Συντάχθηκε από τον Ψυχίατρο Ελαφρός Μιχάλης και την Παιδοψυχολόγο Τζήμα Ευαγγελίνα στις 06 Δεκεμβρίου 2024
Ελέγχθηκε από την Ιωάννα Βλάσση και την επιστημονική ομάδα doctoranytime
Τι είναι η κρίση πανικού
Η κρίση πανικού αποτελεί μια υποκατηγορία διαταραχής άγχους. Είναι ένα αιφνίδιο επεισόδιο άγχους που συνοδεύεται από σοβαρές ψυχοσωματικές αντιδράσεις. Ο φόβος αυτός δε βασίζεται σε κάποιον πραγματικό κίνδυνο ή προφανή αιτία. Ο πάσχων νιώθει ότι ξαφνικά χάνει τον έλεγχο της σκέψης και του σώματός του, ότι βιώνει κάποια καρδιακή προσβολή ή ακόμη και ότι πεθαίνει.
Ένα όχι αμελητέο ποσοστό ανθρώπων ανά τον κόσμο (11%) μπορεί να βιώσουν τουλάχιστον μία φορά στη ζωή τους κρίση πανικού. Όταν όμως το πρόβλημα συνεχίζεται και οι κρίσεις πανικού επιμένουν για μεγάλο διάστημα, τότε ίσως πρόκειται για διαταραχή πανικού.
Η ίδια η κρίση πανικού δεν είναι απειλητική για τη ζωή. Ωστόσο, μπορεί να επηρεάσει την ποιότητά της, καθώς πολύ συχνά το άτομο νιώθει το φόβο ότι μπορεί να ξανασυμβεί, με αποτέλεσμα να παγιωθούν αποφευκτικές συμπεριφορές και να επικρατήσει το φαινόμενο της κοινωνικής απόσυρσης, με επακόλουθη μείωση της λειτουργικότητας.
Οι υπάρχουσες θεραπείες είναι πολύ αποτελεσματικές και βοηθούν τον ασθενή να απαλλαγεί από τα δυσάρεστα συμπτώματα.
Η κρίση ή η διαταραχή πανικού εμφανίζεται συνήθως στην εφηβική ηλικία ή στη νεαρή ενήλικη ζωή. Τείνει να εκδηλώνεται συχνότερα σε γυναίκες.
Κρίση πανικού ή καρδιακή προσβολή;
Ακου το podcast
Χρήσιμα στατιστικά:
Η κρίση πανικού επηρεάζει σημαντικό μέρος του πληθυσμού (περίπου 10%). Οι γυναίκες έχουν διπλάσιες πιθανότητες να αναπτύξουν συμπτώματα κρίσης πανικού, τα οποία συνήθως ξεκινούν στις αρχές της ενηλικίωσής τους.
Συμπτώματα κρίσης πανικού
Μία κρίση πανικού εκδηλώνεται συνήθως αιφνιδίως, χωρίς να έχει δώσει προειδοποιητικά σημάδια. Μπορεί να συμβεί οπουδήποτε και σε οποιαδήποτε στιγμή. Μπορεί να συμβεί όταν οδηγείς, όταν βρίσκεσαι ανάμεσα σε κόσμο σε εμπορικό κέντρο, όταν έχεις ένα meeting στη δουλειά, όταν περπατάς στο δρόμο ή ακόμη και στον ύπνο.
Τα επεισόδια κρίσης μπορεί να είναι μεμονωμένα ή να συμβαίνουν συχνά. Τα συμπτώματα γίνονται αμέσως έντονα και μπορεί να νιώσεις ξαφνικά έντονη κούραση και καταβολή.
Αυτά είναι τα βασικά συμπτώματα που μπορεί να νιώσει κάποιος κατά την κρίση πανικού:
- Ιδρώτας
- Πλάκωμα/πόνο στο στήθος
- Ταχυκαρδία
- Ταχύπνοια/βραδύπνοια
- Αίσθηση απώλειας ελέγχου
- Φόβος θανάτου
- Τρέμουλο
- Στεγνό στόμα
- Ρίγη
- Έξαψη
- Ναυτία
- Πονοκέφαλος
- Πόνος στο στομάχι
- Ζαλάδα/θολούρα
- Μούδιασμα
- Τάση για λιποθυμία
- Αίσθηση ότι χάνει την επαφή με την πραγματικότητα
- Πόνος ή δυσφορία στο στήθος, στέρνο
- Αίσθηση πνιγμονής ή σφίξιμο στο λαιμό
Το πιο σύνηθες όμως σύμπτωμα μετά από μία κρίση πανικού είναι ο φόβος ότι θα ξανασυμβεί. Γι’ αυτό και πολύ συχνά, ο πάσχων μπορεί να αποφεύγει το μέρος όπου βίωσε την κρίση πανικού.
Αίτια κρίσης πανικού
Η αιτία πρόκλησης δεν έχει σαφώς καθοριστεί. Παράγοντες που επηρεάζουν είναι η κληρονομικότητα, η παρουσία στρεσογόνων παραγόντων, οι κλιματικές συνθήκες ζέστης και υγρασίας, η χρήση αλκοόλ και λοιπών ψυχοδραστικών ουσιών, ο χαρακτήρας του ατόμου που μπορεί να είναι πιο ευάλωτος και επιρρεπής σε αρνητικά συναισθήματα.
Παράγοντες κινδύνου θεωρούνται η ύπαρξη άλλων μελών στην οικογένεια με κρίση πανικού, η απώλεια ενός αγαπημένου προσώπου, μια ξαφνική αλλαγή όπως ο ερχομός ενός παιδιού ή ένα διαζύγιο, η υπερβολική κατανάλωση καφέ, η κακοποίηση σε παιδική ηλικία (σωματική ή σεξουαλική), κ.ά.
Διάγνωση κρίσης πανικού
Η διάγνωση της κρίσης πανικού τίθεται από τον ψυχίατρο. Αρχικώς, ο ειδικός θα ελέγξει αν η κρίσεις οφείλονται σε κάποιο παθολογικό αίτιο, όπως η θυρεοειδοπάθεια ή οι καρδιαγγειακές νόσοι. Απαραίτητο είναι να διενεργηθεί και μια σειρά αιματολογικών εξετάσεων (μέτρηση TSH, ηλεκτροκαρδιογράφημα κ.ά) για τον ίδιο λόγο αλλά και κλινική εξέταση.
Ο ειδικός ψυχικής υγείας θα πραγματοποιήσει ειδικά ψυχομετρικά τεστ και θα εκτιμήσει την ψυχική υγεία του ατόμου. Είναι σημαντικό να καταγραφεί και να ληφθεί υπόψιν το οικογενειακό και ατομικό ιστορικό του ασθενή, τυχόν φοβίες που έχει αλλά και γεγονότα στη ζωή του ασθενή που θα μπορούσαν να πυροδοτήσουν τα συμπτώματα κρίσεων πανικού.
Αντιμετώπιση και θεραπεία της κρίσης πανικού
Είναι σημαντικό να απευθυνθείς σε ειδικό για να διαγνωστεί και να αντιμετωπιστεί η κρίση πανικού. Αν αφήσεις τις κρίσεις πανικού χωρίς θεραπεία, ίσως επιδεινωθούν και οδηγήσουν σε διαταραχή πανικού ή φοβία.
Η θεραπεία στοχεύει στη βελτίωση της ποιότητας της ζωής του ατόμου και στον περιορισμό των κρίσεων. Οι βασικές θεραπείες είναι η ψυχοθεραπεία και η φαρμακοθεραπεία.
Ο ειδικός μπορεί να προτείνει κατά περίπτωση είτε τη μία μορφή θεραπείας είτε και τις δύο σε συνδυασμό. Η επιλογή γίνεται εξατομικευμένα και με βάση την ένταση και τα συμπτώματα που εκδηλώνονται. Είναι σημαντικό να απευθυνθείς σε ειδικό και να μην λάβεις φαρμακευτική αγωγή χωρίς τη σύμφωνη γνώμη του.