Γράφει ο Μανώλης Σκούληκας
Ο Σι Τζινπίνγκ αιφνιδίασε το σύνολο του Κινεζικού Κομουνιστικού Κόμματος με την ρηξικέλευθη απρέπεια του, όταν πριν λίγο καιρό φυλάκισε τον δεύτερο σε ιεραρχία και σειρά διαδοχής, στρατηγό Τσάνγκ Γιουζιά. Έκτοτε η ηχηρή σιωπή των στελεχών, τα περισσότερα των οποίων αρνούνται να δηλώσουν την υποστήριξή τους, έχει θορυβήσει τον Σι. Σαν να μην έφθανε αυτό, το ένα μετά το άλλο, τα πιστά του στελέχη εξοβελίζονται με πολιτικές ή άλλες κατηγορίες και η κορυφή φαίνεται ακόμα πιο μοναχική τελευταία. Οι φήμες για την δυσαρέσκεια που εξεδήλωσαν κάποιες στρατιωτικές μονάδες για τη σύλληψη του δημοφιλούς στρατηγού, πιθανόν να αληθεύουν και ο Σι έχει κάθε δίκιο να φοβάται ότι αν εφοδιάσει τις μονάδες της Διοίκησης του Ανατολικού Θεάτρου για να εισβάλλουν στην Ταϊβάν, αυτές μπορεί να επωφεληθούν για να βαδίσουν στο Πεκίνο και να τον ανατρέψουν.
Είναι λοιπόν πολύ σημαντικό γι αυτόν να επιτύχει μια σημαντική πολιτική νίκη που θα τον εδραιώσει και θα του εξασφαλίσει το πολιτικό κεφάλαιο που του είναι απαραίτητο για να προχωρήσει στα σχέδιά του. Η επερχόμενη συνάντηση με τον Τραμπ κατά τα μέσα του Μαΐου θα μπορούσε να αποβεί καίρια για τον Σι, αν αυτός μάλιστα καταφέρει να επιτύχει κάποιες συμφωνίες προς όφελος της Κίνας. Ο Αμερικανός πρόεδρος έχει επίσης κάθε λόγο να ελπίζει σε μια εποικοδομητική συνάντηση ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών του Νοεμβρίου, οι οποίες, προς το παρόν τουλάχιστον, δεν διαφαίνονται ευνοϊκές γι αυτόν. Έτσι, μια αποτυχημένη παρουσία στο Πεκίνο και μια επαχθής συμφωνία σχετικά με το Ιράν μπορεί να του στερήσει την ικανότητα διακυβέρνησης για τα υπόλοιπα δύο χρόνια της θητείας του. Ο Τραμπ χρειάζεται ένα διαπραγματευτικό χαρτί για την επικείμενη συνάντηση με τον Σι και μια καλή συμφωνία με το Ιράν θα μπορούσε να αποτελέσει κάτι τέτοιο.
Το Ιράν, όμως, φαίνεται να προκαλεί και πάλι, μέσω της καθιερωμένης παρελκυστικής διαπραγματευτικής πολιτικής του και ο Τραμπ φαίνεται να εγκλωβίζεται όλο και περισσότερο αν δεν επιθυμεί να αποχωρήσει ταπεινωμένος από την περιοχή με ένα Ιράν ικανό να ελέγχει τη διέλευση από τα στενά. Η επίτευξη συμφωνίας που επιδιώκει ο Τραμπ φαίνεται -όπως και ο ίδιος δηλώνει- να εξαρτάται κατά μεγάλο ποσοστό από τη μόχλευση της Κίνας στο καθεστώς των μουλάδων. Το διαπραγματευτικό του χαρτί -όσο και η εύσχημη έξοδός του από έναν μακρόχρονο εγκλωβισμό στην περιοχή- φαίνεται να εξαρτάται από τη μακροθυμία του αντιπάλου του. Ο Τραμπ ξέρει ότι ενεπλάκει σε μια κατάσταση όπου, είτε θα αποχωρήσει χάνοντας την περιοχή και σημαντικό κομμάτι από το διεθνές κύρος των ΗΠΑ, ή θα εμπλακεί σε ένα πόλεμο δεκαετιών, ο οποίος εκ΄τος από φρικτό κόστος για τις ΗΠΑ, θα αφήσει το πεδίο ελεύθερο στην Κίνα να επικρατήσει στον υπόλοιπο πλανήτη.
Τα πιόνια στήνονται στο τραπέζι για την επερχόμενη διαπραγμάτευση και η συνάντηση στο Πεκίνο θα είναι μια δύσκολη παρτίδα και για τους δύο αντιπάλους.
Μια σειρά γεγονότων ενδεικνύουν τη στρατηγική τοποθέτηση της Κίνας αλλά και την ατζέντα που θα θελήσει να διαπραγματευτεί.
Πρόσφατα, ο Σι δέχθηκε, μετά από πολλές προηγούμενες αρνήσεις, την νεοεκλεγείσα εκπρόσωπο του φιλοκινεζικού κόμματος Κουομιντάνγκ, το οποίο, ως αντιπολίτευση στην Ταϊβάν, καθυστερεί την ψήφιση του αμυντικού προϋπολογισμού για τον απαραίτητο εξοπλισμό της.
Από τις αρχές του έτους, πολλαπλά διεθνή δορυφορικά συστήματα έχουν καταδείξει 42 κινεζικά «ερευνητικά» πλοία που βυθομετρούν και αναλύουν τη θερμότητα, την πίεση και την περιεκτικότητα σε αλάτι των υδάτων της Νότιας Σινικής Θάλασσας, του Δυτικού Ειρηνικού Ωκεανού και των θαλάσσιων περασμάτων του Ινδικού. Αυτές οι μετρήσεις μπορούν να αποκαλύψουν τις λεγόμενες «σκιώδεις ζώνες» όπου τα σόναρ δεν λειτουργούν αρκετά καλά ώστε να αποκαλύπτουν τα εχθρικά υποβρύχια. Εστιάζονται μάλιστα ιδιαίτερα στις υποθαλάσσιες «αβύσσους» όπου συνηθίζουν να κρύβονται τα αμερικανικά υποβρύχια.
Φαίνεται ξεκάθαρα ότι ο Σι θα παρουσιάσει την Ταϊβάν ως περιοχή ενδιαφέροντος της Κίνας, απιτώντας την ενσωμάτωσή της στην ηπειρωτική Κίνα, ενώ ετοιμάζεται σε αντίθετη περίπτωση για μια υποθαλάσσια αναμέτρηση σε περίπτωση που οι ΗΠΑ δεν συνηγορήσουν.
Όμως ένα άλλο πρόσφατο γεγονός ενδεικνύει μια πολύ ύπουλη παγίδα που στήνει η Κίνα στις ΗΠΑ. Το Ιράν προσφάτως επέτρεψε την ασφαλή διέλευση σε Ινδικό δεξαμενόπλοιο που μετέφερε πετρέλαιο στην Κίνα, το οποίο ήταν αγορασμένο σε κινέζικο νόμισμα.
Αυτό το γεγονός, σε συνδυασμό με την απαίτηση των Ιρανών να εισπράττουν διόδια από τα στενά, θέτει στις ΗΠΑ ένα θανάσιμο δίλλημα. Διότι αν εναντιωθούν στην επιβολή διοδίων και συνυπογράψουν την ελεύθερη διέλευση από τα στενά, θα δεσμευθούν εθιμικά και εγγράφως και για άλλες παρόμοιες περιοχές, όπως τα περάσματα της Νότιας Σινικής θάλασσας όπου επιθυμούν να διεξάγουν ελέγχους στα διερχόμενα πλοία ώστε να μπορούν εν οιαδήποτε στιγμή να εμποδίσουν την εμπορική δραστηριότητα της Κίνας μέσου του «Περιδέραιου των Μαργαριταριών», την αλυσίδα των Λιμανιών που αποτελούν τη θαλάσσια οδό του «Δρόμου του Μεταξιού», τον οποίο οι ΗΠΑ έχουν ήδη αποκόψει με τον πόλεμο στην Ουκρανία. Επίσης μέσα από την απεμπόληση της δύναμής τους στην περιοχή και της επιλογής της εφαρμογής του Διεθνούς Δικαίου, μάλλον ανοίγουν το δρόμο για την τελική ειρηνική ενσωμάτωση της Ταϊβάν στην Κίνα. Αν από την άλλη δεχθούν τον έλεγχο των στενών μέσω διοδίων ή άλλων μέσων, είναι πολύ πιθανόν να αρχίσουμε να βλέπουμε την αγορά σημαντικών ποσοτήτων πετρελαίου σε κινεζικό Γιουάν, μιας εφιαλτικής προοπτικής για την αμερικανική «οικονομία χρήματος» και της πιθανής διοχέτευσης ακόμα μεγαλύτερων ποσοτήτων των υδρογονανθράκων του Κόλπου από την Κίνα με αντίστοιχη μείωση των ποσοτήτων που απορροφούν σύμμαχοι των ΗΠΑ όπως Ιαπωνία, Νότια Κορέα και η μεγάλη εναλλακτική λύση για το κινεζικό εμπόριο, η Ινδία. Επίσης η επικύρωση του ελέγχου Διεθνών Στενών, θα μπορούσε να νομιμοποιήσει το ναυτικό αποκλεισμό της Ταιβάν από την Κίνα για να την εξαναγκάσει να αφομοιωθεί.
Στην πρώτη περίπτωση οι ΗΠΑ ξεκλειδώνουν την εμπορική εδραίωση της Κίνας που στοχεύει έτσι να γίνει η πρώτη οικονομία μέχρι το 2050 και να συμπεριλάβει την Ταϊβάν μέσω της πέμπτης φάλαγγας που εδράζει στο εσωτερικό της. Αυτή είναι η ειρηνική λύση που οδηγεί στην οικονομική επικράτηση της Κίνας.
Στη δεύτερη περίπτωση το πετρέλαιο του Κόλπου θα πωλείται, ως επί το πλείστον, στην Κίνα που θα απολαμβάνει την ενεργειακή αυτάρκεια που τόσο χρειάζεται και θα εκβιάσει την ενσωμάτωση της Ταιβάν στην Κίνα, ώστε να αποκλείσει την εκτεταμένη και εξειδικευμένη πρόσβαση σε ημιαγωγούς στις ΗΠΑ. Παράλληλα θα πλήξει και την εμπιστοσύνη στο δολάριο και την ικανότητα των ΗΠΑ να τυπώνουν νόμισμα για να συντηρούν το σημαντικό έλλειμμά τους. Αυτή η λύση οδηγεί σε πολεμική αντιπαράθεση της οποίας η έκβαση θα εξαρτηθεί από το ποιος θα κερδίσει την κούρσα για την Προηγμένη Τεχνητή Νοημοσύνη και πόσο καλά θα μπορέσουν τα αμερικανικά υποβρύχια να αποκλείσουν την Κίνα.
Σαφώς οι αγορές επιβάλλουν τη συνεργασία αλλά σαφέστερα ακόμα η «Παγίδα του Θουκυδίδη» επιβάλλει την αντιπαράθεση. Οι Κινέζοι φαίνεται να είναι καλά τοποθετημένοι σε ένα παίγνιο Μεγάλης Στρατηγικής. Οι αμερικάνοι άραγε έχουν καταλάβει το μέγεθος και τις πολυδαίδαλες επιλογές του παιγνίου όπου η Κίνα αλλά και το Ισραήλ τους παρέσυραν -ο καθένας για τους δικούς του λόγους- ή νομίζουν ακόμα ότι πρόκειται απλά για ένα τακτικό παιχνίδι που κερδίζεται από τον δυνατότερο;