Ενα ειδικό αφιέρωμα στη μνήμη της Αριστέας Μπουγάτσου, παρουσιάζει το Freedom Of Press του Μπάμπη Πολυχρονιάδη! Πρόκειται για την ερευνητική δημοσιογράφο που έφυγε από τη ζωή στις 9 Φεβρουαρίου 2013 αφήνοντας πίσω της μια σπάνια δημοσιογραφική παρακαταθήκη: ρεπορτάζ με έγγραφα, ονόματα, διαδρομές χρήματος και μια επιμονή που δεν λύγισε ούτε από απειλές ούτε από δικαστήρια.
Το ντοκιμαντέρ επιχειρεί να απαντήσει στο βασικό ερώτημα: τι ήταν αυτό που έκανε την Αριστέα να ξεχωρίζει. Όχι σαν “μύθος”, αλλά σαν ρεπόρτερ που έπιανε την υπόθεση από τον λαιμό και την πήγαινε μέχρι τέλους.
Η «σφραγίδα» της: έρευνα που δεν σταματά στην καταγγελία
Η Αριστέα Μπουγάτσου δεν ήταν ρεπόρτερ «εντυπώσεων». Ήταν ρεπόρτερ τεκμηρίωσης. Έψαχνε τη λεπτομέρεια που ξεκλειδώνει το σύστημα, τη μικρή απόκλιση που δείχνει ότι κάτι δεν κολλάει, το νήμα που ενώνει εταιρείες, συμβάσεις, πολιτική κάλυψη και μηχανισμούς εξουσίας.
Στο αφιέρωμα φωτίζονται οι μεγάλες υποθέσεις στις οποίες πρωταγωνίστησε δημοσιογραφικά:
-
οι σχέσεις του Σωκράτη Κόκκαλη με τη ΣΤΑΖΙ,
-
οι συμβάσεις του ΟΤΕ με την Ιντρακόμ και τη Siemens,
-
τα τεθωρακισμένα Leopard,
-
οι μίζες της Siemens που, όπως καταγράφεται, άγγιξαν το πολιτικό σύστημα και των δύο μεγάλων κομμάτων (ΝΔ – ΠΑΣΟΚ),
-
το σκάνδαλο της Proton και άλλα εμβληματικά επεισόδια της εποχής των «μεγάλων δουλειών».
Πριν γίνει μόδα ο όρος SLAPP: «πήγαινε στα δικαστήρια για να κάνει τη δουλειά της»
Ένα από τα πιο σκληρά σημεία του αφιερώματος είναι η καταγραφή της πραγματικότητας που βίωσε: δεκάδες δικαστικές εμπλοκές πολύ πριν μπει στον δημόσιο λόγο ο όρος SLAPP (στρατηγικές αγωγές φίμωσης).
Το θέμα δεν είναι μόνο ο αριθμός των υποθέσεων. Είναι η συνθήκη: ένας ρεπόρτερ να καλείται συνεχώς να αποδεικνύει ότι έχει δικαίωμα να ερευνά, να δημοσιεύει, να κατονομάζει.
Η παραίτηση από την «Καθημερινή» το 2007 και όσα κατήγγειλε
Στην εκπομπή αναδεικνύεται και το κρίσιμο σημείο της παραίτησής της από την “Καθημερινή” το 2007, μαζί με όσα η ίδια κατήγγειλε τότε. Η παραίτηση δεν παρουσιάζεται ως προσωπικό επεισόδιο, αλλά ως σύμπτωμα του πώς λειτουργεί ο μιντιακός μηχανισμός όταν το ρεπορτάζ ακουμπά ισχυρούς παίκτες, διαφημιστικά συμφέροντα, πολιτικές εξαρτήσεις και «απαγορευμένες» διαδρομές.
Η «ρωγμή» που ψάχνουν οι ερευνητές στο μιντιακό σύστημα
Το αφιέρωμα δεν μένει στο παρελθόν. Βάζει στο τραπέζι το διαχρονικό ερώτημα: ποια είναι η “ρωγμή” που ψάχνουν οι ερευνητές-ρεπόρτερ στο μιντιακό σύστημα για να περάσει η αλήθεια;
Η «ρωγμή» δεν είναι ρομαντισμός. Είναι χώρος:
-
μικρές ανεξαρτησίες,
-
πρόσβαση σε έγγραφα και αρχεία,
-
νομική κάλυψη,
-
οικονομική αντοχή,
-
και κυρίως συντακτική βούληση να στηριχτεί το δύσκολο ρεπορτάζ όταν έρχονται οι πιέσεις.
Πώς θα λειτουργούσε σήμερα η Αριστέα, με τον Τύπο όπως έχει γίνει
Το αφιέρωμα ανοίγει και το πιο επίκαιρο κεφάλαιο: αν η Αριστέα δούλευε σήμερα, σε περιβάλλον ταχύτητας, click, εξάρτησης από πλατφόρμες, «γραμμές», διαφημιστική ασφυξία και εξοντωτικά νομικά εργαλεία.
Η εκπομπή θέτει ευθέως το δίλημμα: υπάρχει σήμερα χώρος για ρεπορτάζ που απαιτεί χρόνο, χρήμα, προστασία και σύγκρουση; Ή το σύστημα προτιμά «θόρυβο» αντί για απόδειξη;
Μιλούν για την Αριστέα άνθρωποι που ξέρουν
Στο αφιέρωμα απαντούν – με μαρτυρίες και αξιολόγηση της δουλειάς της – οι:
-
Βαγγέλης Παναγόπουλος, πρώην Διευθυντής της Ελευθεροτυπίας
-
Τάσος Τέλλογλου, δημοσιογράφος (Inside Story)
-
Νικόλας Λεοντόπουλος, δημοσιογράφος (Reporters United)
-
Ελίζα Τριανταφύλλου, δημοσιογράφος (Inside Story)
Το βάρος πέφτει όχι σε γενικόλογα εγκώμια, αλλά στο πώς δούλευε, πώς έστηνε την έρευνα, πώς άντεχε, και τι σημαίνει να είσαι ρεπόρτερ όταν απέναντί σου δεν έχεις μόνο «θέμα», αλλά ολόκληρο πλέγμα ισχύος.
Αρχειακό υλικό από τη ΓΓΜΕ – και μια σημείωση σεβασμού
Σημαντικό μέρος του ρεπορτάζ συνοδεύεται από εικόνες/τεκμήρια ρεπορτάζ της Αριστέας, που εντοπίστηκαν στο Αρχείο Εφημερίδων της ΓΓΜΕ, δίνοντας ιστορικό αποτύπωμα στη δουλειά της – όχι ως «ανάμνηση», αλλά ως ενεργή δημοσιογραφική ύλη.
Τέλος, υπάρχει και μια καθαρή σημείωση: η Αριστέα δεν ήθελε να δημοσιοποιούνται φωτογραφίες της. Παρ’ όλα αυτά, για τις ανάγκες της εκπομπής παραχωρήθηκε μία φωτογραφία από συγγενικό της πρόσωπο, με ρητή άδεια δημοσίευσης – μια λεπτομέρεια που υπογραμμίζει ότι εδώ δεν γίνεται «εκμετάλλευση μνήμης», αλλά προσπάθεια να ειπωθεί η ιστορία της με σεβασμό.
Το ηθικό δίδαγμα; Το Freedom Of Press δεν κάνει απλώς ένα “in memoriam”. Κάνει κάτι πιο δύσκολο: θυμίζει τι σημαίνει ρεπορτάζ όταν δεν ζητάς άδεια από κανέναν για να πεις την αλήθεια — και πόσο ακριβό είναι αυτό το τίμημα.
Δείτε το ντοκιμαντέρ: