρίων με την Τεχεράνη.
Ωστόσο, όπως επισημαίνει ο Brar, αυτή η σχέση δεν αφορά μόνο την ενέργεια. Η Κίνα έχει δημιουργήσει επί χρόνια ένα πολύπλοκο δίκτυο παράκαμψης κυρώσεων – με σκοπό όχι μόνο να προστατεύσει τις σχέσεις της με το Ιράν, αλλά να προετοιμαστεί για ένα πιθανό σενάριο κυρώσεων σε περίπτωση κρίσης στην Ταϊβάν.
Κλειδί οι Φρουροί της Επανάστασης
Η πραγματική επιρροή του Πεκίνου στο Ιράν δεν ασκείται μέσω των θεσμών της θεοκρατίας, αλλά μέσω των Φρουρών της Ισλαμικής Επαναστάσης.
Σύμφωνα με το αμερικανικό think tank Council on Foreign Relations, οι Φρουροί της Επανάστασης είναι η δύναμη που θα καθορίσει την επόμενη ημέρα στο Ιράν. Κάθε διάδοχος του Χαμενεΐ θα χρειαστεί την υποστήριξή τους για να κυβερνήσει.
Το Πεκίνο καλλιεργεί στενές σχέσεις με το συγκεκριμένο κέντρο ισχύος εδώ και χρόνια, ιδιαίτερα μετά τον θάνατο του πρώην προέδρου Ebrahim Raisi το 2024.
Η κινεζική διπλωματία, σύμφωνα με το άρθρο, δεν απευθύνεται τόσο στους θρησκευτικούς θεσμούς του Ιράν όσο σε μια στρατιωτική ελίτ που αντιλαμβάνεται τη σημασία των οικονομικών συμφωνιών και των επενδύσεων.
Το μεγάλο ενεργειακό ρίσκο: Στενό του Ορμούζ
Ένα δεύτερο κρίσιμο ζήτημα είναι το ενεργειακό. Περίπου 84% του πετρελαίου που περνά από τα στενά του Ορμούζ κατευθύνεται προς την Ασία.
Η Κίνα εισάγει περίπου 5 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως μέσω του Ορμούζ, ποσότητα που αντιστοιχεί σχεδόν στο μισό των συνολικών εισαγωγών της.
Εάν το Ιράν κλείσει το στενό, οι συνέπειες δεν θα πλήξουν κυρίως τη Δύση, αλλά την ασιατική οικονομία. Σύμφωνα με τον αναλυτή ενεργειακής ασφάλειας Ravi Balakrishnan, μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να εκτινάξει την τιμή του πετρελαίου στα 100 έως 130 δολάρια το βαρέλι, προκαλώντας σοβαρό πλήγμα στην κινεζική βιομηχανία.
Η παγίδα που έχει στήσει η Ουάσιγκτον
Το δημοσίευμα υποστηρίζει ότι οι ΗΠΑ έχουν δημιουργήσει ένα γεωπολιτικό δίλημμα για την Κίνα.
Το Πεκίνο βρίσκεται μπροστά σε δύο δύσκολες επιλογές:
-
είτε να πιέσει δημόσια την Τεχεράνη, νομιμοποιώντας έτσι την αμερικανική επιρροή στον Περσικό Κόλπο
-
είτε να παραμείνει σιωπηλό, ρισκάροντας τη σταθερότητα του ενεργειακού διαδρόμου που τροφοδοτεί τη δική του οικονομία.
Καμία επιλογή δεν είναι χωρίς κόστος.
Το «εργαστήριο κυρώσεων» για την Ταϊβάν
Η πιο σημαντική διάσταση του άρθρου αφορά το γεγονός ότι η Κίνα χρησιμοποιεί την ιρανική κρίση ως πρόβα για πιθανές δυτικές κυρώσεις σε περίπτωση σύγκρουσης για την Ταϊβάν.
Το Πεκίνο έχει δημιουργήσει ένα ολόκληρο σύστημα παράκαμψης κυρώσεων:
-
δεξαμενόπλοια «σκιώδους στόλου» χωρίς ενεργό σύστημα εντοπισμού
-
μεταφορές πετρελαίου από πλοίο σε πλοίο
-
πληρωμές σε γουάν εκτός του συστήματος SWIFT
-
συναλλαγές με χρυσό που δεν αφήνουν ίχνος δολαρίου
Σύμφωνα με τον Brar, αυτό το σύστημα δεν δημιουργήθηκε για το Ιράν αλλά για την Ταϊβάν.
Οι αμερικανικές δευτερογενείς κυρώσεις σε κινεζικά διυλιστήρια που αγοράζουν ιρανικό πετρέλαιο λειτουργούν ως ένα πραγματικό «πείραμα» για το πόσο ανθεκτική είναι η κινεζική οικονομία σε οικονομικό πόλεμο.
Η στρατηγική του «ελεγχόμενου χάους»
Το πιο ενδιαφέρον συμπέρασμα του άρθρου είναι ότι η Κίνα ίσως δεν επιδιώκει την άμεση επίλυση της κρίσης.
Ένα πλήρως λυμένο πρόβλημα θα σταματούσε το τεστ.
Ένας πλήρης πόλεμος θα κατέστρεφε τα κινεζικά συμφέροντα.
Η ιδανική κατάσταση για το Πεκίνο είναι μια παρατεταμένη ένταση χαμηλής έντασης, η οποία επιτρέπει:
-
να δοκιμάζεται το σύστημα παράκαμψης κυρώσεων
-
να αξιολογούνται οι δυνατότητες επιβολής της Δύσης
-
να συγκεντρώνονται δεδομένα για μελλοντικές κρίσεις.
Η πραγματική ιστορία πίσω από τον Περσικό Κόλπο
Το συμπέρασμα του άρθρου είναι σαφές:
Η κρίση στον Περσικό Κόλπο δεν είναι απλώς μια ιστορία της Μέσης Ανατολής.
Είναι στην πραγματικότητα μια γεωπολιτική ιστορία του Ινδο-Ειρηνικού, η οποία αποκαλύπτει πώς σκέφτεται η Κίνα για τον επόμενο μεγάλο ανταγωνισμό ισχύος — αυτόν που αφορά την Ταϊβάν.