Νέα δεδομένα διαμορφώνονται μετά την κρίση, που ξέσπασε με την επίθεση των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ισραήλ κατά του Ιράν. Τα νέα δεδομένα αφορούν και την Κύπρο καθώς οι εξελίξεις, λόγω της γειτνίασης της με το θέατρο του πολέμου, την επηρεάζουν.
Είναι δε σαφές πως τα όσα ακολούθησαν της επίθεσης με drone στη Βάση Ακρωτηρίου, διαμόρφωσαν νέες συνθήκες: Από το έντονο κλίμα ανασφάλειας των πρώτων ημερών, η κάθοδος υποστηρικτικών και προς την Κύπρο δυνάμεων, δημιούργησε σε μεγάλο βαθμό, αίσθημα ασφάλειας. Ίσως είναι η πρώτη φορά που αυτό είναι εμφανές από το 1974 και εντεύθεν. Είναι, ωστόσο, πρόδηλο ότι η συνέχιση του πολέμου, δεν μπορεί παρά να προκαλεί σημαντικές επιπτώσεις για όλους.
Σημειώνεται συναφώς ότι το γεγονός ότι ανταποκρίθηκαν κράτη να ενισχύσουν την ασφάλεια της οφείλεται και στις σχέσεις που έχουν αναπτυχθεί με τα κράτη αυτά με τη Λευκωσία. Αυτό επέτρεψε στον Πρόεδρο της Δημοκρατίας να σηκώσει το τηλέφωνο και να ζητήσει βοήθεια και να υπάρξει αμέσως θετική ανταπόκριση.
Αμυντική αναβάθμιση
Παράλληλα, η Κυπριακή Δημοκρατία προχωρεί με μεγαλύτερη ταχύτητα, στην αναβάθμιση, της αεροπορικής βάσης «Ανδρέας Παπανδρέου» στην Πάφο και της ναυτικής «Ευάγγελος Φλωράκης» στο Μαρί. Και στις δυο περιπτώσεις, έχει επιδειχθεί αμερικανικό ενδιαφέρον για να υπάρξει εμπλοκή. Ακόμη και σε αυτή την περίπτωση, που φαίνεται θα προχωρήσει, αμφότερες οι βάσεις δεν αλλάζουν καθεστώς. Ήταν και θα είναι κυπριακής ιδιοκτησίας. Οι τρίτοι θα συμβάλουν σε τεχνογνωσία και οικονομικά.
Με βάση τους σχεδιασμούς, θα επεκταθεί ο δίαυλος του αεροδρομίου, με στόχο να μπορεί να χρησιμοποιείται από περισσότερα στρατιωτικά αεροσκάφη. Σημειώνεται ότι η χρήση της Βάσης συνδέεται και θα εξακολουθήσει να ισχύει τούτο, σε σχέση με τρίτους, με ανθρωπιστικές αποστολές, μεταφορά αμάχων, καθιστώντας την και ως διαμετακομιστικό σταθμό. Περαιτέρω, η αναβάθμιση περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, την κατασκευή μεγάλου υπόστεγου και δημιουργία σύγχρονου κέντρου επικοινωνίας.
Για τη Ναυτική Βάση υπάρχει ήδη ενδιαφέρον από την Ευρωπαϊκή Ένωση για χρηματοδότηση και αξιοποίησή της. Ενδιαφέρον επιδεικνύει εδώ και χρόνια και η Γαλλία, η οποία ενδιαφέρεται να χρησιμοποιεί τη Ναυτική Βάση, όταν και όποτε χρειαστεί. Αλλά και από τους Αμερικανούς, που θα βοηθήσουν στην κατασκευή ελικοδρομίου.
Υπενθυμίζεται συναφώς ότι η Λευκωσία έχει ξεκαθαρίσει πως δεν θα καταστεί η Κύπρος πολεμικό ορμητήριο και τούτο γίνεται κατανοητό από τους συνομιλητές της.
Η Κυπριακή Δημοκρατία εξοπλίζεται κυρίως από τη Γαλλία. Υπολογίζεται ότι περίπου το 80% των αγορών προέρχονται από τη Γαλλία. Αγορές γίνονται και από την Ελλάδα ενώ προμηθεύεται και από το Ισραήλ, όπως κι από άλλες τρίτες χώρες.
Η αδυναμία των Βάσεων
Τρίτο, οι εξελίξεις έχουν αναδείξει την αδυναμία της Βρετανίας να λειτουργήσει τις στρατιωτικές βάσεις που έχει στην Κύπρο. Η επίθεση με drone κατά της Βρετανικής Βάσης, που έπεσε στον αεροδιάδρομο του στρατιωτικού αεροδρομίου στο Ακρωτήρι, έδειξε σοβαρά κενά στα αντανακλαστικά των δυνάμεων της ενώ εγείρονται πολλά ζητήματα. Πέραν του γεγονότος ότι άνοιξε εκ νέου θέμα παρουσίας των Βάσεων, ένα διαχρονικό ζήτημα που βρίσκεται στην ατζέντα των συζητήσεων, τίθεται και ένα άλλο, εξίσου σημαντικό: Η αδυναμία της Βρετανίας να λειτουργήσει τις Βάσεις, δημιουργεί ανασφάλεια για την Κύπρο και την περιοχή.
Οι Αμερικανοί γνωρίζουν τις βρετανικές αδυναμίες, ωστόσο, θεωρούν τις Βάσεις χρήσιμες και απαραίτητες και για τους δικούς τους σχεδιασμούς. Η αμερικανική αντίληψη για το ρόλο των στρατιωτικών εγκαταστάσεων, σε μικρό ή μεγάλο βαθμό, λειτουργούν αποτρεπτικά για τις όποιες ενδεχομένως σκέψεις μπορεί να υπάρξουν από το Λονδίνο.
Οι εξελίξεις επιβεβαιώνουν ότι διαφορετικά συμφέροντα μπορούν να εναρμονιστούν, εάν και εφόσον αυτό μπορεί να επιτευχθεί. Σίγουρα τίποτε δεν γίνεται αυτόματα και τυχαία.
Η Λευκωσία, πάντως, εντάσσει το θέμα της ασφάλειας της Κύπρου ευρύτερα και σε σχέση με τα όσα διαδραματίζονται στην περιοχή. Δηλαδή, κινείται συνδέοντας τις ενέργειες της με τα όσα συμβαίνουν, κυρίως, στη γειτονιά μας και όχι μόνο. Έχοντας προφανώς ως πρώτη προτεραιότητα τη συνεχιζόμενη κατοχή από την Τουρκία.
Το Κυπριακό κινδυνεύει να είναι παράπλευρη απώλεια της κρίσης
Οι εξελίξεις στην περιοχή επηρεάζουν εκ των πραγμάτων και το Κυπριακό. Αν και η κινητικότητα είχε παγώσει με επιλογή της Προσωπικής Απεσταλμένης του Γ.Γ. του ΟΗΕ, Μαρία Άνχελ Ολγκίν, που επικαλέστηκε και το γεγονός ότι η Κυπριακή Δημοκρατία ασκεί την Προεδρία της Ε.Ε. αυτό το εξάμηνο, τα όσα συμβαίνουν στην περιοχή θέτουν από όλους άλλες προτεραιότητες. Η Λευκωσία, παρά τις δυσκολίες, επιμένει να διατηρεί τις προσπάθειες στο Κυπριακό ζωντανές. Ενόψει τούτου, την ερχόμενη Τετάρτη, στις Βρυξέλλες, στο περιθώριο της Συνόδου των Ηγετών του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου έχει διευθετηθεί συνάντηση του Προέδρου Χριστοδουλίδη με τον Γ.Γ. του ΟΗΕ, Αντόνιο Γκουτέρες. Ανεξαρτήτως των επαφών, που βοηθούν να συντηρείται το ενδιαφέρον για το Κυπριακό, είναι σαφές πως τα όσα διαδραματίζονται διεθνώς αλλάζουν τα δεδομένα και τις πρακτικές. Αυτό είναι ένα θέμα που απασχολεί τη Λευκωσία και την οδηγεί στη διαμόρφωση τακτικών κινήσεων με βάση τα σημερινά δεδομένα.
Η ενόχληση της Άγκυρας, τα F-16 και ο φόβος για την αλλαγή των ισορροπιών
Τα έξι F-16, που έχει μεταφέρει η Τουρκία στα κατεχόμενα δεν αποτελούν μόνο απάντηση στο γεγονός ότι ανταποκρίθηκαν τρίτα κράτη στην έκκληση της Κυπριακής Δημοκρατίας για στήριξη. Ενόχλησε, βεβαίως, κι αυτό και μάλιστα έντονα. Το θέμα είναι βαθύτερο και συνδέεται με τις ευρύτερες στρατηγικές επιδιώξεις της Άγκυρας στην περιοχή, τις ισορροπίες, που δεν θέλει να επηρεάζονται από τέτοιες εξελίξεις.
Τα έξι μαχητικά σταθμεύουν στο παράνομο αεροδρόμιο της Τύμπου. Δηλαδή σε πολιτικό αεροδρόμιο. Το παράνομο αεροδρόμιο του κατεχόμενου Λευκόνοικου, που είναι αεροπορική βάση, για να μπορεί να «φιλοξενήσει» μαχητικά θα χρειαστεί αναβάθμιση. Στην παρούσα φάση χρησιμοποιείται για μη επανδρωμένα αεροσκάφη. Προφανώς κι εάν η κατοχική πλευρά θεωρήσει πως χρειάζεται να σταθμεύουν μόνιμα πολεμικά αεροσκάφη, όπως ήταν ο αρχικός σχεδιασμός, θα προχωρούσε στην αναβάθμιση του αεροδρομίου στο κατεχόμενο Λευκόνοικο. Άλλωστε, όπως σημείωναν αρμόδιες πηγές, σε έξι-επτά λεπτά μπορούν τα πολεμικά της Τουρκίας να φθάσουν στα κατεχόμενα, συνεπώς δεν είναι και τόσο αναγκαία η αεροπορική βάση.
Είναι σαφές πως η Άγκυρα ενοχλείται περισσότερο από την παρουσία της Ελλάδος και ανησυχεί για το ενδεχόμενο να παραμείνουν οι ελλαδικές δυνάμεις και μετά την κρίση. Αν και αυτό έχει διευκρινιστεί από την Αθήνα, ότι δηλαδή θα παραμείνουν όσο διαρκεί η κρίση. Πρέπει να σημειωθεί ότι σε ανάρτησή του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ο πρόεδρος του Κόμματος του Λαού (HP), Κουτρέτ Οζερσάι, ο οποίος εξακολουθεί να διατηρεί δεσμούς με το βαθύ κράτος του τουρκικού υπουργείου Εξωτερικών, έσπευσε να αναφέρει πως εάν μετά την κρίση η Ελλάδα δεν αποσύρει τα πολεμικά αεροσκάφη που έστειλε, τότε θα δημιουργηθεί fait accompli (τετελεσμένο γεγονός). «Γι’ αυτό τον λόγο, είναι πιθανό η Τουρκία να προχωρήσει σε ένα τέτοιο βήμα ώστε να αποτρέψει εξαρχής την πιθανότητα δημιουργίας ενός τέτοιου τετελεσμένου», ανέφερε ο Οζερσάι.
Επίσης, ο Τούρκος πολιτικός αναλυτής του Κέντρου Έρευνας Ενεργειακών Στρατηγικών και Πολιτικών της Τουρκίας, Emre Diner, ανέφερε ότι η αυξημένη στρατιωτική δραστηριότητα στην Ανατολική Μεσόγειο έχει επαναφέρει στο προσκήνιο την γεωπολιτική ισορροπία στην περιοχή. Σύμφωνα με τον Diner, η ανάπτυξη μαχητικών αεροσκαφών F-16 από την Τουρκία στα κατεχόμενα δεν αποτελεί μόνο στρατιωτικό βήμα, αλλά και ισχυρό πολιτικό μήνυμα και πως αυτή η κίνηση της Τουρκίας, περιέχει ένα σημαντικό μήνυμα προς τους Ελληνοκύπριους προσθέτοντας τα εξής: «Η πρόσφατη ανάπτυξη στρατιωτικής παρουσίας στην περιοχή από την Ελλάδα και ορισμένες ευρωπαϊκές χώρες έχει επηρεάσει τις εκτιμήσεις ασφαλείας της Άγκυρας. Η Τουρκία προσπαθεί να ενισχύσει την γεωπολιτική της επιρροή και ενεργεί με την ευθύνη της προστασίας της ασφάλειας των Τ/κ. Με αυτό το βήμα, η Τουρκία στέλνει το ακόλουθο μήνυμα τόσο στην Αθήνα όσο και στην ε/κυπριακή διοίκηση: ‘Η ασφάλεια στην Ανατολική Μεσόγειο δεν μπορεί να υπάρξει χωρίς την Τουρκία’».