Σε μια ιδιαίτερα ανησυχητική αποτίμηση της διεθνούς κατάστασης προχωρά δημοσίευμα των “New York Times“, υποστηρίζοντας ότι ο κόσμος έχει ήδη εισέλθει σε μια νέα μορφή παγκόσμιου πολέμου – όχι όπως τον γνωρίσαμε τον 20ό αιώνα, αλλά ως ένα πλέγμα ταυτόχρονων και αλληλοσυνδεόμενων συγκρούσεων.
Το άρθρο του καθηγητή πολιτικών επιστημών Paul Poast περιγράφει ένα διεθνές σύστημα που έχει επιστρέψει στη λογική της ωμής ισχύος, με τις μεγάλες δυνάμεις να χρησιμοποιούν πλέον στρατιωτικά μέσα ως βασικό εργαλείο επιβολής.
Δύο πόλεμοι, μία σύγκρουση
Στο επίκεντρο της ανάλυσης βρίσκονται δύο μεγάλα μέτωπα: ο πόλεμος στην Ουκρανία και η σύγκρουση γύρω από το Ιράν. Αν και γεωγραφικά απομακρυσμένες, οι δύο αυτές εστίες παρουσιάζονται ως αλληλένδετες, αποτελώντας πεδία στρατηγικού ανταγωνισμού ανάμεσα σε μεγάλες δυνάμεις.
Από τη μία πλευρά, η Ρωσία του Βλαντίμιρ Πούτιν επιδιώκει την επέκταση της επιρροής της στην Ουκρανία. Από την άλλη, οι Ηνωμένες Πολιτείες υπό τον Ντόναλντ Τραμπ επιχειρούν να περιορίσουν το Ιράν, με βασικό στόχο να αποτρέψουν την απόκτηση πυρηνικών όπλων.
Παρά το γεγονός ότι Ουάσιγκτον και Μόσχα δεν συγκρούονται άμεσα, το δημοσίευμα τονίζει ότι βρίσκονται ουσιαστικά σε αντίπαλα στρατόπεδα, υποστηρίζοντας διαφορετικές πλευρές και τροφοδοτώντας έμμεσα τις συγκρούσεις.
Ο πόλεμος μέσω «αντιπροσώπων»
Η εικόνα που περιγράφεται θυμίζει ένα σύγχρονο σύστημα «πολέμου δι’ αντιπροσώπων». Οι ΗΠΑ συνεχίζουν να εξοπλίζουν και να στηρίζουν την Ουκρανία, ενώ η Ρωσία φέρεται να παρέχει πληροφορίες και τεχνολογία στο Ιράν, ακόμη και drones.
Όπως σημειώνεται χαρακτηριστικά, οι μεγάλες δυνάμεις «δεν πυροβολούν άμεσα η μία την άλλη, αλλά έχουν γεμίσει και στρέψει τα όπλα που χρησιμοποιούν άλλοι».
Πώς ο ένας πόλεμος επηρεάζει τον άλλον
Το δημοσίευμα αναδεικνύει και μια κρίσιμη παράμετρο: οι συγκρούσεις δεν εξελίσσονται ανεξάρτητα. Αντίθετα, η μία επηρεάζει άμεσα την άλλη.
Η κρίση στο Στενό του Ορμούζ, για παράδειγμα, εκτόξευσε τις τιμές του πετρελαίου, γεγονός που ενίσχυσε οικονομικά τη Ρωσία. Ταυτόχρονα, η μεταφορά πόρων και προσοχής των ΗΠΑ προς τη Μέση Ανατολή δημιούργησε ευκαιρίες για τη Μόσχα να εντείνει τις επιχειρήσεις της στην Ουκρανία.
Ένας πόλεμος με πολλούς «παίκτες»
Σύμφωνα με την ανάλυση, οι συγκρούσεις έχουν ήδη αποκτήσει πολυεθνικό χαρακτήρα:
- Η Κίνα στηρίζει οικονομικά και τεχνολογικά τη Ρωσία
- Η Βόρεια Κορέα παρέχει ανθρώπινο δυναμικό
- Το Ιράν εμπλέκεται ενεργά σε πολλαπλά μέτωπα
- Οι χώρες του ΝΑΤΟ εξοπλίζουν την Ουκρανία
- Το Ισραήλ, η Χεζμπολάχ και οι Χούθι εμπλέκονται στη Μέση Ανατολή
Η εμπλοκή αυτή δημιουργεί ένα περίπλοκο σύστημα συγκρούσεων που ξεπερνά τα όρια μιας «τοπικής» κρίσης.
Όχι ίδιος με τους παγκόσμιους πολέμους – αλλά επικίνδυνος
Το άρθρο ξεκαθαρίζει ότι η σημερινή κατάσταση δεν ταυτίζεται με τους δύο Παγκόσμιους Πολέμους του 20ού αιώνα, καθώς δεν υπάρχει άμεση σύγκρουση εκατομμυρίων στρατιωτών μεταξύ μεγάλων δυνάμεων.
Ωστόσο, επισημαίνεται ότι ιστορικά υπήρξαν και άλλες μορφές «παγκόσμιων πολέμων», όπως ο Επταετής Πόλεμος ή οι Ναπολεόντειοι πόλεμοι, όπου διαφορετικές συγκρούσεις σε πολλαπλά μέτωπα συνδέονταν μεταξύ τους.
Η προειδοποίηση: Ο κίνδυνος κλιμάκωσης
Το βασικό μήνυμα του δημοσιεύματος είναι σαφές: η αποτυχία κατανόησης της παγκόσμιας διάστασης των συγκρούσεων μπορεί να οδηγήσει σε ανεξέλεγκτη κλιμάκωση.
Σε έναν πολυπολικό κόσμο, όπου οι μεγάλες δυνάμεις ανταγωνίζονται για σφαίρες επιρροής, μια σύγκρουση σε μία περιοχή μπορεί εύκολα να επεκταθεί αλλού. Η διάχυση πόρων και η ταυτόχρονη εμπλοκή σε πολλαπλά μέτωπα αυξάνει τον κίνδυνο στρατηγικών λαθών.
Το συμπέρασμα είναι σκληρό! Ακόμα και αν ο κόσμος δεν ζήσει έναν πόλεμο με την καταστροφική ένταση του 20ού αιώνα, έχει ήδη επιστρέψει σε μια εποχή όπου ο παγκόσμιος πόλεμος –με νέα μορφή– αποτελεί ξανά πραγματικότητα.