Επιμέλεια: Μπάμπης Πετράκης
Αυτό το μικρό νησί περίπου 24 τ.χλμ. στο βόρειο Περσικό Κόλπο, κατοικούμενο από γαζέλες, θα μπορούσε να γίνει κεντρικό στρατηγικό ζήτημα στον πόλεμο που αντιπαρατίθενται οι ΗΠΑ και το Ισραήλ με το Ιράν. Σύμφωνα με το αμερικανικό online μέσο Axios, η «κατάληψη» του νησιού Kharg, μέσω του οποίου διέρχεται το 90% έως 95% του αργού πετρελαίου που εξάγει η Τεχεράνη, συμπεριλαμβανομένης και με χρήση χερσαίων δυνάμεων, αποτελεί μέρος των σχεδίων του Ντόναλντ Τραμπ. «Οι δηλώσεις του προέδρου που εξέφραζαν έντονο ενδιαφέρον για ανάπτυξη χερσαίων στρατευμάτων δεν αφορούσαν μια μαζική χερσαία εισβολή στο Ιράν, αλλά μάλλον την ιδέα ενός μικρού αποσπάσματος Αμερικανών στρατιωτών που θα αναλάμβαναν συγκεκριμένους στρατηγικούς στόχους», δήλωσαν Αμερικανοί αξιωματούχοι στο NBC News. «Υποθέσεις», τις απέρριψε προς το παρόν η εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου Karoline Leavitt.
Οι πετρελαϊκές εγκαταστάσεις του νησιού Kharg, συνδεδεμένες με αγωγούς με τα ηπειρωτικά πετρελαϊκά κοιτάσματα, «είναι οι πιο ζωτικές του ιρανικού πετρελαϊκού συστήματος και η συνεχής λειτουργία τους είναι απαραίτητη για την οικονομική ευημερία του Ιράν», σύμφωνα με έγγραφο της Διεύθυνσης Πληροφοριών της CIA από το 1984 που αποχαρακτηρίστηκε το 2010. Τότε, η CIA πρόσθετε ότι τα έσοδα από αυτές τις υποδομές ήταν επίσης απαραίτητα για τη Δημοκρατία «στην ικανότητά της να χρηματοδοτεί την πολεμική προσπάθεια κατά του Ιράκ» – οι δύο χώρες συγκρούστηκαν από το 1980 έως το 1988. Εκείνη την εποχή, η δυναμικότητα εξαγωγής του Kharg ήταν περίπου «εννέα έως δέκα εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα», κάνοντάς το «τον μεγαλύτερο τερματικό σταθμό εξαγωγής πετρελαίου στον Περσικό Κόλπο».
«Παραλύοντας το καθεστώς»
Σήμερα, η θεωρητική του δυναμικότητα είναι επτά εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα. Αναλυτικά, οι εγκαταστάσεις του Kharg, 42 χιλιόμετρα ανοιχτά της ιρανικής ακτής, περιλαμβάνουν μια αποβάθρα φόρτωσης πετρελαίου με δέκα θέσεις ελλιμενισμού, ένα νησιωτικό τερματικό με τέσσερις θέσεις, περίπου σαράντα δεξαμενές αποθήκευσης αργού πετρελαίου και ένα συμβατικό σύστημα ελλιμενισμού με σημαντήρες. «Ένα από τα πιο αποτελεσματικά μέτρα του Ντόναλντ Τραμπ για να παραλύσει το ιρανικό καθεστώς θα μπορούσε να είναι η κατάληψή του», εκτιμά το E&E News by Politico, αμερικανικό πρακτορείο ειδήσεων εξειδικευμένο στην ενέργεια και το περιβάλλον.
Το 2024, σύμφωνα με την Υπηρεσία Πληροφοριών Ενέργειας των ΗΠΑ, τα έσοδα από τις εξαγωγές πετρελαίου του Ιράν έφτασαν περίπου τα 43 δισεκατομμύρια δολάρια, δηλαδή σχεδόν το 60% των συνολικών εξαγωγικών εσόδων της χώρας. Το ιρανικό πετρέλαιο εξάγεται κυρίως, μέσω «φάντασμα» στόλου, προς την Κίνα. Αυτή η πηγή εσόδων, σύμφωνα με το Reuters που εκτιμά ότι η Τεχεράνη παράγει πάνω από 50 δισεκατομμύρια ετησίως από το πετρέλαιο, ελέγχεται κατά το ήμισυ από τους Φρουρούς της Επανάστασης. Αυτό τους επιτρέπει να χρηματοδοτούν το κρατικό μηχανισμό, τις ένοπλες δυνάμεις καθώς και τις περιφερειακές πολιτοφυλακές – τα «proxies» – στον Λίβανο ή την Υεμένη.
Σύμφωνα με το E&E News, «το Ιράν αύξησε την παραγωγή πετρελαίου στο Kharg τις εβδομάδες πριν από τις επιθέσεις από ΗΠΑ και Ισραήλ». Η παραγωγή έφτασε σχεδόν ρεκόρ επίπεδα, «περίπου 4 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα», σύμφωνα με την εταιρεία ανάλυσης δεδομένων Kpler. «Τα φορτία από τις αρχές Φεβρουαρίου ανέρχονται σε περίπου 2,3 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα, αύξηση 50% σε σχέση με τον μέσο όρο των τριών προηγούμενων μηνών», σημειώνουν οι ειδικοί. Από δορυφορικές εικόνες που εξέτασε το Le Figaro στο navigator Copernic, φορτώσεις έγιναν πρόσφατα στο Kharg στις 7 Μαρτίου.
«Να βενεζουελοποιήσει» το Ιράν;
Μέχρι στιγμής, το νησί δεν έχει χτυπηθεί από την ισραηλινο-αμερικανική επίθεση στο πλαίσιο της επιχείρησης «Epic Fury» που ξεκίνησε το Σάββατο 28 Φεβρουαρίου και κατά την οποία εξοντώθηκε ο ανώτατος ηγέτης, ο Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ. Όμως, σύμφωνα με τον εξειδικευμένο λογαριασμό X σε OSINT «OSINTdefender», ένα μη επανδρωμένο αεροσκάφος αναγνώρισης MQ-4C Triton του αμερικανικού στρατού πέταξε πάνω από τον πετρελαϊκό τερματικό σταθμό του νησιού Kharg την περασμένη Κυριακή.
Σύμφωνα με αρκετούς παρατηρητές, ο Ντόναλντ Τραμπ θα ήθελε ιδανικά να επαναλάβει στο Ιράν αυτό που έκανε στη Βενεζουέλα: να αποκεφαλίσει ένα καθεστώς, να βάλει στην ηγεσία του μια προσωπικότητα που εγκρίνει υπό τον όρο ότι θα εφαρμόσει πολιτικές ευνοϊκές για τις ΗΠΑ, ιδιαίτερα οικονομικά. Τον Ιανουάριο, ο αμερικανικός στρατός συνέλαβε πράγματι τον πρόεδρο Νικολάς Μαδούρο πριν υποστηρίξει τη Delcy Rodríguez. «Ο Ντόναλντ Τραμπ εμπιστεύτηκε ιδιωτικά σε συμβούλους του και σε Ρεπουμπλικάνους αξιωματούχους, εκτός Λευκού Οίκου, ότι το ιδανικό του σενάριο στο Ιράν θα ήταν παρόμοιο με τη δυναμική που εγκαθιδρύθηκε μεταξύ ΗΠΑ και Βενεζουέλας», αναφέρει το NBC News.
Για να υποτάξει το ιρανικό καθεστώς στεγνώνοντάς το από την πηγή, ο Ντόναλντ Τραμπ θα μπορούσε έτσι να επιλέξει έναν αποκλεισμό του νησιού Kharg ή ακόμα και κατοχή του. Μια επιλογή που, έμμεσα, θα αποδυνάμωνε ξανά την Κίνα, σημειώνει το Κέντρο Στρατηγικών και Διεθνών Μελετών (CSIS), αμερικανικό think tank. Μια άλλη επιλογή, συνεχίζει το CSIS, θα ήταν άμεση επίθεση στις ιρανικές πετρελαϊκές εγκαταστάσεις από Ουάσινγκτον ή Ιερουσαλήμ. «Σε αυτό το σενάριο, οι αεροπορικές και ναυτικές δυνάμεις θα χτυπούσαν το νησί Kharg και τις γραμμές τροφοδοσίας του, τις υπεράκτιες πλατφόρμες παραγωγής και (λιγότερο πιθανό) τα ιρανικά διυλιστήρια (…) Το Kharg θα μπορούσε να τεθεί εκτός λειτουργίας με διάφορους τρόπους, όπως η απενεργοποίηση ή καταστροφή του εξοπλισμού φόρτωσης πλοίων (σωλήνες, αντλίες και συνδέσεις), η ζημιά στις δεξαμενές αποθήκευσης ή η διακοπή της ροής πετρελαίου προς το Kharg μέσω υποβρύχιων αγωγών. Τα κρίσιμα σημεία για τις παραδόσεις πετρελαίου στο Kharg περιλαμβάνουν τον επίγειο σταθμό άντλησης Ghurreh, τον σταθμό διανομής Ganaveh και τους ίδιους τους αγωγούς.»
Από μηδενικό αντίκτυπο σε παγκόσμιες διαταραχές
Ωστόσο, το πετρέλαιο είναι πρώτη ύλη και «οποιαδήποτε διαταραχή, οπουδήποτε κι αν συμβεί, επηρεάζει τις τιμές σε παγκόσμιο επίπεδο», τονίζει το CSIS. «Ο πρόεδρος Τραμπ αντιμετωπίζει δίλημμα: πώς να αντιμετωπίσει το Ιράν χωρίς να προκαλέσει διακοπή προμήθειας πετρελαίου και εκτίναξη των τιμών της βενζίνης;»
Παρ’ όλα αυτά, η ιστορία έχει δείξει ότι η (προσπάθεια) εξουδετέρωσης του νησιού Kharg, που τέθηκε σε λειτουργία το 1960, δεν είναι πανάκεια για να γονατίσουν τους Φρουρούς της Επανάστασης και, κατ’ επέκταση, τη Ισλαμική Δημοκρατία. «Κατά τον πόλεμο Ιράν-Ιράκ, ο Σαντάμ Χουσεΐν το είχε κάνει προνομιακό στόχο, καταστρέφοντας τους τερματικούς. Αυτό δεν είχε… κανένα αποτέλεσμα», παρατηρεί στο X ο Cédric Labrousse, διδάκτορας στην École des hautes études en sciences sociales (EHESS), ειδικός στις δυναμικές των ένοπλων και πολιτικών ομάδων στη Συρία. «Το νησί είναι καλά αμυνόμενο, κάτι που συνέβαλε στην εξουδετέρωση της αποτελεσματικότητας των προηγούμενων ιρακινών βομβαρδισμών», σημείωνε ήδη η CIA το 1984.
ΠΗΓΗ: Le Figaro