Σύμφωνα με την πρόσφατη έκθεση του Ινστιτούτου Μελετών Ασφάλειας της Ευρωπαϊκής Ένωσης (EUISS) με τίτλο «Κίνα – Μια Εύθραυστη Δύναμη;» (Μάρτιος 2026), η εξωτερική πολιτική του Πεκίνου διαμορφώνεται πλέον τόσο από τις εσωτερικές οικονομικές αδυναμίες όσο και από τις εξωτερικές του φιλοδοξίες. Η έκθεση των Alicia Garcia-Herrero και Tim Rühlig αναδεικνύει την ανάγκη για μια νέα, πιο προληπτική στρατηγική της ΕΕ που θα αξιοποιεί τους οικονομικούς μοχλούς πίεσης που διαθέτει.
Η Οικονομική Ευθραυστότητα της Κίνας
Η Κίνα βρίσκεται αντιμέτωπη με μια δομική επιβράδυνση της οικονομίας της, η οποία τροφοδοτείται από πολλούς παράγοντες:
-
Δημογραφική Κρίση: Ο πληθυσμός γερνάει ραγδαία και το εργατικό δυναμικό συρρικνώνεται.
-
Χρέος και Ακίνητα: Ο τομέας των ακινήτων έχει καταρρεύσει, ενώ το δημόσιο χρέος πλησιάζει το 100% του ΑΕΠ.
-
Επιβράδυνση Ανάπτυξης: Ενώ η επίσημη ανάπτυξη το 2025 ήταν 5%, εκτιμάται ότι μπορεί να πέσει κάτω από το 2,5% σε λιγότερο από δέκα χρόνια και γύρω στο 1% μετά το 2035.
Αυτή η ύφεση αμφισβητεί το «κοινωνικό συμβόλαιο» του Κινεζικού Κομμουνιστικού Κόμματος (ΚΚΚ) με τους πολίτες, καθώς το μέρισμα ανάπτυξης εξανεμίζεται.
Η Αντίδραση του Πεκίνου
Για να αντιμετωπίσει αυτή την αστάθεια, το Πεκίνο υιοθετεί μια διπλή στρατηγική:
-
Εσωτερικός Έλεγχος: Το ΚΚΚ ενισχύει και συγκεντρώνει τον έλεγχο στην οικονομία και την κοινωνία, επιδιώκοντας την τεχνολογική «αυτάρκεια».
-
Επιθετικός Εθνικισμός: Χρησιμοποιεί την εθνικιστική ρητορική και μια πιο συγκρουσιακή διπλωματία για να αποσπάσει την προσοχή από τα οικονομικά προβλήματα.
Συνέπειες για την Ευρώπη
Η οικονομική ευθραυστότητα της Κίνας δεν την καθιστά πιο «ήπιο» παίκτη, αλλά αντίθετα αυξάνει τους κινδύνους για την ΕΕ:
-
Βιομηχανική Υπερπαραγωγή: Η αδύναμη εγχώρια ζήτηση ωθεί τις κινεζικές επιχειρήσεις να εξάγουν φθηνά προϊόντα, υπονομεύοντας τους Ευρωπαίους ανταγωνιστές.
-
Οικονομικός Εξαναγκασμός: Η ΕΕ εξαρτάται όλο και περισσότερο από κινεζικές εισαγωγές, κάτι που το Πεκίνο μπορεί να χρησιμοποιήσει ως όπλο.
-
Περιορισμένες Ευκαιρίες: Η κινεζική αγορά προσφέρει πλέον λιγότερες ευκαιρίες για τις ευρωπαϊκές εταιρείες.
Η Στρατηγική της ΕΕ: Διπλωματία Βασισμένη στην Ισχύ
Παρά την άνοδο της Κίνας, η ΕΕ διατηρεί σημαντικά πλεονεκτήματα που πρέπει να χρησιμοποιήσει πριν εξασθενήσουν:
-
Πρόσβαση στην Ενιαία Αγορά: Η Κίνα εξαρτάται από την υψηλή αγοραστική δύναμη της Ευρώπης για τις εξαγωγές της.
-
Τεχνολογική Συνεργασία: Το Πεκίνο εξακολουθεί να βασίζεται στην ευρωπαϊκή τεχνολογία και έρευνα, ειδικά σε τομείς όπως η τεχνητή νοημοσύνη και οι τηλεπικοινωνίες.
Η έκθεση προτείνει τέσσερις πυλώνες πολιτικής:
-
Αξιοποίηση Πλεονεκτημάτων: Εστίαση στη διατήρηση τεχνολογικών «σημείων στραγγαλισμού» (chokepoints).
-
Διαφοροποίηση: Ενίσχυση των αλυσίδων εφοδιασμού μέσω επενδύσεων στον «Πληθυντικό Νότο».
-
Έλεγχος Κλιμάκωσης: Ενίσχυση του Μέσου κατά του Εξαναγκασμού (ACI) για ταχύτατη αντίδραση σε κινεζικά αντίποινα.
-
Διπλωματία Ισχύος: Θέση ρεαλιστικών αλλά ουσιαστικών απαιτήσεων (π.χ. διακοπή εξαγωγών ειδών διπλής χρήσης προς τη Ρωσία μέσω Κίνας), με την απειλή μονομερών μέτρων αν δεν υπάρξει πρόοδος.
Η έκθεση καταλήγει ότι το κόστος της αδράνειας για την ΕΕ θα είναι υψηλότερο από το κόστος μιας αποφασιστικής στάσης, καθώς η Κίνα θα συνεχίσει να μειώνει τη δική της εξάρτηση από την Ευρώπη.
Διαβάστε την έκθεση: