Στις πραγματικές προϋποθέσεις που θα μπορούσαν να ανοίξουν τον δρόμο για την επιστροφή της Τουρκίας στο πρόγραμμα των F-35 αναφέρθηκε ο αντιναύαρχος ε.α. Γιάννης Εγκολφόπουλος, κατά την παρέμβασή του στην τηλεόραση της «Ναυτεμπορικής».
Ο έμπειρος αξιωματικός επιχείρησε να βάλει φρένο στην εικόνα που καλλιεργείται ότι τα θερμά λόγια του Ντόναλντ Τραμπ προς τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν αρκούν για να παραδοθούν άμεσα αμερικανικά μαχητικά στην Άγκυρα. Όπως εξήγησε, άλλο πράγμα είναι το πολιτικό κλίμα μεταξύ των δύο ηγετών και άλλο η σύνθετη νομική, στρατιωτική και κοινοβουλευτική διαδικασία που προβλέπεται στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Ο Γιάννης Εγκολφόπουλος στάθηκε αρχικά στις πληροφορίες που διακινούνται στην Τουρκία περί απομάκρυνσης των ρωσικών S-400 και πιθανής μεταφοράς τους στο Κατάρ. Υπογράμμισε, ωστόσο, ότι πρόκειται για δημοσιεύματα και όχι για επίσημες ανακοινώσεις, επισημαίνοντας ότι αντίστοιχες πληροφορίες έχουν εμφανιστεί και στο παρελθόν χωρίς να επιβεβαιωθούν.
Τα έξι F-35 που είχε πληρώσει η Άγκυρα
Σύμφωνα με τον αντιναύαρχο ε.α., η υπόθεση των τουρκικών F-35 πρέπει να χωριστεί σε δύο διαφορετικά σκέλη.
Το πρώτο αφορά τα έξι αεροσκάφη που είχαν ήδη κατασκευαστεί για την Τουρκία, πριν επιβληθούν οι αμερικανικές κυρώσεις λόγω της αγοράς των S-400. Η Άγκυρα είχε καταβάλει, όπως ανέφερε, περίπου 1,4 δισ. δολάρια στο πλαίσιο της συμμετοχής της στο πρόγραμμα.
Ο ίδιος διευκρίνισε ότι η Τουρκία είχε προχωρήσει σε απευθείας συμφωνία με τη Lockheed Martin, καθώς συμμετείχε και στη συμπαραγωγή εξαρτημάτων του αεροσκάφους. Ωστόσο, οι σχετικές συμβάσεις περιλαμβάνουν ρήτρες ανωτέρας βίας, οι οποίες ενεργοποιούνται όταν επιβάλλονται κυβερνητικές κυρώσεις.
Κατά συνέπεια, τα έξι μαχητικά θα μπορούσαν να παραδοθούν μόνο εφόσον προηγηθεί η άρση των κυρώσεων CAATSA και εκπληρωθούν οι όροι που έχει θέσει η αμερικανική νομοθεσία.
«Δεν αρκεί να πάνε οι S-400 στο Κατάρ»
Ο Γιάννης Εγκολφόπουλος εμφανίστηκε κατηγορηματικός στο ζήτημα της απομάκρυνσης των S-400, τονίζοντας ότι δεν αρκεί μια πολιτική συμφωνία μεταξύ Τουρκίας, Ρωσίας και κάποιας τρίτης χώρας.
Όπως σημείωσε, η σχετική αμερικανική νομοθεσία προβλέπει συγκεκριμένη διαδικασία για την πλήρη απομάκρυνση του ρωσικού συστήματος από την Τουρκία. Υποστήριξε μάλιστα ότι το νομοθετικό πλαίσιο δεν αναφέρεται απλώς σε μεταπώληση των S-400 σε τρίτη χώρα, αλλά σε επιστροφή τους στη Ρωσία.
Παράλληλα, μετά την απομάκρυνσή τους θα πρέπει να πραγματοποιηθούν αμερικανικοί έλεγχοι στην Τουρκία, προκειμένου να πιστοποιηθεί ότι δεν υπάρχουν πλέον λειτουργικά συστήματα, εξαρτήματα ή ανταλλακτικά.
Μόνο μετά την ολοκλήρωση αυτών των ελέγχων θα μπορούσε να κινηθεί η διαδικασία για την άρση των κυρώσεων και την πιθανή παράδοση των ήδη πληρωμένων μαχητικών.
Άλλη υπόθεση η πλήρης επιστροφή στο πρόγραμμα
Το δεύτερο και δυσκολότερο σκέλος αφορά την αγορά επιπλέον F-35 και την επιστροφή της τουρκικής βιομηχανίας στο πρόγραμμα συμπαραγωγής.
Ο αντιναύαρχος ε.α. εξήγησε ότι μια τέτοια εξέλιξη δεν μπορεί να γίνει αυτόματα. Απαιτούνται νέες αιτήσεις, εγκρίσεις από την αμερικανική κυβέρνηση και, κυρίως, η συγκατάθεση του Κογκρέσου.
«Είναι μια άλλη διαδικασία, η οποία ξεκινά από την αρχή», υπογράμμισε, προσθέτοντας ότι είναι χρονοβόρα και δεν υπάρχει καμία βεβαιότητα ότι θα εγκριθεί.
Κατά την εκτίμησή του, ενδεχόμενες αλλαγές στους συσχετισμούς του Κογκρέσου μετά τις αμερικανικές εκλογές θα μπορούσαν να κάνουν ακόμη δυσκολότερη την προσπάθεια του Τραμπ να ικανοποιήσει τις απαιτήσεις της Άγκυρας.
Παράλληλα, επισήμανε ότι αντιδράσεις δεν υπάρχουν μόνο στο Κογκρέσο, αλλά και στο εσωτερικό του ίδιου του κινήματος MAGA, το οποίο αποτελεί τη βασική πολιτική δεξαμενή του Αμερικανού προέδρου.
Τα λόγια Τραμπ για τον Ερντογάν
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε ο Γιάννης Εγκολφόπουλος στις δημόσιες φιλοφρονήσεις του Ντόναλντ Τραμπ προς τον Τούρκο πρόεδρο.
Όπως σχολίασε, τα λόγια του Τραμπ δεν ήταν απλώς θετικά, αλλά εξαιρετικά θερμά. Στάθηκε ιδιαίτερα στη δήλωση του Αμερικανού προέδρου ότι ο Ερντογάν τον ακούει και εφαρμόζει όσα του ζητά.
Κατά τον αντιναύαρχο, η φράση αυτή αποδυναμώνει την εικόνα του ανεξάρτητου ηγέτη που επιχειρεί να προβάλει ο Τούρκος πρόεδρος στο εσωτερικό και το εξωτερικό.
Ο ίδιος παρατήρησε ότι ο Ερντογάν δεν αντέδρασε στη συγκεκριμένη τοποθέτηση, αλλά περιορίστηκε στην υπενθύμιση των τουρκικών αξιώσεων για τα F-35.
«Ο πόλεμος στην περιοχή συνεχίζεται»
Στο δεύτερο μέρος της παρέμβασής του, ο Γιάννης Εγκολφόπουλος αναφέρθηκε στην ευρύτερη αποσταθεροποίηση της Μέσης Ανατολής και του Περσικού Κόλπου.
Παρουσιάζοντας τον γεωπολιτικό χάρτη της περιοχής, συνέδεσε τις εξελίξεις στη Λιβύη, το Ιράκ, τη Συρία και το Ιράν, υποστηρίζοντας ότι οι συγκρούσεις αυτές έχουν μεγάλη διάρκεια και αλλάζουν σταδιακά τις ισορροπίες.
Όπως σημείωσε, χώρες όπως η Λιβύη, το Ιράκ και η Συρία οδηγήθηκαν σε βαθιά αποσταθεροποίηση, ενώ η Αίγυπτος και η Ιορδανία, οι οποίες ακολούθησαν περισσότερο διπλωματική πολιτική απέναντι στο Ισραήλ, διατήρησαν μεγαλύτερη σταθερότητα.
Για το Ιράν εκτίμησε ότι η σύγκρουση δεν θα λήξει γρήγορα, αλλά μπορεί να εξελιχθεί σε μία μακροχρόνια κατάσταση φθοράς, αντίστοιχη με όσα συνέβησαν στη Συρία.
Οι χώρες του Κόλπου αναζητούν εναλλακτικές
Ο αντιναύαρχος ε.α. αναφέρθηκε επίσης στις προσπάθειες των αραβικών κρατών να δημιουργήσουν εναλλακτικές οδούς μεταφοράς πετρελαίου και ενεργειακών προϊόντων, ώστε να μειώσουν την εξάρτησή τους από τα Στενά του Ορμούζ και τις θαλάσσιες διαδρομές του Κόλπου.
Όπως ανέφερε, έχουν ενεργοποιηθεί αγωγοί προς την Ερυθρά Θάλασσα, ενώ το Ιράκ επιχειρεί να επαναφέρει σε λειτουργία τον αγωγό που συνδέει το Ερμπίλ με το τουρκικό λιμάνι Τσεϊχάν, στον κόλπο της Αλεξανδρέττας.
Η εξέλιξη αυτή, σύμφωνα με τον ίδιο, δείχνει ότι οι χώρες της περιοχής προετοιμάζονται για ένα παρατεταμένο περιβάλλον κρίσης και αναζητούν τρόπους να προστατεύσουν τις εξαγωγές τους.
«Η πρώτη χώρα που επηρεάζεται είναι η Τουρκία»
Καταλήγοντας, ο Γιάννης Εγκολφόπουλος υποστήριξε ότι η συνεχιζόμενη αποσταθεροποίηση του άξονα Ιράν–Ιράκ–Συρίας επηρεάζει άμεσα την Τουρκία.
Η Άγκυρα, παρά τις φιλοδοξίες της να εμφανίζεται ως αυτόνομη περιφερειακή δύναμη και μεσολαβητής, βρίσκεται αντιμέτωπη με πιέσεις τόσο από τις Ηνωμένες Πολιτείες όσο και από το Ιράν.
Κατά την εκτίμησή του, η Τεχεράνη επιχειρεί με τις κινήσεις της να καταστήσει σαφές ότι εξακολουθεί να αποτελεί ισχυρό παράγοντα στον Περσικό Κόλπο και ότι δεν πρόκειται να αποδεχθεί εύκολα τον περιορισμό της επιρροής της.
Το βασικό συμπέρασμα της παρέμβασης του αντιναυάρχου ε.α. είναι ότι η Τουρκία μπορεί να επιδιώκει μια μεγάλη συμφωνία με τις Ηνωμένες Πολιτείες, όμως η απόκτηση των F-35 δεν εξαρτάται αποκλειστικά από τις προσωπικές σχέσεις Τραμπ–Ερντογάν. Αντίθετα, περνά μέσα από την απομάκρυνση των S-400, την αμερικανική νομοθεσία, τους ελέγχους των αρμόδιων υπηρεσιών και την έγκριση του Κογκρέσου.