Με κεντρικό άξονα τον ρόλο των Ηνωμένων Πολιτειών και ειδικότερα του Αμερικανού προεδρικού απεσταλμένου Ρίτσαρντ Γκρενέλ, ο Μανώλης Κοττάκης, με άρθρο του στην Εστία, επαναφέρει στο προσκήνιο το ζήτημα μιας αμερικανικής πρωτοβουλίας που – όπως υποστηρίζει – οδηγεί Ελλάδα και Τουρκία σε διαδικασία διεθνούς διαιτησίας για το Αιγαίο, εκτός πλαισίου Χάγης και Δικαίου της Θάλασσας.
Σύμφωνα με το δημοσίευμα, η πρωτοβουλία αυτή είχε ήδη προαναγγελθεί από τον Ιούνιο του 2025, όταν είχε γίνει λόγος για σχέδιο που επεξεργαζόταν ο Γκρενέλ στην Ουάσιγκτον, με στόχο να «συρθούν» Αθήνα και Άγκυρα σε πιο δομημένο διάλογο. Στο επίκεντρο φέρεται να βρίσκεται η επιλογή της διεθνούς διαιτησίας αντί της προσφυγής στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης, εξέλιξη που – κατά τον αρθρογράφο – ανοίγει τον δρόμο για λύσεις χωρίς ρητή προσήλωση στο Δίκαιο της Θάλασσας.
Ο ρόλος Γκρενέλ και οι μυστικές επαφές
Ο Κοττάκης επισημαίνει ότι ο Ρίτσαρντ Γκρενέλ φέρεται να έχει συζητήσει την πρωτοβουλία τόσο με τον Αμερικανό πρέσβη στην Άγκυρα Τόμ Μπάρακ όσο και με την τότε αναμενόμενη πρέσβη στην Αθήνα, Κίμπερλυ Γκίλφοϊλ, καθώς και με τον Τούρκο ΥΠΕΞ Χακάν Φιντάν.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται:
-
Στη μυστική επίσκεψη Γκρενέλ στην Αθήνα πριν από τη συνάντηση Μητσοτάκη – Ερντογάν.
-
Στις μυστικές διαπραγματεύσεις σε ΝΑΤΟ (Βρυξέλλες) και Γενεύη, όπου – κατά το δημοσίευμα – συμφωνήθηκε «αόρατος μηχανισμός επικοινωνίας» μεταξύ των δύο χωρών.
-
Στην ύπαρξη ενός πλαισίου που ο αρθρογράφος χαρακτηρίζει «νομοθέτηση της συγκυριαρχίας» και «πάγωμα άσκησης κυριαρχικών δικαιωμάτων».
Σημειώνει μάλιστα ότι, παρά τις δημόσιες διαψεύσεις, η αμερικανική μεσολάβηση θεωρείται δεδομένη και καθοριστική.
Οι δηλώσεις Μητσοτάκη – Ερντογάν και το 2027
Σύμφωνα με το άρθρο, κομβικό σημείο αποτελούν οι δηλώσεις των δύο ηγετών μετά τη συνάντησή τους στην Άγκυρα:
-
Ο Έλληνας πρωθυπουργός έκανε λόγο για παραπομπή σε «διεθνές δικαιοδοτικό όργανο», χωρίς ρητή αναφορά στη Χάγη.
-
Ο Τούρκος πρόεδρος μίλησε για πρόοδο στα ζητήματα Αιγαίου και Μεσογείου με ορίζοντα το 2027.
Η Εστία ερμηνεύει τις τοποθετήσεις αυτές ως επιβεβαίωση σχεδιασμού για διεθνή διαιτησία, ενώ συνδέει τη διαδικασία με ευρύτερες γεωπολιτικές ανακατατάξεις στη Μέση Ανατολή, όπου – κατά την ανάλυση – η Τουρκία προωθείται ως κεντρικός παίκτης στη θέση του Ιράν.
Ενέργεια, συνεκμετάλλευση και «χρύσωμα του χαπιού»
Σημαντική παράμετρος του άρθρου αφορά:
-
Τις δηλώσεις του πρέσβη Μπάρακ για ενεργειακή συνεργασία Ελλάδας – Τουρκίας και μετατροπή του Αιγαίου σε ενεργειακό κόμβο.
-
Τη ρητή αναφορά στην κοινή διακήρυξη για συνεργασία σε ενεργειακή πολιτική και ηλεκτρικές διασυνδέσεις.
Ο Κοττάκης υποστηρίζει ότι πίσω από τη λέξη «συνεργασία» ενδέχεται να κρύβεται «συνεκμετάλλευση», ενώ αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο η όποια συμφωνία να τεθεί σε δημοψήφισμα με διακύβευμα την «ευημερία από τους υδρογονάνθρακες».
Οι κίνδυνοι της διεθνούς διαιτησίας
Το άρθρο θέτει ως βασικό προβληματισμό το νομικό πλαίσιο που θα εφαρμοστεί σε ενδεχόμενη διαιτησία. Κατά τον αρθρογράφο, υπάρχει κίνδυνος να μην εφαρμοστεί αμιγώς το Δίκαιο της Θάλασσας, αλλά διαφορετική νομική σύμβαση που ενδέχεται να επηρεάσει την οριοθέτηση και τα κυριαρχικά δικαιώματα.
Γίνεται επίσης αναφορά σε κορυφαίους κυβερνητικούς αξιωματούχους που – σύμφωνα με το δημοσίευμα – έχουν εκφράσει εγγράφως επιφυλάξεις για την κατεύθυνση των διαπραγματεύσεων.
Πολιτική αιχμή
Το άρθρο κλείνει με αιχμηρή κριτική προς το Μέγαρο Μαξίμου, υποστηρίζοντας ότι οι συζητήσεις για το Αιγαίο έχουν ήδη γίνει και ότι η «Διακήρυξη των Αθηνών» συνιστά – κατά τον αρθρογράφο – «Σύμφωνο Εγκαταλείψεως Εθνικών Θέσεων».
Η βασική θέση που αναπτύσσεται είναι ότι η υπό διαμόρφωση διαδικασία διεθνούς διαιτησίας, με αμερικανική ώθηση και ενεργειακό υπόβαθρο, ενέχει σοβαρούς γεωπολιτικούς και εθνικούς κινδύνους για τον τρόπο με τον οποίο θα καθοριστεί ο διαμοιρασμός θαλασσίων ζωνών στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο.