Σκιά πολέμου πάνω από τον Πανάγιο Τάφο – Στο τραπέζι ακόμη και το ενδεχόμενο να μη φτάσει φέτος το Άγιο Φως στην Ελλάδα
Βαρύ προβληματισμό και έντονη ανησυχία προκαλούν οι εξελίξεις στην Ιερουσαλήμ, καθώς ο πόλεμος που μαίνεται στην περιοχή αγγίζει πλέον, έστω και έμμεσα, το πιο ιερό σημείο της Χριστιανοσύνης. Ο Ναός της Αναστάσεως, ο Πανάγιος Τάφος, εκεί όπου κορυφώνεται κάθε χρόνο το συγκλονιστικό τελετουργικό της αφής του Αγίου Φωτός, βρέθηκε κοντά σε περιοχή όπου εντοπίστηκαν θραύσματα από ιρανικούς βαλλιστικούς πυραύλους που αναχαιτίστηκαν πάνω από την Ιερουσαλήμ.
Ο Ναός της Αναστάσεως, στη χριστιανική συνοικία της παλαιάς πόλης, δεν είναι ένας απλός προσκυνηματικός τόπος. Είναι το κέντρο της ίδιας της χριστιανικής πίστης, καθώς περιλαμβάνει τον Γολγοθά, όπου σταυρώθηκε ο Ιησούς Χριστός, και τον κενό Τάφο, όπου ετάφη και αναστήθηκε. Γι’ αυτό και κάθε αναφορά σε κίνδυνο ή πολεμική απειλή στην ευρύτερη περιοχή του προκαλεί παγκόσμιο σοκ.
Σύμφωνα με τις πληροφορίες που έγιναν γνωστές, κατά τη 17η ημέρα του πολέμου στο Ιράν, νέα ομοβροντία βαλλιστικών πυραύλων που εκτοξεύτηκαν κατά του Ισραήλ αναχαιτίστηκε στον ουρανό της Ιερουσαλήμ. Ωστόσο, τα θραύσματα από τις αναχαιτίσεις έπεσαν σε διάφορα σημεία της πόλης. Η Πυροσβεστική ανακοίνωσε ότι μεγάλο τμήμα πυραύλου έπληξε κατοικία στην Ανατολική Ιερουσαλήμ, προκαλώντας υλικές ζημιές, χωρίς ευτυχώς να σημειωθούν τραυματισμοί. Άλλα θραύσματα εντοπίστηκαν κοντά στην Εθνική Βιβλιοθήκη, σε μικρή απόσταση από την Κνεσέτ, αλλά και κοντά στον ίδιο τον Ναό της Αναστάσεως, εξέλιξη που προκάλεσε ανατριχίλα σε εκατομμύρια Ορθόδοξους και όχι μόνο πιστούς.
Για την Ελλάδα το θέμα αποκτά ακόμη μεγαλύτερη συναισθηματική και εκκλησιαστική φόρτιση. Ο Πανάγιος Τάφος είναι άρρηκτα δεμένος στη συλλογική συνείδηση του λαού με την αφή του Αγίου Φωτός το Μεγάλο Σάββατο, μια στιγμή που έχει προσλάβει σχεδόν εθνική διάσταση, καθώς η φλόγα μεταφέρεται με ειδική πτήση στην Αθήνα και από εκεί διαχέεται σε όλη την ελληνική επικράτεια για να σημάνει το Αναστάσιμο μήνυμα.
Ακριβώς εδώ γεννιέται πλέον ένα κρίσιμο και πρωτοφανές ερώτημα: τι θα συμβεί εάν ο πόλεμος συνεχιστεί και τις επόμενες εβδομάδες; Στις 11 Απριλίου, οπότε πέφτει φέτος το Μεγάλο Σάββατο, χιλιάδες προσκυνητές συγκεντρώνονται παραδοσιακά στον Πανάγιο Τάφο για την τελετή της αφής. Κανείς, όμως, δεν μπορεί από τώρα να διαβεβαιώσει ότι μια τόσο μεγάλη συγκέντρωση θα επιτραπεί υπό συνθήκες πολέμου, ούτε ότι θα υπάρχουν οι ελάχιστες εγγυήσεις ασφαλείας για να πραγματοποιηθεί ομαλά η τελετή.
Το δεύτερο μεγάλο ζήτημα είναι πρακτικό αλλά εξίσου σοβαρό: ακόμη κι αν η αφή πραγματοποιηθεί, ποιος μπορεί να εγγυηθεί ότι το αεροδρόμιο Μπεν Γκουριόν θα παραμείνει ανοιχτό και λειτουργικό, ώστε να μπορέσει να αναχωρήσει η ελληνική αποστολή με το Άγιο Φως; Αν η σύγκρουση κλιμακωθεί κι άλλο, δεν αποκλείεται να υπάρξουν περιορισμοί, αναστολές ή ακόμη και πλήρης αδυναμία αεροπορικής σύνδεσης.
Έτσι, για πρώτη φορά εδώ και δεκαετίες, μπαίνει ανοιχτά στο τραπέζι ένα σενάριο που μέχρι πρότινος έμοιαζε αδιανόητο: να μην καταφέρει φέτος το Άγιο Φως, στην υλική του μορφή, να ταξιδέψει από τα Ιεροσόλυμα στην Ελλάδα. Πρόκειται για ενδεχόμενο που, αν επιβεβαιωθεί, θα είναι ιστορικό, καθώς η οργανωμένη αεροπορική μεταφορά του Αγίου Φωτός στη χώρα μας έχει καθιερωθεί από το 1988, ενώ από το 2002 το ελληνικό κράτος έχει αναλάβει επίσημα τον συντονισμό της διαδικασίας σε συνεργασία με την Εκκλησία της Ελλάδος.
Η μεταφορά του Αγίου Φωτός ακολουθεί κάθε χρόνο μια συγκεκριμένη, καλά οργανωμένη διαδικασία. Μετά την αφή στον Πανάγιο Τάφο, η φλόγα τοποθετείται σε ειδικά λυχνάρια ασφαλείας και παραδίδεται στην ελληνική κρατική και εκκλησιαστική αποστολή, η οποία βρίσκεται στα Ιεροσόλυμα ειδικά για τον σκοπό αυτό. Από εκεί μεταφέρεται αεροπορικώς, συνήθως με ειδικά προγραμματισμένη πτήση charter, που κατά καιρούς έχει πραγματοποιηθεί από εταιρείες όπως η Aegean, ενώ στο παρελθόν έχουν χρησιμοποιηθεί και αεροσκάφη της Πολεμικής Αεροπορίας.
Η φλόγα ταξιδεύει σε ειδικό φανάρι συνεχούς καύσης, εντός της καμπίνας του αεροσκάφους, υπό τη συνοδεία κληρικών και μελών της αποστολής. Σε πολλές περιπτώσεις, μάλιστα, η στιγμή της πτήσης αποκτά ιδιαίτερο συμβολισμό, καθώς το πλήρωμα χαμηλώνει τα φώτα και οι λαμπάδες ανάβουν μέσα στην καμπίνα. Με την προσγείωση στην Αθήνα ακολουθεί επίσημη υποδοχή και αμέσως μετά ξεκινά η διανομή του Αγίου Φωτός σε όλη την Ελλάδα, είτε με ειδικές είτε με προγραμματισμένες πτήσεις προς μεγάλες πόλεις και νησιά, και στη συνέχεια με οχήματα προς τις κατά τόπους μητροπόλεις και τις ενορίες.
Αυτός ο ολόκληρος μηχανισμός, ο οποίος κάθε χρόνο λειτουργεί σχεδόν τελετουργικά, φέτος απειλείται από την αβεβαιότητα του πολέμου. Δεν πρόκειται απλώς για ένα επιχειρησιακό πρόβλημα μεταφοράς, αλλά για ένα ζήτημα με βαθύ θρησκευτικό, εθνικό και συμβολικό αποτύπωμα, ειδικά για την Ελλάδα, όπου η άφιξη του Αγίου Φωτός έχει αποκτήσει ξεχωριστή βαρύτητα στη δημόσια ζωή.
Το επόμενο διάστημα, λοιπόν, τα βλέμματα δεν θα είναι στραμμένα μόνο στις στρατιωτικές εξελίξεις του πολέμου, αλλά και στις αποφάσεις που θα κληθούν να λάβουν οι ισραηλινές αρχές για την ασφάλεια στην Ιερουσαλήμ, τη λειτουργία του αεροδρομίου και, τελικά, τη δυνατότητα να διατηρηθεί ζωντανή μια παράδοση που για τους Ορθόδοξους πιστούς δεν είναι απλώς ένα έθιμο, αλλά μέρος της ίδιας της πασχαλινής τους ταυτότητας.