Σε μια από τις πιο σκληρές ναυτικές αναμετρήσεις των τελευταίων δεκαετιών, οι Ηνωμένες Πολιτείες κατάφεραν να αποδεκατίσουν το συμβατικό ναυτικό του Ιράν. Ωστόσο, η πραγματική απειλή στον Περσικό Κόλπο δεν έχει εξαλειφθεί. Αντιθέτως, παραμένει ενεργή και επικεντρώνεται στο πιο κρίσιμο σημείο της παγκόσμιας ενεργειακής αλυσίδας: το Στενό του Ορμούζ.
Αποδεκατισμός του στόλου, όχι της στρατηγικής
Η Κεντρική Διοίκηση των ΗΠΑ ανακοίνωσε ότι έχει βυθίσει πάνω από 155 ιρανικά σκάφη, σε μια επιχείρηση που χαρακτηρίζεται ως η μεγαλύτερη καταστροφή ναυτικής δύναμης από τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Μεταξύ των απωλειών περιλαμβάνονται φρεγάτες, κορβέτες και σύγχρονα πλοία, όπως το IRIS Dena και πλατφόρμες drones.
Ο ίδιος ο Ντόναλντ Τραμπ εμφανίζεται να έχει επιβάλει μια προσωρινή παύση των εχθροπραξιών με την Τεχεράνη, με βασικό αντάλλαγμα το άνοιγμα των θαλάσσιων διαδρόμων. Ωστόσο, η εικόνα στο πεδίο δείχνει ότι η Ουάσιγκτον πέτυχε μια τακτική νίκη, αλλά όχι στρατηγική επικράτηση.
Οι Φρουροί της Επανάστασης κρατούν το «κλειδί»
Η πραγματική ισχύς του Ιράν δεν βρίσκεται πλέον στα μεγάλα πολεμικά πλοία, αλλά στις δυνάμεις των Φρουροί της Επανάστασης. Τα μικρά, ταχύπλοα και ευέλικτα σκάφη τους – πάνω από το 60% των οποίων παραμένει επιχειρησιακό – είναι σχεδιασμένα ακριβώς για επιχειρήσεις ασύμμετρου πολέμου.
Με αυτά, η Τεχεράνη μπορεί:
- να παρενοχλεί εμπορικά πλοία
- να επιβάλλει ελέγχους διέλευσης
- να συνοδεύει ή να απειλεί δεξαμενόπλοια
- να τοποθετεί νάρκες σε κρίσιμα περάσματα
Η προειδοποίηση του Ιράν ότι πλοία χωρίς άδεια κινδυνεύουν να πληγούν έχει ήδη μειώσει δραματικά την κίνηση στο Ορμούζ. Από περισσότερες από 100 διελεύσεις ημερησίως πριν τον πόλεμο, ο αριθμός έπεσε σε μονοψήφια επίπεδα τις πρώτες ημέρες της εκεχειρίας.
Ασύμμετρος πόλεμος: Το όπλο της Τεχεράνης
Η στρατηγική του Ιράν βασίζεται σε μια λογική που διαμορφώθηκε μετά την ήττα του 1988 από τις ΗΠΑ. Αντί για μεγάλα πλοία, επένδυσε σε:
- σμήνη ταχύπλοων
- θαλάσσια drones
- παράκτιους πυραύλους
- εκτεταμένη χρήση ναρκών
Αυτή η «φθηνή» αλλά αποτελεσματική προσέγγιση αποδεικνύεται δύσκολο να αντιμετωπιστεί. Τα μικρά σκάφη είναι δύσκολο να εντοπιστούν, κρύβονται σε υπόγειες εγκαταστάσεις και μπορούν να εμφανιστούν μαζικά σε στενά περάσματα.
Παράλληλα, η χρήση ναυτικών drones και η απειλή ναρκοθέτησης ενισχύουν το κλίμα φόβου στη ναυτιλία. Επιθέσεις σε δεξαμενόπλοια και εμπορικά πλοία έχουν ήδη καταγραφεί, ενώ πληρώματα αρνούνται να διασχίσουν το Στενό υπό αυτές τις συνθήκες.
Η παγκόσμια οικονομία στο στόχαστρο
Από το Στενό του Ορμούζ διέρχεται περίπου το 20% της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου. Η μείωση της ναυσιπλοΐας είχε άμεσο αντίκτυπο στις αγορές, με τις τιμές να ξεπερνούν τα 100 δολάρια ανά βαρέλι.
Παρά την παρουσία αμερικανικών πολεμικών πλοίων – με αντιτορπιλικά να διασχίζουν εκ νέου την περιοχή – ο έλεγχος δεν είναι απόλυτος. Το Ιράν συνεχίζει να διαθέτει τα μέσα για να διακόψει ή να περιορίσει τη ροή ενέργειας, ακόμη και χωρίς πλήρες ναυτικό.
Το δύσκολο «υπόλοιπο 10%»
Αναλυτές επισημαίνουν ότι, παρότι το Ιράν έχει χάσει έως και το 80%-90% της παραδοσιακής ναυτικής του ισχύος, το υπόλοιπο είναι το πιο επικίνδυνο. Πρόκειται για δυνάμεις ευέλικτες, αποκεντρωμένες και προσαρμοσμένες σε πόλεμο φθοράς.
Η Ουάσιγκτον μπορεί να κέρδισε τη μάχη των μεγάλων πλοίων, όμως η μάχη για τον έλεγχο του Ορμούζ παραμένει ανοιχτή. Και όσο το Ιράν διατηρεί αυτή την ασύμμετρη ικανότητα, η παγκόσμια ναυσιπλοΐα θα κινείται υπό διαρκή απειλή.