Οι εντεινόμενες στρατιωτικές επιχειρήσεις του Πακιστάν κατά μήκος των συνόρων με το Αφγανιστάν αρχίζουν να δοκιμάζουν την πρόσφατα υπογεγραμμένη στρατηγική αμυντική συμφωνία του Ισλαμαμπάντ με τη Σαουδική Αραβία, την ώρα που η ευρύτερη περιοχή της Μέσης Ανατολής εισέρχεται σε περίοδο αυξημένης έντασης.
Τις τελευταίες δύο εβδομάδες, οι πακιστανικές ένοπλες δυνάμεις έχουν εξαπολύσει εκτεταμένες στρατιωτικές επιχειρήσεις στα δυτικά σύνορα της χώρας, έπειτα από μήνες αυξανόμενης έντασης με την κυβέρνηση των Ταλιμπάν στο Αφγανιστάν. Το Ισλαμαμπάντ κατηγορεί την Καμπούλ ότι αποτυγχάνει να περιορίσει ένοπλες οργανώσεις που πραγματοποιούν επιθέσεις εντός πακιστανικού εδάφους, κατηγορία που οι αρχές των Ταλιμπάν απορρίπτουν.
Η νέα αυτή κλιμάκωση συμπίπτει με την επιδείνωση της κατάστασης στη Δυτική Ασία, όπου η σύγκρουση ανάμεσα στο Ιράν, το Ισραήλ και τις Ηνωμένες Πολιτείες έχει προκαλέσει σοβαρές ανησυχίες για τη σταθερότητα ολόκληρης της περιοχής. Σύμφωνα με πληροφορίες, η Τεχεράνη έχει πραγματοποιήσει επανειλημμένες επιθέσεις εναντίον στόχων στη Σαουδική Αραβία και σε άλλα κράτη του Κόλπου, αυξάνοντας την πίεση στους περιφερειακούς συμμάχους.
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον πολλαπλών κρίσεων, το Πακιστάν βρίσκεται σε ιδιαίτερα δύσκολη διπλωματική θέση. Η χώρα έχει πρόσφατα υπογράψει με το Ριάντ Συμφωνία Στρατηγικής Αμοιβαίας Άμυνας, βάσει της οποίας τα δύο κράτη δεσμεύονται να υποστηρίξουν το ένα το άλλο με τα διαθέσιμα μέσα σε περίπτωση επίθεσης.
Παρά τις αναφορές για επιθέσεις κατά σαουδαραβικών στόχων, μέχρι στιγμής δεν υπάρχουν ενδείξεις ότι το Πακιστάν έχει αποστείλει στρατιωτικές δυνάμεις στον Κόλπο για να συνδράμει το Ριάντ. Πηγές που γνωρίζουν τις συνομιλίες αναφέρουν ότι πακιστανοί αξιωματούχοι έχουν μεταφέρει κατ’ ιδίαν στους σαουδάραβες συνομιλητές τους πως οι ένοπλες δυνάμεις της χώρας είναι πλήρως απασχολημένες στα σύνορα με το Αφγανιστάν και δεν μπορούν αυτή τη στιγμή να μεταφέρουν στρατιωτικές μονάδες εκτός της επικράτειας.
Ο αρχηγός του πακιστανικού στρατού, στρατάρχης Ασίμ Μουνίρ, φέρεται να μετέφερε προσωπικά αυτή τη θέση στον διάδοχο του σαουδαραβικού θρόνου, πρίγκιπα Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν. Σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, ο Μουνίρ εξήγησε ότι η έκταση των επιχειρήσεων στα σύνορα με το Αφγανιστάν έχει επιβαρύνει σημαντικά τη στρατιωτική ικανότητα της χώρας.
Η σαουδαραβική ηγεσία, ωστόσο, φέρεται να ζητά σαφείς διευκρινίσεις σχετικά με τον τρόπο εφαρμογής της συμφωνίας άμυνας. Ο πρίγκιπας διάδοχος είχε τις τελευταίες εβδομάδες επανειλημμένες τηλεφωνικές συνομιλίες τόσο με τον Μουνίρ όσο και με τον πρωθυπουργό του Πακιστάν, Σεχμπάζ Σαρίφ.
Το ζήτημα τέθηκε εκ νέου κατά τη διάρκεια πρόσφατης επίσκεψης του Σαρίφ και του Μουνίρ στη Σαουδική Αραβία, η οποία πραγματοποιήθηκε ύστερα από αυτό που αξιωματούχοι χαρακτήρισαν επείγον αίτημα του Ριάντ. Κατά τις συζητήσεις, η πακιστανική πλευρά επανέλαβε ότι οι επιχειρησιακές υποχρεώσεις στα σύνορα με το Αφγανιστάν περιορίζουν, προς το παρόν, τη δυνατότητα ανάπτυξης δυνάμεων στον Κόλπο.
Αντί για στρατιωτική εμπλοκή, το Ισλαμαμπάντ φέρεται να πρότεινε την παροχή διπλωματικής υποστήριξης, εκφράζοντας τη διάθεση να διαδραματίσει ρόλο διαμεσολαβητή μεταξύ Ιράν και Σαουδικής Αραβίας, με στόχο τη μείωση της έντασης και την αποτροπή νέων επιθέσεων.
Παρότι δεν υπάρχουν ενδείξεις ρήξης στις σχέσεις των δύο χωρών, η κατάσταση αναδεικνύει τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν οι αμυντικές συμμαχίες όταν ξεσπούν ταυτόχρονα πολλαπλές περιφερειακές κρίσεις.
Την ίδια ώρα, οι συγκρούσεις στα σύνορα Πακιστάν–Αφγανιστάν επιδεινώνουν την ήδη δραματική ανθρωπιστική κατάσταση μέσα στο Αφγανιστάν. Το Παγκόσμιο Επισιτιστικό Πρόγραμμα του ΟΗΕ ανακοίνωσε ότι έχει ξεκινήσει τη διανομή «σωτήριας επισιτιστικής βοήθειας» σε περισσότερες από 20.000 αφγανικές οικογένειες που αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν τα σπίτια τους λόγω των μαχών.
Οι εκτοπισμένες οικογένειες λαμβάνουν αρχικά εμπλουτισμένα μπισκότα υψηλής θρεπτικής αξίας, τα οποία μπορούν να καταναλωθούν άμεσα και είναι κατάλληλα για ανθρώπους που δεν έχουν πρόσβαση σε εγκαταστάσεις μαγειρέματος μετά την αναγκαστική φυγή τους.
Σύμφωνα με τον ΟΗΕ, μέσα στις επόμενες εβδομάδες τα πιο ευάλωτα νοικοκυριά θα λάβουν επιπλέον βοήθεια, είτε με προμήθειες τροφίμων είτε με οικονομική ενίσχυση που θα καλύπτει τις ανάγκες τους για δύο μήνες.
Οι διασυνοριακές συγκρούσεις μεταξύ Πακιστάν και Αφγανιστάν έχουν ενταθεί ξανά από τις 26 Φεβρουαρίου. Τα Ηνωμένα Έθνη ανέφεραν ότι τουλάχιστον 75 άμαχοι έχουν σκοτωθεί και 193 έχουν τραυματιστεί στο Αφγανιστάν ως αποτέλεσμα των συγκρούσεων.
«Παρά τις επικίνδυνες συνθήκες στην περιοχή, το Παγκόσμιο Επισιτιστικό Πρόγραμμα έχει επαναλάβει τις επιχειρήσεις του στις περισσότερες συνοριακές περιοχές», ανέφερε ο οργανισμός. Ο επικεφαλής του WFP στο Αφγανιστάν, Τζον Έιλιφ, προειδοποίησε ότι η σύγκρουση απειλεί να επιδεινώσει ακόμη περισσότερο μια ήδη σοβαρή ανθρωπιστική κρίση.
«Το Αφγανιστάν βρίσκεται παγιδευμένο ανάμεσα σε δύο συγκρούσεις και κάθε νέα αστάθεια θα οδηγήσει εκατομμύρια ανθρώπους βαθύτερα στην πείνα, επιβαρύνοντας μια περιοχή που βρίσκεται ήδη στο χείλος της κρίσης», δήλωσε χαρακτηριστικά.
Η κατάσταση επιδεινώνεται και από τις πιέσεις που αντιμετωπίζει η χώρα στα δυτικά σύνορά της με το Ιράν, καθώς οι στρατιωτικές επιθέσεις εναντίον ιρανικών στόχων έχουν οδηγήσει πολλούς αφγανούς μετανάστες να επιστρέψουν αναγκαστικά στην πατρίδα τους.
Ακόμη και πριν από τη νέα κλιμάκωση, τα Ηνωμένα Έθνη εκτιμούσαν ότι σχεδόν ο μισός πληθυσμός του Αφγανιστάν — περίπου 21,9 εκατομμύρια άνθρωποι — θα χρειαστεί ανθρωπιστική βοήθεια μέσα στο έτος. Οι οργανώσεις αρωγής προειδοποιούν ότι η συνέχιση των συγκρούσεων, σε συνδυασμό με το παρατεταμένο κλείσιμο των συνόρων Πακιστάν–Αφγανιστάν από τον περασμένο Οκτώβριο, δυσκολεύει δραματικά τη μεταφορά βοήθειας και διαταράσσει κρίσιμες αλυσίδες εφοδιασμού.
Για να συνεχίσουν τις αποστολές βοήθειας, οι ανθρωπιστικές οργανώσεις εξετάζουν πλέον εναλλακτικές διαδρομές μεταφοράς μέσω Τουρκίας, Γεωργίας, Αζερμπαϊτζάν, της Κασπίας Θάλασσας και του Τουρκμενιστάν, σε μια προσπάθεια να διασφαλιστεί ότι η επισιτιστική βοήθεια θα συνεχίσει να φτάνει σε έναν πληθυσμό που βρίσκεται ήδη στα όρια της επιβίωσης.