Σε τροχιά αυστηρότερης εποπτείας περνούν οι δραστηριότητες της τουρκικής Διεύθυνσης Θρησκευτικών Υποθέσεων (Diyanet) στην Ευρώπη, καθώς κυβερνήσεις εντείνουν τα μέτρα ελέγχου απέναντι σε έναν οργανισμό που θεωρείται ολοένα και πιο πολιτικοποιημένος και συνδεδεμένος με την εξωτερική πολιτική της Άγκυρας.
Σύμφωνα με στοιχεία που παρουσιάστηκαν σε κοινοβουλευτική επιτροπή στην Τουρκία, η Diyanet διατηρεί εκτεταμένο διεθνές δίκτυο με περισσότερους από 2.400 εργαζομένους στο εξωτερικό, δραστηριοποιούμενη σε τομείς όπως η θρησκευτική εκπαίδευση και οι κοινωνικές υπηρεσίες. Η χρηματοδότησή της προέρχεται σε μεγάλο βαθμό από συνδεδεμένα ιδρύματα, κυρίως το Türkiye Diyanet Vakfı, το οποίο διαθέτει ισχυρή οικονομική και οργανωτική παρουσία διεθνώς.
Η αυξανόμενη επιρροή της έχει προκαλέσει ανησυχία σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες, μεταξύ των οποίων η Γερμανία, η Γαλλία, η Αυστρία και το Βέλγιο, όπου η Diyanet δραστηριοποιείται μέσω δικτύων τζαμιών και θρησκευτικών οργανώσεων. Οι αρχές σε αυτές τις χώρες έχουν προχωρήσει σε περιορισμούς, όπως το «πάγωμα» τραπεζικών λογαριασμών και αυστηρότερους ελέγχους χρηματοδότησης, επηρεάζοντας άμεσα τη λειτουργία των σχετικών δομών.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στη Γερμανία, όπου λειτουργούν εκατοντάδες τζαμιά υπό την επιρροή της Diyanet. Οι γερμανικές αρχές εκφράζουν ανησυχίες για τον ρόλο ιμάμηδων που εκπαιδεύονται στην Τουρκία, κυρίως ως προς τη γλωσσική επάρκεια, την κοινωνική ενσωμάτωση και, κυρίως, την πιθανή πολιτική επιρροή της Άγκυρας στις μουσουλμανικές κοινότητες.
Το ζήτημα εντάσσεται σε ένα ευρύτερο πλαίσιο ανησυχίας για τη χρήση θρησκευτικών δομών ως εργαλείων «ήπιας ισχύος». Αναλυτές επισημαίνουν ότι η Diyanet έχει εξελιχθεί τα τελευταία χρόνια σε βασικό μηχανισμό προβολής επιρροής της τουρκικής κυβέρνησης στο εξωτερικό, γεγονός που έχει οδηγήσει σε αυξημένη καχυποψία και πολιτική αντίδραση στη Δύση.
Καθώς οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις εντείνουν τα μέτρα ελέγχου, το μέλλον της παρουσίας της Diyanet στην Ευρώπη διαγράφεται αβέβαιο, με τις ισορροπίες μεταξύ θρησκευτικής ελευθερίας και εθνικής ασφάλειας να τίθενται στο επίκεντρο.