««Δύσκολα θα πάρουμε τα F-35 χωρίς όρους για το Αιγαίο», εκτιμούν στην Τουρκία». Με αυτή τη φράση ως αφετηρία, ο αρχηγός του Ρεπουμπλικανικού Λαϊκού Κόμματος (CHP), Οζγκιούρ Οζέλ, εξαπέλυσε για άλλη μια φορά σφοδρή επίθεση κατά της κυβερνητικής πολιτικής. Ο κ. Οζέλ εστίασε την κριτική του στο συνεχιζόμενο αδιέξοδο που παρατηρείται γύρω από το πρόγραμμα των μαχητικών αεροσκαφών F-35, ενώ παράλληλα αμφισβήτησε ευθέως και με έντονο ύφος τον τρόπο με τον οποίο η Άγκυρα διαχειρίζεται το σύνολο των διμερών σχέσεων, το ζήτημα των επιβληθεισών κυρώσεων, την εξέλιξη των εξοπλιστικών προγραμμάτων καθώς και τη διεθνή θέση της χώρας.
Η αντιπολίτευση αποδίδει το αδιέξοδο στα F-35 σε επιλογές διακυβέρνησης και όχι σε συγκυριακές δυσκολίες.
Ο Πρόεδρος του CHP, Οζγκιούρ Οζέλ, προήδρευσε σε ειδική συνεδρίαση για την Προεδρία, μια διαδικασία η οποία διήρκεσε περίπου 3,5 ώρες και πραγματοποιήθηκε αυστηρά κεκλεισμένων των θυρών. Αμέσως μετά την ολοκλήρωση της συνεδρίασης, ο αρχηγός της αξιωματικής αντιπολίτευσης άσκησε έντονη κριτική στους χειρισμούς της εξωτερικής πολιτικής. Συνέδεσε άμεσα τις κυβερνητικές πρακτικές με την προβληματική υπόθεση των F-35 και τη γενικότερη αρνητική πορεία των αμερικανοτουρκικών σχέσεων.
Τα F-35 ως ένδειξη χαμένης αξιοπιστίας
«Οι προσωπικές σχέσεις που έχει οικοδομήσει ο κ. Ερντογάν με τον κ. Τραμπ επιχειρείται να διαμορφωθούν πάνω σε σχέσεις συμφέροντος, συγκρούσεις ή συμπράξεις ιδιοτελών επιδιώξεων. Αυτή η πρακτική σχέσεων θέτει στο περιθώριο τα συμφέροντα παρελθόν αναπτύχθηκε με τον κ. Πούτιν και τώρα με τον κ. Τραμπ, προσωποκεντρική, που αποκλείει τη θεσμικότητα και δεν εξηγεί σε κανέναν άλλον με ποια πρόθεση λαμβάνει αποφάσεις, έχει ως αποτέλεσμα τα F-35, για τα οποία πληρώσαμε, να παραμένουν σε ένα υπόστεγο στην Αμερική με την τουρκική σημαία πάνω τους», δήλωσε χαρακτηριστικά ο κ. Οζέλ, αναφερόμενος στο ζήτημα της αξιοπιστίας της χώρας.
Συνεχίζοντας την τοποθέτησή του και αναλύοντας περαιτέρω την κατάσταση, ο επικεφαλής της αξιωματικής αντιπολίτευσης επεσήμανε ότι «ο ίδιος ο υπουργός Εξωτερικών μας έχει δηλώσει ότι οι ΗΠΑ δεν παραχωρούν τους κινητήρες , να αποτραπούν οι βαριές κυρώσεις που επέβαλαν οι Ηνωμένες Πολιτείες· το τίμημα το πλήρωσαν και το πληρώνουν οι επιχειρηματίες μας, ο λαός μας, όλοι μας».
S-400 και αεράμυνα:
Αντίστοιχα, η υπόθεση της προμήθειας των ρωσικών συστημάτων αεράμυνας S-400 παρουσιάζεται από την αντιπολίτευση ως πηγή διπλής διπλωματικής κρίσης, η οποία επιβαρύνει τις σχέσεις της Τουρκίας τόσο με την Ουάσιγκτον όσο και με τη Μόσχα.
Ο Οζγκιούρ Οζέλ τόνισε στο σημείο αυτό πως «η αποτυχία στη διαδικασία προμήθειας των S-400 εξελίχθηκε πρώτα σε πεδίο κρίσης με τις ΗΠΑ και στη συνέχεια και με τη Ρωσία. Εδώ και 15 χρόνια δεν έχουμε προσθέσει ούτε ένα αεροσκάφος στον στόλο μας, ενώ είναι προφανές ότι οι διαβεβαιώσεις για το σύστημα αεράμυνας είναι απλές δηλώσεις μελλοντικής πρόθεσης και ότι η ανησυχία που προκαλεί η αδυναμία μας στην αεράμυνα παραμένει».
Παραχωρήσεις χωρίς αντάλλαγμα
Η τουρκική αντιπολίτευση κάνει λόγο για μια τακτική μονομερούς υποχωρητικότητας από την πλευρά της κυβέρνησης, χωρίς τα αντίστοιχα οφέλη.
Στο πλαίσιο αυτό, «Παρόλα αυτά, ο κ. Ερντογάν έχει δώσει όλες τις παραχωρήσεις που ζήτησε ο Τραμπ· από το ακριβό φυσικό αέριο και τα αεροσκάφη Boeing, μέχρι τις φορολογικές ελαφρύνσεις στα αμερικανικά προϊόντα, την επιβολή φόρων στα κινεζικά και, δυστυχώς, την υπόσχεση των σπάνιων γαιών στον Τραμπ — μια σειρά παραχωρήσεων που δόθηκαν χωρίς δεύτερη σκέψη».
Δηλώσεις που εκθέτουν την Τουρκία
Όπως υποστήριξε ο Οζέλ, υπάρχουν συγκεκριμένες αναφορές και τοποθετήσεις που εκθέτουν τη χώρα διεθνώς: «Η βαρύτερη ζημιά αυτής αποκαλύφθηκε από τα λόγια υπουργού Εξωτερικών. Ο ένας μπόρεσε να πει “Ο Τραμπ δίνει στον Ερντογάν μια νομιμοποίηση που δεν διαθέτει”, ενώ ο άλλος δήλωσε “Μας παρακαλούν για να συναντηθούν πέντε λεπτά”. Και, δυστυχώς, δεν δόθηκε καν απάντηση σε αυτές τις θρασύτατες δηλώσεις».
Το πολιτικό διακύβευμα
Κλείνοντας την παρέμβασή του, ο Οζέλ υπογράμμισε με έμφαση πως «για να μπουν οι σχέσεις σε σωστή τροχιά, είναι σαφές ότι απαιτείται ένας Πρόεδρος που να αντλεί τη νομιμοποίησή , που να υπερασπίζεται το μέλλον ».
«Μόνο με τον όρο ότι δε θα πετούν στο Αιγαίο…»
Την ίδια ώρα, σε συνέντευξή του, ο δημοσιογράφος και αναλυτής Αρντάν Ζεντούρκ εκτίμησε ότι η πιθανότητα επιστροφής της Τουρκίας στο πρόγραμμα των μαχητικών αεροσκαφών F-35 είναι εξαιρετικά δύσκολη. Ο λόγος, σύμφωνα με τον ίδιο, εντοπίζεται στην ισχυρή παρουσία και επιρροή που ασκούν στο αμερικανικό Κογκρέσο τα ελληνικά, ελληνοκυπριακά, αρμενικά και ισραηλινά λόμπι, τα οποία –όπως υποστηρίζει– διαθέτουν τη δυνατότητα να μπλοκάρουν κάθε σχετική απόφαση. Ακόμη και στην περίπτωση που υπάρξει τελικά επιστροφή, ο αναλυτής σημειώνει ότι αυτή θα γίνει μόνο υπό αυστηρούς όρους που θα τεθούν από τις Ηνωμένες Πολιτείες. Οι όροι αυτοί αναμένεται να περιορίζουν τη χρήση των αεροσκαφών, ιδιαίτερα σε περιοχές όπως το Αιγαίο Πέλαγος και η Συρία. Κατά τον Αρντάν Ζεντούρκ, μια τέτοια «υπό όρους» ένταξη καθιστά τα F-35 στρατηγικά προβληματικά και πολιτικά ασύμφορα για την Άγκυρα, μετατρέποντάς τα σε «μαύρη τρύπα» που δύσκολα μπορεί να διορθωθεί.