Μακρόν από την Κύπρο: «Επίθεση στην Κύπρο σημαίνει επίθεση στην Ευρώπη» – Γαλλικά πολεμικά πλοία σε Aspides και σχέδιο για το Στενό του Ορμούζ
Η Κύπρος περνά πλέον ανοιχτά στο επίκεντρο της ευρωπαϊκής στρατηγικής εξίσωσης στην Ανατολική Μεσόγειο, με τον Εμανουέλ Μακρόν να στέλνει από την Πάφο ένα καθαρό πολιτικό και στρατιωτικό μήνυμα: οποιαδήποτε επίθεση κατά της Κυπριακής Δημοκρατίας συνιστά επίθεση κατά ολόκληρης της Ευρώπης. Η δήλωση του Γάλλου προέδρου δεν ήταν μια γενική διπλωματική διατύπωση, αλλά το περίγραμμα μιας πιο σκληρής ευρωπαϊκής στάσης απέναντι στην περιφερειακή ανάφλεξη που έχει προκαλέσει ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή.
Μιλώντας δίπλα στον Νίκο Χριστοδουλίδη και τον Κυριάκο Μητσοτάκη, ο Μακρόν ξεκαθάρισε ότι η Γαλλία και οι εταίροι της προετοιμάζουν μια «καθαρά αμυντική, καθαρά υποστηρικτική αποστολή» με στόχο την ασφαλή επαναλειτουργία του Στενού του Ορμούζ, όταν θα έχει περάσει η πιο οξεία φάση της σύγκρουσης. Όπως τόνισε, η αποστολή θα έχει ως πρακτική αποστολή τη συνοδεία πλοίων μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων και δεξαμενόπλοιων, ώστε να αποκατασταθεί σταδιακά η ροή εμπορίου, φυσικού αερίου και πετρελαίου από μια θαλάσσια αρτηρία ζωτικής σημασίας για την παγκόσμια οικονομία.
Το Παρίσι δεν έμεινε στα λόγια. Ο Γάλλος πρόεδρος ανακοίνωσε ότι η χώρα του θα ενισχύσει μακροπρόθεσμα την ευρωπαϊκή ναυτική επιχείρηση Aspides με δύο φρεγάτες, πέρα από την ήδη υφιστάμενη γαλλική παρουσία. Παράλληλα, η ευρύτερη γαλλική ναυτική διάταξη στην περιοχή περιλαμβάνει το αεροπλανοφόρο Charles de Gaulle, οκτώ φρεγάτες και δύο αμφίβια ελικοπτεροφόρα, σε μια τεράστια ζώνη που εκτείνεται από την Ανατολική Μεσόγειο έως την Ερυθρά Θάλασσα και το Στενό του Ορμούζ. Ο ίδιος ο Μακρόν επρόκειτο να επιβιβαστεί στο Charles de Gaulle στα ανοικτά της Κρήτης, σε μια κίνηση με σαφές επιχειρησιακό και συμβολικό αποτύπωμα.
Η παρέμβαση του Μακρόν ήρθε στον απόηχο της επίθεσης με drone σε βρετανική βάση στην Κύπρο στις αρχές Μαρτίου, ένα περιστατικό που λειτούργησε ως καταλύτης για την επιτάχυνση της ευρωπαϊκής στρατιωτικής παρουσίας στο νησί. Σύμφωνα με το Reuters, μετά το χτύπημα αυτό, δυτικές χώρες ενίσχυσαν σημαντικά τη στρατιωτική τους ανάπτυξη στην Ανατολική Μεσόγειο, με τη Γαλλία να στέλνει το Charles de Gaulle, φρεγάτα και μονάδες αεράμυνας, ενώ και άλλες χώρες του ΝΑΤΟ και της ΕΕ αύξησαν την παρουσία τους γύρω από την Κύπρο.
Στο ίδιο πλαίσιο κινήθηκε και ο Κυριάκος Μητσοτάκης, ο οποίος υιοθέτησε πλήρως τη γραμμή ότι δεν μπορεί να γίνει αποδεκτό ούτε το παραμικρό κομμάτι ευρωπαϊκής επικράτειας να βρεθεί εκτεθειμένο σε κίνδυνο. Η Αθήνα, το Παρίσι και η Λευκωσία επιχείρησαν έτσι να συγκροτήσουν έναν ενιαίο άξονα αποτροπής, όχι μόνο για την προστασία της Κύπρου, αλλά και για τη διατήρηση της ασφάλειας θαλάσσιων οδών που επηρεάζουν άμεσα την ευρωπαϊκή ενεργειακή και εμπορική ασφάλεια.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση, από την πλευρά της, δήλωσε ότι είναι έτοιμη να ενισχύσει τις επιχειρήσεις της για την προστασία της ναυσιπλοΐας στη Μέση Ανατολή. Ήδη από τις δηλώσεις της Κάγια Κάλας είχε διαφανεί ότι ευρωπαϊκά ναυτικά μέσα συντονίζονται ώστε να καλυφθεί και το ζήτημα της ασφάλειας στο Στενό του Ορμούζ, παρότι η αποστολή Aspides είχε αρχικά σχεδιαστεί για την Ερυθρά Θάλασσα και τις επιθέσεις των Χούθι κατά εμπορικών πλοίων. Το νέο περιβάλλον, όμως, που έχει διαμορφωθεί από τον πόλεμο Ιράν–ΗΠΑ/Ισραήλ, ωθεί τις Βρυξέλλες σε διεύρυνση της επιχειρησιακής τους λογικής.
Το κρίσιμο στοιχείο είναι ότι η θαλάσσια κυκλοφορία στο Στενό του Ορμούζ έχει σχεδόν παραλύσει, σε μια στιγμή όπου από το συγκεκριμένο πέρασμα διέρχεται περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου αργού πετρελαίου. Αυτό εξηγεί γιατί το Παρίσι επιχειρεί να παρουσιάσει την αποστολή όχι ως επιθετική στρατιωτική εμπλοκή, αλλά ως αμυντική επιχείρηση αποκατάστασης της ελευθερίας της ναυσιπλοΐας. Με απλά λόγια, η Γαλλία προσπαθεί να ντύσει γεωπολιτική ισχύ με τον μανδύα της προστασίας του διεθνούς εμπορίου.
Η ουσία, πάντως, δεν αλλάζει. Η Κύπρος αναβαθμίζεται σε προωθημένο επιχειρησιακό και πολιτικό κόμβο της ευρωπαϊκής αντίδρασης στην κρίση, η Γαλλία βγαίνει μπροστά ως η δύναμη που δίνει στρατιωτικό βάθος στην ευρωπαϊκή θέση και η Ανατολική Μεσόγειος μετατρέπεται ακόμη πιο καθαρά σε χώρο όπου δοκιμάζονται τα όρια της δυτικής αποτροπής. Το μήνυμα του Μακρόν ήταν σαφές: η Λευκωσία δεν πρέπει να θεωρείται ένα μεμονωμένο νησί στην άκρη της ΕΕ, αλλά ευρωπαϊκό έδαφος που, αν χτυπηθεί, θα ενεργοποιήσει ευρύτερη αντίδραση.