Γράφει ο Κωνσταντίνος Καραγάτσος
Σύμφωνα με άρθρο του ιστότοπου euronews.com, το νέο Σύστημα Εισόδου-Εξόδου (ΣΕΕ), το οποίο θα τεθεί σε πλήρη επιχειρησιακή εφαρμογή από τις 10 Απριλίου 2026, αναμένεται να εκσυγχρονίσει σημαντικά τους ελέγχους στα εξωτερικά σύνορα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, χωρίς όμως να αποκλείονται καθυστερήσεις, ιδίως κατά τη μεταβατική περίοδο.
Το ΣΕΕ άρχισε να λειτουργεί στις 12 Οκτωβρίου 2025 σε 29 ευρωπαϊκές χώρες και θα καταστεί πλήρως επιχειρησιακό στις 10 Απριλίου 2026. Οι σφραγίδες στα διαβατήρια θα αντικατασταθούν από ψηφιακά καταγεγραμμένες εισόδους και εξόδους, καθώς και από καταχωρίσεις άρνησης εισόδου για υπηκόους τρίτων χωρών που ταξιδεύουν για βραχεία παραμονή. Παράλληλα, θα καταγράφονται βιομετρικά δεδομένα, όπως εικόνα προσώπου και δακτυλικά αποτυπώματα, καθώς και τα προσωπικά στοιχεία που αναγράφονται στο ταξιδιωτικό έγγραφο.
Το νέο σύστημα θεσπίστηκε με στόχο τον εκσυγχρονισμό της μεταναστευτικής διαχείρισης και της ασφάλειας των συνόρων της ΕΕ, καθώς και τη μείωση της εγκληματικότητας και της απάτης, ενώ θα συμβάλλει και στην καλύτερη αναγνώριση πιθανών κινδύνων ασφαλείας.
Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, από την έναρξη λειτουργίας του συστήματος, τον Οκτώβριο του 2025, έχει καταγραφεί άρνηση εισόδου για περισσότερους από 25.000 υπηκόους τρίτων χωρών, λόγω ληγμένων ή πλαστών εγγράφων ή λόγω ανεπαρκούς αιτιολόγησης του σκοπού του ταξιδιού. Παράλληλα, έχουν εντοπιστεί περισσότεροι από 600 άνθρωποι ως εν δυνάμει απειλή για την ασφάλεια στην Ευρώπη.
Εφαρμογή του ΣΕΕ
Το ΣΕΕ εφαρμόζεται σε υπηκόους τρίτων χωρών που ταξιδεύουν προς κράτη-μέλη της ΕΕ ή του χώρου Σένγκεν για βραχεία παραμονή έως 90 ημέρες εντός περιόδου 180 ημερών.
Υπήκοοι τρίτων χωρών των οποίων τα δεδομένα καταχωρούνται στο ΣΕΕ
Σύμφωνα με το άρθρο 1 του Κανονισμού (ΕΕ) 2017/2225, με το οποίο τροποποιήθηκε το άρθρο 6 του Κανονισμού (ΕΕ) 2016/399, στο ΣΕΕ καταχωρούνται τα δεδομένα εισόδου και εξόδου για τις ακόλουθες κατηγορίες προσώπων, σύμφωνα με τα άρθρα 16, 17, 19 και 20 του Κανονισμού (ΕΕ) 2017/2226:
• υπήκοοι τρίτων χωρών που είναι μέλη της οικογένειας πολίτη της Ένωσης, στους οποίους εφαρμόζεται η Οδηγία 2004/38/ΕΚ και οι οποίοι δεν διαθέτουν δελτίο διαμονής δυνάμει της εν λόγω Οδηγίας
• υπήκοοι τρίτων χωρών που είναι μέλη της οικογένειας υπηκόου τρίτης χώρας, ο οποίος απολαύει δικαιώματος ελεύθερης κυκλοφορίας ισοδύναμου με εκείνο των πολιτών της Ένωσης, δυνάμει συμφωνίας μεταξύ της Ένωσης και των κρατών-μελών της αφενός και τρίτης χώρας αφετέρου, και οι οποίοι δεν διαθέτουν δελτίο διαμονής σύμφωνα με την Οδηγία 2004/38/ΕΚ ή άδεια διαμονής δυνάμει του Κανονισμού (ΕΕ) 2017/2226
Κατηγορίες προσώπων για τις οποίες δεν καταχωρούνται δεδομένα στο ΣΕΕ
Δεν καταχωρούνται δεδομένα στο ΣΕΕ για τις ακόλουθες κατηγορίες προσώπων:
• υπηκόους τρίτων χωρών που είναι μέλη της οικογένειας πολίτη της Ένωσης, στους οποίους εφαρμόζεται η Οδηγία 2004/38/ΕΚ και οι οποίοι διαθέτουν δελτίο διαμονής σύμφωνα με την εν λόγω Οδηγία, είτε συνοδεύουν είτε συναντούν τον πολίτη της Ένωσης
• υπηκόους τρίτων χωρών που είναι μέλη της οικογένειας υπηκόου τρίτης χώρας, είτε συνοδεύουν είτε συναντούν τον εν λόγω υπήκοο, όταν αυτός απολαύει δικαιώματος ελεύθερης κυκλοφορίας ισοδύναμου με εκείνο των πολιτών της Ένωσης, δυνάμει συμφωνίας μεταξύ της Ένωσης και των κρατών-μελών της αφενός και τρίτης χώρας αφετέρου, και όταν οι εν λόγω υπήκοοι τρίτης χώρας είναι κάτοχοι δελτίου διαμονής δυνάμει της Οδηγίας 2004/38/ΕΚ ή άδειας διαμονής δυνάμει του Κανονισμού (ΕΚ) 1030/2002
• κατόχους θεώρησης μακράς διαμονής
• υπηκόους τρίτων χωρών που ασκούν το δικαίωμα κινητικότητας σύμφωνα με την Οδηγία 2014/66/ΕΕ ή την Οδηγία (ΕΕ) 2016/801
• υπηκόους της Ανδόρας, του Μονακό και του Αγίου Μαρίνου, καθώς και κατόχους διαβατηρίων που έχουν εκδοθεί από το Κράτος της Πόλης του Βατικανού
• πρόσωπα ή κατηγορίες προσώπων που εξαιρούνται ή υπάγονται σε ειδικούς κανόνες συνοριακού ελέγχου, όπως αρχηγοί κρατών, κυβερνήσεων και μέλη εθνικών κυβερνήσεων με τη συνοδεία των συζύγων τους και τα μέλη των επίσημων αντιπροσωπειών τους, μονάρχες και άλλα ανώτερα μέλη βασιλικών οικογενειών, κυβερνήτες και μέλη πληρωμάτων αεροσκαφών, ναυτικοί, διασυνοριακοί εργαζόμενοι, υπηρεσίες διάσωσης, αστυνομικές και πυροσβεστικές δυνάμεις σε καταστάσεις έκτακτης ανάγκης, συνοριοφύλακες, υπεράκτιοι εργαζόμενοι, καθώς και μέλη πληρώματος και επιβάτες κρουαζιερόπλοιων, σύμφωνα με τα σχετικά παραρτήματα της νομοθεσίας
• πρόσωπα που επωφελούνται από παρέκκλιση της υποχρέωσης διέλευσης των εξωτερικών συνόρων αποκλειστικά από συνοριακά σημεία διέλευσης και κατά τη διάρκεια καθορισμένων ωρών λειτουργίας, σύμφωνα με το άρθρο 5 παρ. 2
• πρόσωπα που διαθέτουν ισχύουσα άδεια τοπικής διασυνοριακής κυκλοφορίας, σύμφωνα με τον Κανονισμό (ΕΚ) 1931/2006
• μέλη πληρωμάτων επιβατικών και εμπορικών αμαξοστοιχιών που εκτελούν διεθνή δρομολόγια
• πρόσωπα που προσκομίζουν, για τη διέλευση των συνόρων, έγκυρο έγγραφο διευκόλυνσης της σιδηροδρομικής διέλευσης ή έγκυρο έγγραφο διευκόλυνσης διέλευσης, εκδοθέν σύμφωνα με τον Κανονισμό (ΕΚ) 693/2003, εφόσον διέρχονται τα σύνορα σιδηροδρομικώς και δεν αποβιβάζονται στο έδαφος κράτους-μέλους
Πιθανές καθυστερήσεις στα αεροδρόμια
Σημαντικές καθυστερήσεις στα αεροδρόμια αναμένονται κατά τους πρώτους μήνες της πλήρους επιχειρησιακής λειτουργίας του ΣΕΕ, παρά τις διαβεβαιώσεις σε επίπεδο ΕΕ ότι θα υπάρξει κάποια ευελιξία σε περιπτώσεις υπερβολικών ουρών κατά τη θερινή περίοδο.
Σε κοινή δήλωσή τους, εκπρόσωποι των αεροπορικών φορέων ACI Europe και Airlines for Europe επισημαίνουν ότι «οι χρόνοι αναμονής φτάνουν ήδη κανονικά τις δύο ώρες σε περιόδους αιχμής, ενώ ορισμένα αεροδρόμια αναφέρουν ακόμη μεγαλύτερες ουρές».
Βασικός λόγος των καθυστερήσεων θεωρείται το γεγονός ότι είχε ζητηθεί από όλους τους επιβάτες – υπηκόους τρίτων χωρών να καταχωριστούν στο ΣΕΕ έως τις 31 Μαρτίου 2026. Μέχρι σήμερα, οι αρχές ελέγχου συνόρων μπορούσαν, σε περιόδους αιχμής, να αναστέλλουν πλήρως ή μερικώς τις διαδικασίες του ΣΕΕ. Αυτό, όμως, δεν θα είναι πλέον δυνατό μετά τις 10 Απριλίου 2026.
Αυτό σημαίνει πιθανότατα ότι οι ταξιδιώτες θα πρέπει να φτάνουν στο αεροδρόμιο μιάμιση έως δύο ώρες νωρίτερα σε σχέση με το παρελθόν, ώστε να αντιμετωπίζουν τις πρόσθετες καθυστερήσεις που συνδέονται με την εφαρμογή του ΣΕΕ. Εκτιμάται, ωστόσο, ότι μόλις οι νέες διαδικασίες ομαλοποιηθούν, οι καθυστερήσεις θα μειωθούν μεσοπρόθεσμα.
Αεροπορικοί φορείς και αεροπορικές εταιρείες ζητούν από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να επιτρέψει τη σταδιακή ή και συνολική άρση των ελέγχων του ΣΕΕ, όταν αυτό κρίνεται απαραίτητο, καθ’ όλη τη θερινή περίοδο του 2026.
Βιομετρικά δεδομένα και διαδικασία καταχώρισης
Τα βιομετρικά διαβατήρια δεν είναι απολύτως υποχρεωτικά για το ΣΕΕ, είναι όμως απαραίτητα για τη χρήση των αυτόματων μηχανημάτων, τα οποία επιτρέπουν ταχύτερη καταγραφή και είσοδο.
Οι κάτοχοι απλών διαβατηρίων θα πρέπει να χρησιμοποιούν σημεία ελέγχου με τη συνδρομή υπαλλήλων για την αρχική καταχώριση και να παρέχουν φωτογραφία και δακτυλικά αποτυπώματα. Τα δεδομένα αυτά θα αποθηκεύονται για τρία χρόνια, ώστε οι μελλοντικοί έλεγχοι να γίνονται ταχύτερα.
Οι ταξιδιώτες που αρνούνται να παρέχουν βιομετρικά δεδομένα θα λαμβάνουν αυτομάτως άρνηση εισόδου. Για τα παιδιά κάτω των 12 ετών δεν απαιτείται λήψη δακτυλικών αποτυπωμάτων, αλλά απαιτείται φωτογράφιση.
Δεν απαιτείται προγενέστερη καταχώριση στο ΣΕΕ, καθώς η διαδικασία ολοκληρώνεται στα σύνορα, κατά την άφιξη στην ΕΕ.
Η εφαρμογή Travel to Europe
Για τους ταξιδιώτες που επιθυμούν ταχύτερη διαδικασία, υπάρχει και η εφαρμογή Travel to Europe mobile app, η οποία αποτελεί επίσημη εφαρμογή της ΕΕ και έχει σχεδιαστεί ειδικά για το ΣΕΕ. Μέσω αυτής, υπήκοοι τρίτων χωρών μπορούν να προ-καταχωρίζουν φωτογραφία και στοιχεία διαβατηρίου έως και 72 ώρες πριν από την άφιξή τους, ώστε να επιταχύνεται ο συνοριακός έλεγχος.
Η εφαρμογή, ωστόσο, δεν αντικαθιστά τη συνέντευξη ή τον έλεγχο που απαιτείται κατά την άφιξη στα σύνορα.
Προς το παρόν, είναι διαθέσιμη μόνο σε ορισμένα κράτη-μέλη, όπως η Σουηδία και η Πορτογαλία, ενώ προβλέπεται να επεκταθεί και στα υπόλοιπα. Η εφαρμογή διατίθεται μέσω Google Play και Apple App Store και απαιτεί από τον χρήστη να συμπληρώσει σχετικό ερωτηματολόγιο εισόδου και να τραβήξει φωτογραφία τύπου selfie για την επιβεβαίωση της ταυτότητάς του.