Σε μια από τις πιο κρίσιμες καμπές της σύγχρονης ιστορίας της, η Τουρκία καλείται να διαχειριστεί τις εκρηκτικές ισορροπίες που δημιουργεί ο πόλεμος στο Ιράν. Ως μέλος του ΝΑΤΟ αλλά και άμεσος γείτονας της Τεχεράνης, η Άγκυρα εφαρμόζει μια στρατηγική «ισορροπίας σε τεντωμένο σχοινί», προσπαθώντας να αποφύγει την άμεση εμπλοκή, ενώ παράλληλα επιδιώκει να αναβαθμίσει τον περιφερειακό της ρόλο.
Η Στρατηγική της «Περίφραξης» (Hedging)
Σύμφωνα με την ανάλυση των ειδικών (Σινάν Τζιντί, Χένρι Μπάρκεϊ, Στίβεν Κουκ) του Foundation for Defense of Democracies (FDD), η κυβέρνηση του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν ακολουθεί μια διπλή γλώσσα. Από τη μία πλευρά, καταδικάζει τις στρατιωτικές πλήξεις των ΗΠΑ και του Ισραήλ κατά του Ιράν [00:54], ενώ από την άλλη προειδοποιεί την Τεχεράνη να μην κλιμακώσει περαιτέρω τη σύγκρουση. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτής της τακτικής ήταν η αναχαίτιση ιρανικού πυραύλου στον τουρκικό εναέριο χώρο, την οποία η Άγκυρα έσπευσε να διερευνήσει ως επιχείρηση «ψευδούς σημαίας» (false flag), δίνοντας ουσιαστικά στην Τεχεράνη μια διέξοδο αποφυγής της ευθύνης [01:02].
Γιατί η Άγκυρα δεν επιθυμεί την πτώση του Ιρανικού Καθεστώτος;
Παρά τον ιστορικό ανταγωνισμό μεταξύ των δύο χωρών, οι αναλυτές επισημαίνουν ότι η Τουρκία δεν επιδιώκει την κατάρρευση της Ισλαμικής Δημοκρατίας για δύο κύριους λόγους:
-
Οικονομικός και Πολιτικός Ανταγωνισμός: Ένα «δημοκρατικό» ή «μοντέρνο» Ιράν, πλήρως ενσωματωμένο στη διεθνή οικονομία, θα αποτελούσε πολύ πιο επικίνδυνο ανταγωνιστή για την Τουρκία από ό,τι το τρέχον, απομονωμένο καθεστώς [04:21].
-
Φόβος Αστάθειας: Η κατάρρευση της Τεχεράνης εγείρει φόβους για μαζικά προσφυγικά κύματα και αναζωπύρωση του κουρδικού ζητήματος στα ανατολικά σύνορα της Τουρκίας [01:29].
Το Ισραήλ ως ο «Βολικός Εχθρός»
Στο εσωτερικό της Τουρκίας, καλλιεργείται έντονα το αφήγημα ότι το Ισραήλ επιδιώκει την περιφερειακή ηγεμονία και ότι η Τουρκία θα μπορούσε να είναι ο επόμενος στόχος μετά το Ιράν [33:59]. Αυτή η ρητορική εξυπηρετεί τον Ερντογάν στο να συσπειρώνει την εγχώρια κοινή γνώμη, παρά το γεγονός ότι οι ειδικοί θεωρούν αυτούς τους ισχυρισμούς ως θεωρίες συνωμοσίας χωρίς στρατιωτική βάση [36:19].
Οικονομικές Επιπτώσεις και Προκλήσεις
Ο πόλεμος πλήττει ήδη την τουρκική οικονομία, με την αύξηση των τιμών της ενέργειας να επιβαρύνει το εξωτερικό χρέος της χώρας [52:03]. Παρόλα αυτά, η Άγκυρα βλέπει και ευκαιρίες:
-
Επέκταση Επιρροής: Η Τουρκία ενισχύει την παρουσία της στη Γάζα, τον Λίβανο, τη Συρία και το Κέρας της Αφρικής, ενώ η ανάπτυξη F-16 στην κατεχόμενη Κύπρο σηματοδοτεί προσπάθεια προβολής ισχύος στην Ανατολική Μεσόγειο [01:45].
-
Διαμεσολαβητικός Ρόλος: Η Άγκυρα επιθυμεί να εμφανίζεται ως ο μοναδικός ικανός μεσολαβητής στην περιοχή [12:12].
Συμπέρασμα
Η Τουρκία επιδιώκει μια «αδύναμη αλλά επιβιώσασα» Ισλαμική Δημοκρατία. Μια Τεχεράνη με «κομμένα φτερά» θα επέτρεπε στην Άγκυρα να ασκεί μεγαλύτερη επιρροή πάνω της, ενώ παράλληλα θα απέτρεπε τη δημιουργία ενός νέου, ισχυρού περιφερειακού παίκτη που θα αμφισβητούσε την τουρκική πρωτοκαθεδρία στον μουσουλμανικό κόσμο [43:53].