Σε μια ιδιαίτερα πυκνή και ουσιαστική συζήτηση για τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή και τις επιπτώσεις τους στον Ελληνισμό, η διαδικτυακή εκπομπή της σελίδας «Κύπρος Πατρίδα μου» φιλοξένησε τον δρ. Διεθνών Σχέσεων Γιάννο Χαραλαμπίδη, τον δρ. Γεωπολιτικής Γιώργο Φίλη και τον αντιπτέραρχο ε.α. Γιάννη Παυλόπουλο.
Η συζήτηση επικεντρώθηκε στο νέο γεωπολιτικό περιβάλλον που διαμορφώνεται από τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή, την αυξανόμενη στρατιωτική παρουσία δυνάμεων στην Ανατολική Μεσόγειο και τη στρατηγική θέση που καταλαμβάνουν Ελλάδα και Κύπρος στο ευρύτερο σύστημα ασφάλειας.
Από την αρχή της εκπομπής επισημάνθηκε ότι η περιοχή από την Κύπρο έως το Ισραήλ και το Αιγαίο βρίσκεται στο επίκεντρο μιας μεγάλης στρατηγικής αναδιάταξης. Στην Ανατολική Μεσόγειο καταγράφεται συγκέντρωση ναυτικών και αεροπορικών δυνάμεων από Ηνωμένες Πολιτείες, ευρωπαϊκές χώρες και περιφερειακούς συμμάχους, γεγονός που καταδεικνύει την αυξημένη σημασία του χώρου.
Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στη στρατηγική σημασία της Κύπρου ως γεωπολιτικού κόμβου, καθώς η παρουσία συμμαχικών δυνάμεων και η αξιοποίηση υποδομών όπως η βάση «Ανδρέας Παπανδρέου» δημιουργούν ένα νέο πλαίσιο ασφάλειας στην περιοχή.
Το νέο γεωπολιτικό τρίγωνο
Στη συζήτηση αναδείχθηκε ιδιαίτερα η σημασία της συνεργασίας Ελλάδας – Κύπρου – Ισραήλ, η οποία χαρακτηρίστηκε ως κρίσιμος άξονας σταθερότητας στην Ανατολική Μεσόγειο.
Σύμφωνα με την ανάλυση που παρουσιάστηκε, η γεωγραφία της περιοχής δημιουργεί ένα στρατηγικό τόξο από το Αιγαίο έως το Ισραήλ, το οποίο μπορεί να λειτουργήσει ως γραμμή ασφάλειας και επικοινωνίας σε περιόδους κρίσης.
Τονίστηκε μάλιστα ότι για το Ισραήλ, η θαλάσσια πρόσβαση προς την Ευρώπη περνά αναπόφευκτα μέσα από την Κύπρο και την Ελλάδα, γεγονός που προσδίδει ιδιαίτερη σημασία στη συνεργασία των τριών χωρών.
Τα παγκόσμια «σημεία πνιγμού» της ναυσιπλοΐας
Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα σημεία της συζήτησης ήταν η αναφορά στα λεγόμενα choke points της παγκόσμιας ναυσιπλοΐας.
Εξηγήθηκε ότι τέσσερα από τα οκτώ σημαντικότερα διεθνή σημεία ελέγχου του θαλάσσιου εμπορίου βρίσκονται στην ευρύτερη περιοχή:
-
τα Στενά του Βοσπόρου
-
το Σουέζ
-
το Bab el-Mandeb
-
τα Στενά του Ορμούζ
Αυτό σημαίνει ότι η περιοχή από τη Μαύρη Θάλασσα έως την Ερυθρά Θάλασσα αποτελεί έναν κρίσιμο διάδρομο για το παγκόσμιο εμπόριο, γεγονός που εξηγεί και τη στρατηγική σημασία της Ανατολικής Μεσογείου.
Η Τουρκία και η ισορροπία ισχύος
Στο επίκεντρο της ανάλυσης βρέθηκε επίσης η πολιτική της Τουρκίας, η οποία, σύμφωνα με τους αναλυτές, επιχειρεί να διατηρεί μια πολιτική ισορροπιών ανάμεσα σε διαφορετικά στρατόπεδα ισχύος.
Ωστόσο, επισημάνθηκε ότι οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή και η πιθανή αποδυνάμωση του Ιράν θα μπορούσαν να επηρεάσουν σημαντικά τον γεωστρατηγικό ρόλο της Τουρκίας στην περιοχή.
Παράλληλα, υπογραμμίστηκε ότι η Ελλάδα διαθέτει σημαντικά στρατηγικά πλεονεκτήματα, τόσο λόγω της γεωγραφίας της όσο και λόγω των δυνατοτήτων των ενόπλων δυνάμεων και της ναυτιλίας της.
Ο ρόλος της ελληνικής ναυτιλίας
Ένα ακόμη σημαντικό σημείο της συζήτησης ήταν ο ρόλος της ελληνικής εμπορικής ναυτιλίας στο παγκόσμιο σύστημα μεταφορών.
Η Ελλάδα εξακολουθεί να ελέγχει περίπου το 20% του παγκόσμιου εμπορικού στόλου και πάνω από το 60% του ευρωπαϊκού, γεγονός που αποτελεί έναν ισχυρό παράγοντα επιρροής.
Η ναυτιλία, όπως επισημάνθηκε, μπορεί να λειτουργήσει και ως εργαλείο γεωπολιτικής ισχύος, ιδίως σε περιόδους κρίσεων που επηρεάζουν τις θαλάσσιες αρτηρίες του παγκόσμιου εμπορίου.
Η επόμενη μέρα στη Μέση Ανατολή
Η συζήτηση κατέληξε στην εκτίμηση ότι η Μέση Ανατολή εισέρχεται σε μια περίοδο βαθιάς γεωπολιτικής αναδιάταξης, η οποία ενδέχεται να διαρκέσει χρόνια.
Οι εξελίξεις αυτές επηρεάζουν άμεσα την Ανατολική Μεσόγειο και δημιουργούν τόσο κινδύνους όσο και ευκαιρίες για τον Ελληνισμό.
Το βασικό συμπέρασμα που αναδείχθηκε είναι ότι η Ελλάδα και η Κύπρος μπορούν να αξιοποιήσουν τη γεωγραφική και στρατηγική τους θέση, εφόσον υπάρξει σαφής στρατηγική και αξιοποίηση των νέων συμμαχιών.
Δείτε την εκπομπή: