Την ώρα που το διεθνές ενδιαφέρον είναι στραμμένο στη μετωπική σύγκρουση Ιράν, Ηνωμένων Πολιτειών και Ισραήλ, ο Αμερικανός στρατιωτικός αναλυτής Τζον Σπένσερ προειδοποιεί ότι υπάρχει ακόμη μία εστία που δεν πρέπει να περάσει απαρατήρητη: το Πακιστάν. Σε ανάρτησή του με τίτλο “Watch Pakistan Closely: The Other Front in the Iran Crisis”, ο Σπένσερ υποστηρίζει ότι το Ισλαμαμπάντ βρίσκεται στο επίκεντρο πολλών από τις πιο επικίνδυνες γεωπολιτικές δυναμικές της εποχής και ότι η στάση του μέσα στην παρούσα κρίση μόνο τυχαία δεν είναι.
Κατά την ανάλυσή του, όσο η προσοχή της διεθνούς κοινότητας εστιάζει στους ιρανικούς πυραύλους, στις ναυτικές μετακινήσεις και στον κίνδυνο γενικευμένης ανάφλεξης στη Μέση Ανατολή, το Πακιστάν κινείται σε ένα πιο σκιώδες αλλά εξίσου κρίσιμο πεδίο. Ο Σπένσερ περιγράφει τη χώρα ως πυρηνική δύναμη με μακρά ιστορία στήριξης ή ανοχής ένοπλων εξτρεμιστικών δικτύων, με διαρκή τάση ελιγμών ανάμεσα σε μεγάλες δυνάμεις και με μια κρατική στρατηγική που, όπως σημειώνει, συχνά αξιοποιεί την περιφερειακή αστάθεια για να διατηρεί πολιτική και στρατηγική ευελιξία.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνει στην εκρηκτική κατάσταση που έχει διαμορφωθεί τις τελευταίες εβδομάδες στα σύνορα Πακιστάν – Αφγανιστάν. Όπως επισημαίνει, οι πακιστανικές δυνάμεις έχουν εντείνει σημαντικά τις επιχειρήσεις τους κατά ένοπλων οργανώσεων που δρουν διασυνοριακά, μεταξύ αυτών και κατά στόχων που το Ισλαμαμπάντ αποδίδει στο Tehrik-i-Taliban Pakistan. Ο Σπένσερ, ωστόσο, στέκεται σε κάτι βαθύτερο: στο γεγονός ότι το σημερινό Αφγανιστάν, υπό τον έλεγχο των Ταλιμπάν από τον Αύγουστο του 2021, έχει μετατραπεί -όπως υποστηρίζει- σε ένα περιβάλλον όπου δρουν ή βρίσκουν καταφύγιο πολλαπλά τζιχαντιστικά δίκτυα.
Στην ανάρτησή του παραπέμπει σε εκθέσεις παρακολούθησης του ΟΗΕ και σε δυτικές αξιολογήσεις πληροφοριών, υποστηρίζοντας ότι το Αφγανιστάν έχει εξελιχθεί ξανά σε ασφαλές έδαφος για οργανώσεις όπως η Αλ Κάιντα, το ISIS-Khorasan και το TTP. Μάλιστα, επικαλείται και τη δημόσια συζήτηση που έχει αναπτυχθεί μεταξύ αναλυτών αντιτρομοκρατίας, σύμφωνα με την οποία οι Ταλιμπάν δεν είναι απλώς ανίκανοι να ελέγξουν αυτά τα δίκτυα, αλλά σε πολλές περιπτώσεις συνδέονται στενά μαζί τους. Υπό αυτό το πρίσμα, χαρακτηρίζει τη μεθόριο Πακιστάν – Αφγανιστάν ως ένα από τα πιο ασταθή και επικίνδυνα περιβάλλοντα ασφαλείας στον κόσμο.
Το σημείο, ωστόσο, στο οποίο επιμένει ιδιαίτερα ο Τζον Σπένσερ είναι η χρονική συγκυρία. Κατά την εκτίμησή του, η ένταση που καλλιεργεί το Πακιστάν στα αφγανικά σύνορα συμπίπτει σχεδόν απόλυτα με τη δραματική κλιμάκωση της αντιπαράθεσης του Ιράν με τις ΗΠΑ, το Ισραήλ και κράτη του Κόλπου. Στο πλαίσιο αυτό, περιγράφει μια εξαιρετικά επικίνδυνη εικόνα στη Σαουδική Αραβία, κάνοντας λόγο για αλλεπάλληλα κύματα ιρανικών επιθέσεων με drones και πυραύλους εναντίον στρατιωτικών βάσεων, ενεργειακών υποδομών και κρίσιμων εγκαταστάσεων.
Σύμφωνα με τον Σπένσερ, η Σαουδική Αραβία έχει βρεθεί αντιμέτωπη μέσα σε μόλις δύο εβδομάδες με μία από τις πλέον επίμονες αεροπορικές επιθέσεις των τελευταίων ετών. Περιγράφει αναχαιτίσεις δεκάδων drones και βαλλιστικών πυραύλων, πλήγματα με στόχο πετρελαϊκά πεδία, αεροπορικές βάσεις και περιοχές κοντά στο Ριάντ, ενώ υποστηρίζει ακόμη και ότι στις αρχές της κρίσης ιρανικά drones έπληξαν την περιοχή γύρω από την αμερικανική πρεσβεία στο Ριάντ. Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, θεωρεί ότι η στάση του Πακιστάν αποκτά ιδιαίτερη σημασία.
Ο λόγος είναι ότι, όπως υπενθυμίζει, το Πακιστάν και η Σαουδική Αραβία έχουν πρόσφατα υπογράψει Συμφωνία Στρατηγικής Αμοιβαίας Άμυνας, η οποία θεωρητικά θα μπορούσε να μεταφραστεί σε στήριξη του Ριάντ σε περίπτωση άμεσης ιρανικής απειλής. Όμως, όπως σημειώνει, δεν υπάρχουν σαφείς ενδείξεις ότι το Πακιστάν έχει αποστείλει ουσιαστικούς αμυντικούς πόρους για την ενίσχυση της Σαουδικής Αραβίας. Αντίθετα, η ηγεσία του Πακιστάν επικαλείται τις εντεινόμενες επιχειρήσεις στα σύνορα με το Αφγανιστάν ως λόγο για τον οποίο δεν μπορεί να διαθέσει δυνάμεις σε άλλο μέτωπο.
Εδώ ακριβώς ο Σπένσερ εντοπίζει αυτό που θεωρεί πάγιο μοτίβο της πακιστανικής στρατηγικής. Υποστηρίζει ότι το Ισλαμαμπάντ έχει κατ’ επανάληψη υπογράψει συμφωνίες ασφαλείας που δημιουργούν προσδοκίες συμμαχικής συνέπειας, αλλά όταν αυτές δοκιμάζονται στην πράξη, η χώρα προτιμά να διατηρεί ελιγμούς και περιθώρια πολλαπλών ισορροπιών. Με απλά λόγια, η ανάρτησή του περιγράφει ένα Πακιστάν που επιδιώκει να κρατά ανοιχτές ταυτόχρονα όλες τις πόρτες: να αντλεί στρατιωτική βοήθεια από τις ΗΠΑ, οικονομική και στρατηγική στήριξη από την Κίνα, χρηματοδοτική υποστήριξη από τις χώρες του Κόλπου, χωρίς να αναλαμβάνει πλήρως τις υποχρεώσεις που συνήθως συνοδεύουν τέτοιες σχέσεις.
Σε αυτό το πλαίσιο εντάσσει και τη διαχρονική σχέση του Πακιστάν με την Ινδία. Ο Σπένσερ επαναφέρει τις γνωστές αμερικανικές και ινδικές κατηγορίες περί ανοχής ή στήριξης οργανώσεων όπως η Lashkar-e-Taiba και η Jaish-e-Mohammed, οι οποίες έχουν κατηγορηθεί για πολύνεκρες επιθέσεις εναντίον ινδικών στόχων. Μνημονεύει τις επιθέσεις στη Βομβάη το 2008, την επίθεση στην Πουλγουάμα το 2019, αλλά και νεότερα περιστατικά που, κατά την ανάλυσή του, αποδεικνύουν ότι το έδαφος του Πακιστάν εξακολουθεί να λειτουργεί ως βάση ή ζώνη ανοχής για ένοπλα δίκτυα που απειλούν την περιφερειακή σταθερότητα.
Με βάση αυτή τη συλλογιστική, ο Αμερικανός αναλυτής περνά στο βασικό του συμπέρασμα: οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν πρέπει να βλέπουν την κρίση με το Ιράν αποκομμένα από τη Νότια Ασία. Αντίθετα, θεωρεί ότι η Ουάσιγκτον οφείλει να εμβαθύνει ακόμη περισσότερο τη στρατηγική της σχέση με την Ινδία, την οποία παρουσιάζει ως κρίσιμο δημοκρατικό εταίρο στην Ινδο-Ειρηνική ζώνη και ως κράτος που έχει υποστεί για δεκαετίες τις συνέπειες της τρομοκρατίας με προέλευση από πακιστανικό έδαφος. Για τον Σπένσερ, η ενίσχυση της αμερικανοϊνδικής συνεργασίας δεν αφορά μόνο την ανάσχεση της Κίνας, αλλά και τη στήριξη μιας χώρας που, όπως λέει, βρίσκεται στην πρώτη γραμμή απέναντι σε μορφές κρατικά ανεκτής τρομοκρατίας.
Το τελικό μήνυμα της ανάρτησής του είναι σαφές και αυστηρό: το Πακιστάν πρέπει να κρίνεται όχι από τις δηλώσεις του, αλλά από το ιστορικό του. Και, κατά την οπτική του, αυτό το ιστορικό δείχνει μια χώρα που συχνά επιδιώκει να αποκομίζει οφέλη από την αστάθεια, αποφεύγοντας ταυτόχρονα το πραγματικό βάρος μιας συνεπούς συμμαχικής συμπεριφοράς. Γι’ αυτό και ο Σπένσερ καταλήγει ότι, όσο η Μέση Ανατολή φλέγεται, θα ήταν λάθος να αγνοηθεί η Νότια Ασία και ειδικά το Πακιστάν, γιατί σε τέτοιες κρίσιμες στιγμές οι κινήσεις του σπανίως είναι τυχαίες.
— John Spencer (@SpencerGuard) March 15, 2026
Ο Τζον Σπένσερ δεν είναι μια περιθωριακή φωνή του αμερικανικού χώρου ασφαλείας. Πρόκειται για βραβευμένο ακαδημαϊκό και διεθνώς αναγνωρισμένο αναλυτή εθνικής ασφάλειας και στρατιωτικών θεμάτων, με εξειδίκευση στον πόλεμο, τη στρατηγική και τις τακτικές επιχειρήσεις. Θεωρείται από πολλούς ένας από τους σημαντικότερους ειδικούς παγκοσμίως στον αστικό πόλεμο. Υπηρέτησε για περισσότερα από 25 χρόνια στον αμερικανικό στρατό, από τις τάξεις των Rangers και της 173ης Αερομεταφερόμενης Ταξιαρχίας έως επιτελικές θέσεις στρατηγικού σχεδιασμού. Σήμερα είναι επικεφαλής Σπουδών Αστικού Πολέμου στο Modern War Institute του West Point, συνδιευθυντής του Urban Warfare Project, επικεφαλής Σπουδών Πολέμου στο Madison Policy Forum, συνιδρυτής του Urban Warfare Institute και ανώτερος αναλυτής στο MirYam Institute. Έχει επίσης διδάξει στο West Point, έχει συμμετάσχει σε επιχειρήσεις στο Ιράκ και έχει δημοσιεύσει εκτενώς σε μεγάλα αμερικανικά μέσα, ενώ εμφανίζεται συχνά ως στρατιωτικός αναλυτής σε κορυφαία τηλεοπτικά δίκτυα.
Με άλλα λόγια, η παρέμβασή του δεν περνά απαρατήρητη. Και ακριβώς γι’ αυτό η προειδοποίησή του για το Πακιστάν αποκτά μεγαλύτερο ειδικό βάρος σε μια περίοδο όπου η παγκόσμια προσοχή στρέφεται κυρίως στον Περσικό Κόλπο, αλλά ίσως οι επόμενες αναταράξεις να έρθουν από αλλού.