Μητσοτάκης–Ερντογάν στην Άγκυρα: «Καιρός να αρθεί κάθε απειλή» – Μοναδική διαφορά για Δικαστήριο οι θαλάσσιες ζώνες
Με αιχμή το μήνυμα ότι «είναι καιρός να αρθεί κάθε απειλή στις μεταξύ μας σχέσεις, αν όχι τώρα, πότε», ο Κυριάκος Μητσοτάκης εμφανίστηκε στην Άγκυρα αποφασισμένος να κρατήσει ανοικτό τον δίαυλο με την Τουρκία, αλλά και να οριοθετήσει καθαρά τα όρια της ελληνικής γραμμής: «Η οριοθέτηση θαλασσίων ζωνών αποτελεί τη μόνη διαφορά που θα μπορούσε να οδηγηθεί στο Δικαστήριο, με βάση το Δίκαιο της Θάλασσας».
Η κοινή συνέντευξη Τύπου με τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο του 6ου Ανώτατου Συμβουλίου Συνεργασίας, μετά τη συνάντηση των δύο ηγετών στο «Λευκό Παλάτι», τις εργασίες του Συμβουλίου και την τελετή ανταλλαγής συμφωνιών που υπεγράφησαν.
Ερντογάν: «Τα ζητήματα είναι ακανθώδη, όχι άλυτα» – αναφορά σε «τουρκική μειονότητα»
Ο Τούρκος πρόεδρος δήλωσε ότι οι δύο πλευρές συμφωνούν να συνεχίσουν τον διάλογο και ότι τα κείμενα που υπογράφονται παρέχουν «το καλύτερο κοινό έδαφος» για ενίσχυση επαφών και εμπορίου. Αναγνώρισε ότι υπάρχουν «ακανθώδη» ζητήματα, τα οποία όμως –όπως είπε– δεν είναι άλυτα στη βάση του διεθνούς δικαίου, «αρκεί να υπάρχει πολιτική βούληση».
Στο πεδίο των μειονοτήτων, ο Ερντογάν ζήτησε –όπως ανέφερε– να υπάρξει «αίσθημα ιστορικής ευθύνης» ώστε να ωφεληθεί πλήρως η «τουρκική μειονότητα» της Δυτικής Θράκης ως προς θρησκευτικές και εκπαιδευτικές ελευθερίες. Παράλληλα, έκανε αναφορά στη Γάζα, σημειώνοντας ότι απορρίπτει αποφάσεις του Ισραήλ και ότι απαιτείται «δίκαιη λύση» στο Παλαιστινιακό, επιμένοντας στη διατήρηση ανοικτών διαύλων «με βάση τη συνεργασία».
Μητσοτάκης: «Νέο υπόδειγμα συνεργασίας» – μεταναστευτικό, διακινητές και τραγωδία Χίου
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης, από την πλευρά του, τόνισε ότι η παρουσία της ελληνικής αντιπροσωπείας στην 6η Σύνοδο επιβεβαιώνει την αξία του διαλόγου και των σχέσεων καλής γειτονίας «σε ένα ρευστό περιβάλλον». Υποστήριξε ότι έχει καθιερωθεί ένα νέο μοντέλο άμεσης συνεργασίας, με στόχο «να διαχειριζόμαστε τα προβλήματά μας με ψυχραιμία, χωρίς κρίσεις και εντάσεις, με γνώμονα το διεθνές δίκαιο».
Στο μεταναστευτικό σημείωσε ότι οι ροές στο Αιγαίο έχουν μειωθεί κατά 60% και εκτίμησε ότι η μείωση μπορεί να ενισχυθεί περαιτέρω. Ειδική αναφορά έκανε στην τραγωδία της Χίου, τονίζοντας ότι η καταπολέμηση των απάνθρωπων δικτύων των διακινητών πρέπει να αποτελεί σταθερό στόχο.
Κομβικό σημείο των δηλώσεων ήταν η φράση: «Καιρός να αρθεί κάθε απειλή στις μεταξύ μας σχέσεις, αν όχι τώρα, πότε», που αποτυπώνει την προσπάθεια της Αθήνας να μεταφέρει το βάρος από την ένταση στη θεσμική διαδικασία, χωρίς όμως να θολώνει η βασική διαφωνία.
«Λωζάνη χωρίς παρερμηνείες» η απάντηση για τη μειονότητα
Απαντώντας ευθέως στην αναφορά Ερντογάν σε «τουρκική μειονότητα», ο πρωθυπουργός ξεκαθάρισε ότι το καθεστώς προσδιορίζεται «με απόλυτη σαφήνεια» από τη Συνθήκη της Λωζάνης. Πρόκειται για θρησκευτική μειονότητα, όπως «το αναφέρει ρητά η Συνθήκη, χωρίς άλλη παρερμηνεία». Παράλληλα, έβαλε στο τραπέζι τη λογική των «γεφυρών»: η μουσουλμανική μειονότητα στην Ελλάδα και η ελληνική μειονότητα στην Τουρκία μπορούν –όπως είπε– να γίνουν γέφυρες φιλίας, όχι εργαλεία τριβής.
Θαλάσσιες ζώνες: «Μόνη διαφορά για Δικαστήριο»
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης επανέλαβε ότι υπάρχουν «σημαντικές διαφωνίες», όμως διευκρίνισε πως μόνο η οριοθέτηση θαλασσίων ζωνών μπορεί να αποτελέσει αντικείμενο προσφυγής σε διεθνές δικαιοδοτικό όργανο, στη βάση του Δικαίου της Θάλασσας. Η τοποθέτηση αυτή αποτυπώνει τη σταθερή ελληνική γραμμή: μία διαφορά, ένα πλαίσιο, διεθνές δίκαιο.
Ουκρανία και Γάζα: δύο κράτη, αλλά «πλήρης αφοπλισμός της Χαμάς»
Στα διεθνή, ο πρωθυπουργός ανέφερε ότι η Ελλάδα προσβλέπει στο τέλος του πολέμου στην Ουκρανία. Για τη Γάζα σημείωσε ότι η χώρα στηρίζει τη λύση των δύο κρατών, αλλά με πλήρη αφοπλισμό της Χαμάς «ώστε να ζει και το Ισραήλ με ασφάλεια». Πρόσθεσε ότι η Ελλάδα αντιτίθεται σε ενδεχόμενη προσάρτηση της Δυτικής Όχθης από το Ισραήλ και στους εποικισμούς που δυσχεραίνουν τη δημιουργία παλαιστινιακού κράτους.
«Δεν αλλάζει η γεωγραφία» – πρόσκληση Ερντογάν στην Αθήνα
Με πιο «ιστορική» αναφορά, ο Κυριάκος Μητσοτάκης είπε ότι η μοίρα θέλει Ελλάδα και Τουρκία να ζουν στην ίδια γειτονιά: «δεν μπορούμε να αλλάξουμε τη γεωγραφία, αλλά μπορούμε να την κάνουμε σύμμαχο», επικαλούμενος την παρακαταθήκη Βενιζέλου και Κεμάλ. Έκλεισε προσκαλώντας τον Τούρκο πρόεδρο στην Ελλάδα για το επόμενο Ανώτατο Συμβούλιο Συνεργασίας.
Οι δύο ηγέτες δεν δέχθηκαν ερωτήσεις στη συνέντευξη Τύπου.
Δείπνο Ερντογάν με προσκεκλημένο τον Οικουμενικό Πατριάρχη
Μετά τη συνέντευξη Τύπου, ακολουθεί δείπνο που παραθέτει ο Τούρκος πρόεδρος προς τιμήν του Έλληνα πρωθυπουργού και της ελληνικής αντιπροσωπείας, με τον Οικουμενικό Πατριάρχη Βαρθολομαίο προσκεκλημένο του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν.
Η ελληνική αποστολή: ποιοι υπουργοί συνόδευσαν τον πρωθυπουργό
Τον Κυριάκο Μητσοτάκη συνοδεύουν οι υπουργοί: Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης, Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκος Πιερρακάκης, Ανάπτυξης Τάκης Θεοδωρικάκος, Υποδομών και Μεταφορών Χρήστος Δήμας, Προστασίας του Πολίτη Μιχάλης Χρυσοχοΐδης, Παιδείας/Θρησκευμάτων/Αθλητισμού Σοφία Ζαχαράκη, Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας Γιάννης Κεφαλογιάννης, Μετανάστευσης και Ασύλου Θάνος Πλεύρης, Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη, καθώς και ο υφυπουργός Εξωτερικών Χάρης Θεοχάρης.
Τα 7 κείμενα που υπεγράφησαν στο 6ο Ανώτατο Συμβούλιο Συνεργασίας
Συνολικά Αθήνα και Άγκυρα υπέγραψαν επτά κείμενα, με έμφαση σε «χαμηλής πολιτικής» πεδία συνεργασίας:
-
Κοινή Δήλωση μεταξύ των κυβερνήσεων Ελλάδας και Τουρκίας
-
Μνημόνιο Κατανόησης για συνεργασία στον Πολιτισμό
-
Κοινή Δήλωση για συνεργασία των ΥΠΕΞ στο πλαίσιο του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας Ευξείνου Πόντου
-
Κοινή Δήλωση συνεργασίας «Enterprise Greece» – «Invest in Turkiye»
-
Κοινή Δήλωση για έναρξη διμερούς συνεργασίας σε Έρευνα και Τεχνολογία
-
Κοινή Δήλωση για ενίσχυση συνεργασίας στην ετοιμότητα έναντι σεισμών
-
Κοινή Δήλωση για δρομολόγηση ακτοπλοϊκής σύνδεσης Θεσσαλονίκης–Σμύρνης
Το πολιτικό συμπέρασμα της ημέρας είναι διπλό: Από τη μία η επιμονή στη συνέχιση του διαλόγου και στα «χειροπιαστά» συνεργατικά πεδία, από την άλλη η ελληνική προσπάθεια να κλειδώσει το πλαίσιο των διαφορών σε μία και μόνο υπόθεση — τις θαλάσσιες ζώνες — και να κόψει κάθε γκρίζα ζώνη ερμηνειών, ειδικά στο θέμα της μειονότητας με αναφορά-ασπίδα στη Λωζάνη.