Με μια εκπομπή υψηλού θεωρητικού και πολιτικού φορτίου έκανε πρεμιέρα το νέο διαδικτυακό εγχείρημα «Πνεύμα Ελεύθερο», το οποίο θα προβάλλεται κάθε Σάββατο μέσω YouTube, ενταγμένο στο πλαίσιο των εκπομπών «Ανιχνεύσεις» του Παντελή Σαββίδη. Η εναρκτήρια συζήτηση δεν περιορίστηκε σε μια ιστορική αναδρομή στον Ιωάννη Καποδίστρια, αλλά εξελίχθηκε σε μια ευρεία, αιχμηρή και ουσιαστική παρέμβαση για τη δημοκρατία, την κρίση του κοινοβουλευτισμού, τη σχέση κοινωνίας και πολιτικής εξουσίας, αλλά και το βαθύτερο πρόβλημα ταυτότητας του σύγχρονου ελληνικού κράτους.
Την εκπομπή επιμελήθηκαν ο Νικόλαος Γιαννόπουλος, ο Γεώργιος Ανεψιού και ο Θρασύβουλος Τζουχλαράκης, με τη συμμετοχή του Παντελή Σαββίδη, ενώ επίσημος προσκεκλημένος της πρεμιέρας ήταν ο ομότιμος καθηγητής Πολιτικής Επιστήμης και πρώην πρύτανης του Παντείου Πανεπιστημίου, Γεώργιος Κοντογιώργης. Και από την πρώτη κιόλας στιγμή έγινε σαφές ότι το εγχείρημα δεν φιλοδοξεί να υπηρετήσει τη ρηχή επικαιρότητα, αλλά να ανοίξει μια συζήτηση βάθους για το τι είναι κράτος, τι είναι έθνος, τι είναι δημοκρατία και ποια είναι η πραγματική παρακαταθήκη του Καποδίστρια.
Ο Γιώργος Κοντογιώργης παρουσίασε τον Ιωάννη Καποδίστρια όχι απλώς ως έναν σημαντικό διπλωμάτη ή έναν ικανό κυβερνήτη, αλλά ως μία από τις κορυφαίες προσωπικότητες της ευρωπαϊκής πολιτικής σκηνής του 19ου αιώνα. Υποστήριξε ότι ο Καποδίστριας ήταν εκείνος που ήδη από την εποχή του Συνεδρίου της Βιέννης ανήγγειλε στην ουσία το τέλος του Μεσαίωνα και της απολυταρχίας, διατυπώνοντας πρώτος με πολιτικούς όρους την αρχή των εθνοτήτων. Κατά τον ίδιο, ο Καποδίστριας εξηγούσε στα ευρωπαϊκά κέντρα ισχύος ότι το μέλλον ανήκει στα έθνη και όχι στις δυναστικές αυτοκρατορίες, τοποθετώντας τον ελληνισμό στον πυρήνα αυτής της νέας ιστορικής φάσης.
Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στην ιστορική και πνευματική διάσταση του Καποδίστρια. Ο Κοντογιώργης επέμεινε ότι ο μεγάλος Κερκυραίος δεν υπήρξε μόνο πολιτικός, αλλά και στοχαστής πρώτου μεγέθους, αποκαλύπτοντας μάλιστα πως η «Ιστορία της Νεότερης Ελλάδας» αποδίδεται λανθασμένα αλλού, ενώ, όπως υποστήριξε, αποτελεί στην πραγματικότητα έργο του ίδιου του Καποδίστρια. Η αναφορά αυτή αποτέλεσε ένα από τα πιο αιχμηρά σημεία της εκπομπής, καθώς ο καθηγητής κατήγγειλε ότι η ελληνική ιστοριογραφία έχει αποσιωπήσει κρίσιμες πτυχές της σκέψης του Καποδίστρια, ακριβώς επειδή αυτές συγκρούονται με τα κυρίαρχα σχήματα της νεωτερικής, δυτικότροπης ανάγνωσης της ελληνικής ιστορίας.
Στο επίκεντρο της συζήτησης βρέθηκε το πολιτειακό όραμα του πρώτου κυβερνήτη της Ελλάδας. Ο Γιώργος Κοντογιώργης υποστήριξε ότι ο Καποδίστριας δεν οραματιζόταν ένα κράτος απλής αντιγραφής δυτικών προτύπων, αλλά ένα πολιτικό σύστημα συμβατό με την ιστορική διαδρομή του ελληνισμού. Όπως ανέφερε, ο Καποδίστριας αντιλαμβανόταν τον ελληνικό κόσμο ως φορέα πολιτικής ελευθερίας και συνέχειας, γι’ αυτό και θεωρούσε πως το πολιτειακό σχήμα της Ελλάδας όφειλε να στηριχθεί όχι σε ξενόφερτους μηχανισμούς εξουσίας, αλλά σε μορφές που θα ενσωμάτωναν τη δημοκρατική παράδοση των κοινοτήτων.
Από αυτό το σημείο και μετά, η συζήτηση πέρασε από τον 19ο αιώνα στο σήμερα. Ο Κοντογιώργης εξαπέλυσε σφοδρή κριτική στο ισχύον πολιτικό σύστημα, απορρίπτοντας ευθέως τον χαρακτηρισμό του ως δημοκρατικού. Υποστήριξε ότι αυτό που λειτουργεί σήμερα στην Ελλάδα δεν είναι δημοκρατία, ούτε καν αντιπροσώπευση, αλλά μια «εκλόγιμη μοναρχία», όπου ο πολίτης απλώς επιλέγει κάθε τέσσερα χρόνια τον επόμενο μονάρχη, χωρίς πραγματικό δικαίωμα ελέγχου, ανάκλησης ή επιβολής λογοδοσίας. Κατά τη συλλογιστική του, η ψήφος στη σημερινή της μορφή δεν αποδίδει πολιτική κυριαρχία στην κοινωνία, αλλά νομιμοποιεί έναν μηχανισμό αποξένωσης της κοινωνίας από την εξουσία.
Σε αυτό το πλαίσιο, χαρακτήρισε το σημερινό σύστημα όχι μόνο παρακμιακό αλλά και δομικά ξένο προς την ιστορικότητα του ελληνισμού. Ανέπτυξε τη θέση ότι οι Έλληνες δεν εξήλθαν ιστορικά από φεουδαρχία, όπως η Δύση, αλλά προέρχονταν από μια πολύ πιο προχωρημένη ανθρωποκεντρική και κοσμοπολιτειακή παράδοση. Κατά συνέπεια, το ελληνικό κράτος, όπως συγκροτήθηκε μετά την Ανεξαρτησία, δεν αποτέλεσε φυσική συνέχεια του ελληνισμού, αλλά βίαιη μεταφύτευση ενός ξένου πολιτειακού μοντέλου, το οποίο διέκοψε την πολιτική και κοινωνική αυτονομία του ελληνικού κόσμου.
Η πρεμιέρα του «Πνεύμα Ελεύθερο» δεν περιορίστηκε μόνο στην κριτική. Έβαλε και το ζήτημα της διεξόδου. Ο Κοντογιώργης μίλησε ανοιχτά για την ανάγκη μεταβολής πολιτείας και όχι απλώς αναθεώρησης του Συντάγματος, τονίζοντας ότι η πραγματική αλλαγή δεν μπορεί να έρθει με μικρές διορθώσεις στο υπάρχον μοντέλο. Χρειάζεται, όπως είπε, μετάβαση σε ένα καθεστώς πραγματικής αντιπροσώπευσης, όπου η κοινωνία θα αποκτήσει θεσμικό ρόλο, θα μπορεί να ελέγχει, να ανακαλεί, να καθορίζει το περιεχόμενο της πολιτικής και να μην παραμένει μάζα θεατών απέναντι σε μια εξουσία που αποφασίζει ερήμην της.
Ιδιαίτερη σημασία είχαν και οι τοποθετήσεις του για το εθνικό ζήτημα, την έννοια της ταυτότητας και την αλλοίωση των εννοιών στη σύγχρονη δημόσια ζωή. Ο καθηγητής έκανε λόγο για «επανάσταση στο πεδίο των εννοιών», υποστηρίζοντας ότι ο σημερινός άνθρωπος βομβαρδίζεται από σκόπιμες διαστρεβλώσεις γύρω από το τι είναι δημοκρατία, τι είναι έθνος, τι είναι αντιπροσώπευση και τι σημαίνει πολιτική ελευθερία. Γι’ αυτό, σύμφωνα με τον ίδιο, η μάχη δεν είναι μόνο θεσμική, αλλά βαθιά πνευματική και εννοιολογική.
Το κλείσιμο της εκπομπής άφησε ανοιχτή τη συνέχεια. Το ενδιαφέρον του κοινού, οι δεκάδες ερωτήσεις που συγκεντρώθηκαν και η έκταση των ζητημάτων που τέθηκαν οδήγησαν τους συντελεστές στο συμπέρασμα ότι η συζήτηση μόλις άρχισε. Και αυτό ίσως είναι το πιο ουσιαστικό στοιχείο της πρεμιέρας: ότι το «Πνεύμα Ελεύθερο» δεν ξεκίνησε ως μία ακόμη διαδικτυακή συζήτηση, αλλά ως μια απόπειρα να επιστρέψει στο προσκήνιο το ξεχασμένο ερώτημα της ελληνικής πολιτικής ύπαρξης. Όχι ποιος θα κυβερνήσει απλώς, αλλά με ποιο πολίτευμα, με ποια ταυτότητα και με ποιο ιστορικό βάθος μπορεί να σταθεί ξανά ο ελληνισμός.