Γράφει ο Σάι Γκαλ, High North News
Η Γροιλανδία δεν είναι πλέον δανική υπόθεση. Είναι μέτρο του αν η Ευρώπη μπορεί να αντέξει πιέσεις — τόσο από την Ουάσινγκτον όσο και από τη Μόσχα. Το «Arctic Sentry» του ΝΑΤΟ, που συντονίζεται μέσω του Joint Force Command Norfolk και συνδέεται με τη δανική δραστηριότητα γύρω από τη Γροιλανδία, δεν ήταν μια τυπική ευθυγράμμιση.
Ήταν μια προσπάθεια ανάσχεσης της έντασης μέσα στη Συμμαχία, μετά την αναβίωση από τον πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ του αιτήματος οι Ηνωμένες Πολιτείες να αποκτήσουν τη Γροιλανδία — και την ταυτόχρονη χρήση οικονομικής πίεσης.
Ο Υψηλός Βορράς δεν μπορεί να «ανατεθεί» σε άλλους. Ούτε στη Δανία. Ούτε στο ΝΑΤΟ. Εκεί βρίσκονται ευρωπαϊκό έδαφος, υποδομές και κυριαρχικά δικαιώματα. Η Αρκτική δεν είναι εξωτερική ως προς την Ευρώπη. Είναι ευρωπαϊκή μεθόριος.
Η Ευρώπη δεν χρειάζεται να «κατέχει» τη Γροιλανδία. Χρειάζεται να αποδείξει ότι μπορεί να υπερασπιστεί ό,τι είναι ήδη ευρωπαϊκό — χωρίς θέατρο, χωρίς δισταγμό, χωρίς να ζητά άδεια.
Σταθερότητα, όχι θέαμα.
Η Ουάσινγκτον έδειξε ότι ακόμη και η απουσία είναι μοχλός πίεσης
Η κίνηση Τραμπ για τη Γροιλανδία αποκάλυψε μια δομική αδυναμία. Η Ουάσινγκτον υποστήριξε ότι «χρειάζεται» τη Γροιλανδία. Ακολούθησαν απειλές δασμών. Η χρήση βίας δεν αποκλείστηκε. Οι Βρυξέλλες απάντησαν ότι η Γροιλανδία δεν είναι αντικείμενο διαπραγμάτευσης. Ευρωπαίοι ηγέτες απέρριψαν την οικονομική εξαναγκαστική πίεση. Η απουσία ήταν πολιτική.
Στη Γροιλανδία και στην Ουκρανία, η Ουάσινγκτον έδειξε ότι ακόμη και η απουσία είναι μοχλός. Υποχρέωσε την Ευρώπη να δράσει χωρίς αμερικανικό «μαξιλάρι». Κάθε σοκ γεννά συναντήσεις. Λίγα γεννούν αυτόματη αντίδραση.
Η Μόσχα κινήθηκε αλλιώς. Ο ισχυρισμός του Σεργκέι Λαβρόφ ότι η Γροιλανδία δεν αποτελεί «φυσικό μέρος» της Δανίας δεν ήταν ρητορική. Απομόνωσε την ασάφεια, την απογύμνωσε από το πλαίσιο και τη μετέτρεψε σε όπλο. Αυτό το μοτίβο μεταφέρεται. Αν εμφανιστεί δισταγμός στο Νουούκ, το προηγούμενο θα εμφανιστεί αλλού. Η κυριαρχία, στην πράξη, είναι αδιαίρετη.
Η ρωσική συμπεριφορά στην Αρκτική αποφεύγει τη μετωπική ρήξη. Προτιμά «βαθμονομημένη τριβή»: παρεμβολές σε σήματα ναυσιπλοΐας, αμφίσημους ελιγμούς στη θάλασσα, πίεση σε υποδομές, νομικές τοποθετήσεις γύρω από διέλευση και πόρους. Στόχος είναι η εξοικείωση: να γίνει η τριβή ρουτίνα. Να επιβληθεί αντίδραση. Οι συμβολικές αναπτύξεις δεν αρκούν.
Αυτό που μετρά είναι η ανθεκτικότητα των υποδομών, η ρυθμιστική σαφήνεια και η διαρκής παρουσία.
Η ευρωπαϊκή μόχλευση στη Γροιλανδία είναι πραγματική
Η Ευρωπαϊκή Ένωση άνοιξε μόνιμο γραφείο στο Νουούκ το 2024 και δεσμεύτηκε για χρηματοδότηση 225 εκατ. ευρώ έως το 2027. Το γραφείο και το χρηματοδοτικό πλαίσιο δεν είναι χειρονομίες «ανάπτυξης». Είναι στρατηγική ασφάλιση. Η αρκτική πολιτική αναθεωρείται επειδή διασύνδεση, πόροι και εξαναγκασμός πλέον τέμνονται.
Πρόκειται για παρουσία ενσωματωμένη στη διακυβέρνηση.
Η αρκτική αξιοπιστία κρίνεται και αλλού: το σημείο αναφοράς είναι η Ουκρανία
Η αξιοπιστία στην Αρκτική εξαρτάται από τη συμπεριφορά της Ευρώπης σε άλλα μέτωπα. Η Ουκρανία είναι το σημείο αναφοράς. Τον Μάρτιο του 2025, η Ουάσινγκτον πάγωσε αποστολές όπλων, σταμάτησε την ανταλλαγή πληροφοριών και περιόρισε την πρόσβαση σε δορυφορικές πλατφόρμες απεικόνισης. Αυτές οι παύσεις δεν αποδυνάμωσαν την Ευρώπη.
Αποκάλυψαν την εξάρτησή της. Η αμερικανική συνεισφορά μειώθηκε απότομα. Η ευρωπαϊκή στήριξη αυξήθηκε. Τα σκανδιναβικά και τα βαλτικά κράτη κινήθηκαν πρώτα. Το δανικό μοντέλο ταχείας επικύρωσης και χρηματοδότησης έγινε επιχειρησιακή πρακτική. Η Ευρώπη δεν ανακάλυψε την αρετή. Ανακάλυψε την ικανότητα υπό πίεση.
Η «Λίστα Προτεραιοποιημένων Αναγκών της Ουκρανίας» του ΝΑΤΟ μετέτρεψε την ευθυγράμμιση σε προμήθειες. Οι σύμμαχοι διοχέτευσαν δισεκατομμύρια μέσω συντονισμένων διαδρομών. Το μάθημα είναι άμεσο: χτίζεις τον μηχανισμό πριν από το σοκ. Ικανότητα χωρίς δομή καθυστερεί την αντίδραση.
Αυτή η συγκέντρωση ήταν αναπόφευκτη. Η Ευρώπη διοχέτευσε οικονομικό, βιομηχανικό και πολιτικό κεφάλαιο προς την Ουκρανία γιατί η κατάρρευση δεν ήταν επιλογή. Η εστίαση έχει κόστος. Ο Υψηλός Βορράς και η Ανατολική Μεσόγειος αντλούν από την ίδια βιομηχανική βάση και το ίδιο πολιτικό «εύρος». Η Ευρώπη πρέπει να κλιμακώσει την προσπάθεια χωρίς να αδειάσει τα διπλανά θέατρα.
Αυτή η συνοχή πρέπει να φτάσει και στην Αρκτική
Η σκανδιναβο-βαλτική περιοχή δείχνει τι παράγει η ευθυγράμμιση. Η κοινή αξιολόγηση γεννά ταχύτητα. Η διοικητική εμπιστοσύνη μειώνει την τριβή. Από τότε που η Φινλανδία και η Σουηδία μπήκαν στο ΝΑΤΟ, η βόρεια Ευρώπη λειτουργεί με συνοχή που στηρίζεται σε κοινή κατανόηση της ρωσικής συμπεριφοράς.
Αυτή η συνοχή επεκτείνεται στην Αρκτική. Η γεωγραφία ευθυγραμμίζεται. Τα αντανακλαστικά «ρυθμίζονται».
Η Ανατολική Μεσόγειος αποκαλύπτει αν αυτή η ρύθμιση είναι καθολική. Η Ελλάδα και η Κύπρος βρίσκονται στο εξωτερικό θαλάσσιο σύνορο της Ένωσης. Ο εναέριος χώρος τους, οι αποκλειστικές οικονομικές ζώνες και οι ενεργειακοί διάδρομοι είναι ευρωπαϊκά σύνορα. NAVTEX, επεισόδια γεωτρήσεων και παραβιάσεις εναέριου χώρου έχουν δοκιμάσει επανειλημμένα αυτά τα σύνορα χωρίς να ενεργοποιούνται συλλογικές ρήτρες.
Όταν οι διαφορές στο Αιγαίο ή γύρω από την Κύπρο αντιμετωπίζονται ως περιφερειακοί «ερεθισμοί» αντί ως ζήτημα αξιοπιστίας της Ένωσης, προκύπτει ιεράρχηση της κυριαρχίας. Αυτή η ιεράρχηση είναι ορατή στη Μόσχα. Είναι ορατή στην Άγκυρα. Θα ήταν ορατή και στο Νουούκ.
Οι αντίπαλοι δεν χωρίζουν τα θέατρα. Δοκιμάζουν τη συνοχή. Η Ευρώπη «τεμαχίζει» τις κρίσεις της. Οι ανταγωνιστές της όχι.
Αν η Ευρώπη βαθμολογεί την κυριαρχία με βάση τη γεωγραφία, άλλοι θα τη βαθμολογήσουν για λογαριασμό της
Η ενίσχυση Ελλάδας και Κύπρου είναι δομική συνέπεια. Αν η Ένωση περιμένει αυτόματη αλληλεγγύη στη Βαλτική και σαφήνεια στην Αρκτική, πρέπει να εφαρμόζει το ίδιο κριτήριο στην Ανατολική Μεσόγειο. Θαλάσσιες ζώνες, ακεραιότητα εναέριου χώρου και δικαιώματα που απορρέουν από την ιδιότητα μέλους της ΕΕ δεν μπορεί να αυξομειώνονται ανάλογα με τη διπλωματική θερμοκρασία.
Το εμπόδιο δεν ήταν η Αθήνα ή η Λευκωσία. Ήταν η επιλεκτική εφαρμογή. Το πρόβλημα της Ένωσης δεν είναι έλλειψη εργαλείων. Είναι η άνιση χρήση τους. Η Ευρώπη δεν στερείται ισχύος. Στερείται αντανακλαστικού. Εσωτερικές διαφορές μπαίνουν σε «κουτάκια» για να αποφεύγεται η δυσφορία.
Ο συντονισμός ΕΕ–ΝΑΤΟ επιβραδύνεται όταν η ομοφωνία γίνεται μοχλός πίεσης. Η αξιοπιστία «σπάει» με γεωγραφικό πλάτος.
Η ιεράρχηση δεν δηλώνεται ποτέ. Ασκείται.
Η Συνθήκη για την Ευρωπαϊκή Ένωση παρέχει τη νομική ραχοκοκαλιά: Άρθρο 42(7). Άρθρο 222. Άρθρο 44. Τα εργαλεία υπάρχουν. Σπάνια τίθενται σε λειτουργία.
Για να προστατεύσει τη Γροιλανδία με κύρος, η Ευρώπη πρέπει να εξοικειώσει αυτές τις ρήτρες σε όλες τις μεθορίους. Μια θαλάσσια παραβίαση στο Αιγαίο, μια εξαναγκαστική γεώτρηση κοντά στην Κύπρο ή μια «βαθμονομημένη τριβή» σε αρκτικά ύδατα πρέπει να οδηγούν σε αυτόματο συντονισμό. Η κυριαρχία δεν μπορεί να βαθμολογείται με βάση το γεωγραφικό πλάτος.
Η εμπλοκή με την Τουρκία είναι υπό όρους. Εκεί που τα συμφέροντα συμπίπτουν, η Ευρώπη εμπλέκεται. Εκεί που αμφισβητούνται δικαιώματα κρατών-μελών, η Ευρώπη απαντά. Η ασάφεια προσκαλεί κλιμάκωση. Η σαφήνεια την αποτρέπει.
Η Γροιλανδία δεν είναι απομονωμένη. Είναι μέτρο. Όταν η Ουάσινγκτον έκανε πίσω στην Ουκρανία, η Ευρώπη έκανε μπροστά. Όχι από γενναιοδωρία, αλλά από ανάγκη. Η Αρκτική απαιτεί το ίδιο αντανακλαστικό.
Αν οι ευρωπαϊκές εγγυήσεις ταξιδεύουν βόρεια αλλά σταματούν στην Κρήτη, τότε δεν είναι εγγυήσεις. Είναι προτιμήσεις.
Η Ευρώπη είναι ο μόνος δρών με συνεχές, τοπικό και δομικό συμφέρον στην Αρκτική. Αυτή η θέση θα αντέξει μόνο αν ενεργεί με την ίδια σαφήνεια στο Αιγαίο, στη Λευκωσία και στο Νουούκ.
Ο χάρτης είναι ένας. Το πρότυπο δεν είναι προαιρετικό.