Στο επίκεντρο των δραματικών εξελίξεων στη Μέση Ανατολή βρέθηκε η συνέντευξη του καθηγητή Στρατηγικής και Διεθνών Σχέσεων Αθανασίου Πλατιά στην εκπομπή «Geopolitics» με τον Σάββα Καλεντερίδη, στην τηλεόραση της Ναυτεμπορικής, με τη συζήτηση να ξεδιπλώνει όχι μόνο τα αίτια της νέας αμερικανοϊσραηλινής επίθεσης κατά του Ιράν, αλλά και το ευρύτερο γεωπολιτικό σχέδιο που, σύμφωνα με την ανάλυσή του, βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη.
Ο κ. Πλατιάς υποστήριξε ότι ο προηγούμενος πόλεμος των 12 ημερών δεν έλυσε το πρόβλημα για Ουάσιγκτον και Τελ Αβίβ, αφού το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα δεν εξουδετερώθηκε, ενώ παράλληλα η Τεχεράνη επιχείρησε να ανασυγκροτήσει την αεράμυνά της, να ενισχύσει το βαλλιστικό της οπλοστάσιο και να αποκαταστήσει δεσμούς με τον λεγόμενο «άξονα της αντίστασης». Με άλλα λόγια, όπως εξήγησε, ο χρόνος δούλευε υπέρ του Ιράν και αυτό ακριβώς κατέστησε σχεδόν αναπόφευκτο ένα νέο, ευρύτερο κύμα επιθέσεων.
Ο πανεπιστημιακός ανέλυσε το ιρανικό καθεστώς ως ένα σύστημα με έντονη θεσμική ανθεκτικότητα, το οποίο δεν είναι προσωποπαγές, ούτε καταρρέει με έναν απλό αποκεφαλισμό της ηγεσίας του. Αντίθετα, περιέγραψε μια πολυεπίπεδη δομή εξουσίας, ικανή να αναπληρώνει απώλειες και να συνεχίζει να λειτουργεί ακόμη και ύστερα από ισχυρά πλήγματα. Σε αυτό προστίθενται, όπως είπε, ο πατριωτικός παράγοντας, η ιστορική συνέχεια της περσικής κρατικής οντότητας και η θρησκευτική συνοχή, στοιχεία που εξηγούν γιατί το ιρανικό σύστημα δείχνει μεγαλύτερη αντοχή απ’ ό,τι θα περίμεναν πολλοί στη Δύση.
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε ο κ. Πλατιάς στο γεγονός ότι οι στρατιωτικοί βομβαρδισμοί, από μόνοι τους, σπανίως αρκούν για να φέρουν αλλαγή καθεστώτος. Υπενθύμισε ότι όπου η Δύση πέτυχε πραγματική ανατροπή, αυτό έγινε είτε με χερσαία επέμβαση είτε μέσω παρατεταμένης εσωτερικής αποσταθεροποίησης και χρήσης αντιπροσώπων. Στην περίπτωση του Ιράν, άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο αξιοποίησης εθνοτικών και περιφερειακών παραγόντων – Κούρδων, Αζέρων, Βελούχων και άλλων – ώστε να δημιουργηθούν συνθήκες αποδόμησης της κρατικής συνοχής. Όμως διευκρίνισε ότι κάτι τέτοιο παραμένει εξαιρετικά σύνθετο και επικίνδυνο.
Στο πιο βαρύ ίσως κομμάτι της παρέμβασής του, ο καθηγητής συνέδεσε τον πόλεμο κατά του Ιράν με τη μεγάλη αμερικανική στρατηγική απέναντι στην Κίνα. Σύμφωνα με την ανάλυσή του, οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν περάσει σε μια νέα φάση ψυχρού πολέμου με το Πεκίνο και επιχειρούν να αποδυναμώσουν τις πηγές γεωοικονομικής και γεωπολιτικής ισχύος του. Σε αυτό το πλαίσιο ενέταξε τόσο τις εξελίξεις στη Βενεζουέλα όσο και την πίεση στον Παναμά, ενώ υποστήριξε ότι η αποδυνάμωση του Ιράν υπηρετεί τον ίδιο στρατηγικό σκοπό: να χτυπηθεί ένας βασικός πυλώνας του ευρασιατικού άξονα Κίνας–Ρωσίας–Ιράν.
Στο ίδιο μήκος κύματος, ερμήνευσε και την προσπάθεια της κυβέρνησης Trump να τερματίσει τον πόλεμο στην Ουκρανία με όρους που θα διευκολύνουν ένα μερικό απεγκλώβισμα της Ρωσίας από την Κίνα. Όπως τόνισε, η Ουάσιγκτον επιχειρεί να ελαφρύνει το βάρος της ευρωπαϊκής εμπλοκής, να μεταφέρει περισσότερες ευθύνες ασφάλειας στους Ευρωπαίους και να επικεντρωθεί στον κύριο στρατηγικό ανταγωνιστή, που δεν είναι άλλος από την Κίνα.
Σε ό,τι αφορά το Ισραήλ, ο κ. Πλατιάς εκτίμησε ότι ο άμεσος στόχος είναι η στρατιωτική και γεωπολιτική αποδυνάμωση του Ιράν, αλλά ο βαθύτερος στόχος είναι η αναδιάταξη της Μέσης Ανατολής. Με την Τεχεράνη τραυματισμένη, το Τελ Αβίβ θα επιχειρήσει να εδραιώσει τη δική του θέση, να ενισχύσει τις συμφωνίες του Αβραάμ και να συνδέσει το νέο περιφερειακό περιβάλλον με τον άξονα Ινδίας – Μέσης Ανατολής – Ευρώπης, τον γνωστό IMEC.
Ωστόσο, προειδοποίησε ότι η εξασθένηση του Ιράν δεν ευνοεί μόνο το Ισραήλ, αλλά και την Τουρκία, η οποία προσπαθεί να εμφανιστεί ως ηγετική δύναμη του σουνιτικού κόσμου, συνδυάζοντας νεοοθωμανισμό και παντουρκισμό. Έτσι, το πιθανότερο κατά τον ίδιο είναι να διαμορφωθούν δύο ανταγωνιστικοί πόλοι στην περιοχή: από τη μία ένας άξονας που θα περιλαμβάνει το Ισραήλ, την Ελλάδα, την Κύπρο, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και την Ινδία, και από την άλλη ένας υπό διαμόρφωση σουνιτικός άξονας με την Τουρκία, το Πακιστάν και δυνητικά τη Σαουδική Αραβία και την Αίγυπτο.
Σημαντική ήταν και η τοποθέτησή του για την Αίγυπτο, την οποία χαρακτήρισε κρίσιμο γεωπολιτικό παίκτη. Αν και σημείωσε ότι αντικειμενικά τα αιγυπτιακά συμφέροντα θα την ωθούσαν πιο κοντά στον άξονα Ελλάδας–Κύπρου–Ισραήλ–ΗΑΕ, δεν απέκλεισε τη συνέχιση της τακτικής εξισορρόπησης που ακολουθεί το Κάιρο, ιδίως λόγω της σύνδεσής του με τη Σαουδική Αραβία.
Η πιο καθαρή φράση της συζήτησης ήρθε όταν ο κ. Πλατιάς τόνισε πως στη διεθνή πολιτική δεν εμπιστεύεσαι κανέναν. Τα κράτη, είπε, συνεργάζονται όσο συμπίπτουν τα συμφέροντά τους και γι’ αυτό οι σοβαρές χώρες οφείλουν να βασίζονται πρωτίστως στη δική τους ισχύ. Το μήνυμα ήταν σαφές και με ελληνικό αποδέκτη: χωρίς εθνική ισχύ, αυτάρκεια και στρατηγική προετοιμασία, καμία χώρα δεν μπορεί να στηριχθεί σε «προστάτες».
Η συνέντευξη έκλεισε με την επισήμανση ότι οι εξελίξεις δεν αφορούν μόνο το Ιράν, αλλά συνδέονται άμεσα με την Ελλάδα, την Κύπρο, την Τουρκία, τις ισορροπίες στην Ανατολική Μεσόγειο και τη νέα παγκόσμια σκακιέρα. Με άλλα λόγια, αυτό που εκτυλίσσεται σήμερα στον Περσικό Κόλπο δεν είναι ένα απομονωμένο θερμό επεισόδιο, αλλά μέρος μιας ευρύτερης αναμέτρησης για το ποιος θα καθορίσει το νέο σύστημα ισχύος από τη Μέση Ανατολή μέχρι τον Ινδοειρηνικό.