Επιμέλεια: Γιάννης Πεγειώτης
Από το Ιράν μέχρι τη Γάζα, τη Δυτική Όχθη και τον Λίβανο, ο πόλεμος δεν μετριέται μόνο με πυραύλους, χτυπήματα και στρατιωτικές ανακοινώσεις. Μετριέται κυρίως με νεκρούς αμάχους, κατεστραμμένα σπίτια, διαλυμένα νοσοκομεία, ξεριζωμένες οικογένειες και παιδιά που πληρώνουν το βαρύτερο τίμημα. Το Γραφείο Συντονισμού Ανθρωπιστικών Υποθέσεων του ΟΗΕ εκπέμπει σήμα συναγερμού για τη ραγδαία επιδείνωση της κατάστασης σε ολόκληρη την περιοχή, υπογραμμίζοντας ότι οι απλοί άνθρωποι σηκώνουν στις πλάτες τους τον τραγικό λογαριασμό της πολεμικής σύρραξης.
Στον Λίβανο, η συνεχιζόμενη κλιμάκωση των εχθροπραξιών σαρώνει αμάχους, βασικές υπηρεσίες και κρίσιμες υποδομές. Ο εκτοπισμός έχει πάρει διαστάσεις μαζικής ανθρωπιστικής καταστροφής. Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία, περισσότεροι από 830.000 άνθρωποι, δηλαδή περίπου το 14% του συνολικού πληθυσμού της χώρας, έχουν ήδη καταγραφεί ως εκτοπισμένοι. Ανάμεσά τους βρίσκονται 290.000 παιδιά. Πολλές οικογένειες έχουν αναγκαστεί να εγκαταλείψουν τα σπίτια τους όχι μία, αλλά πολλές φορές, καθώς οι εχθροπραξίες εξαπλώνονται σε ολοένα και περισσότερες περιοχές.
Η εικόνα της προσφυγιάς μέσα στον ίδιο τον Λίβανο είναι σκληρή. Μόλις το 15% των εκτοπισμένων έχει βρει θέση σε δημόσια καταφύγια. Οι υπόλοιποι στοιβάζονται σε σπίτια συγγενών και φίλων, σε πρόχειρες και άτυπες λύσεις, ή ζουν κυριολεκτικά στον δρόμο, κατά μήκος οδικών αρτηριών και ακόμη και στις παραλίες. Παράλληλα, οι ισραηλινές εντολές εκτοπισμού έχουν διευρυνθεί δραματικά και καλύπτουν πλέον περίπου 1.470 τετραγωνικά χιλιόμετρα, δηλαδή περίπου το 14% της έκτασης του Λιβάνου, αγγίζοντας μεγάλες ζώνες του νότιου Λιβάνου, των νότιων προαστίων της Βηρυτού και περιοχές της κοιλάδας Μπεκάα.
Το υπουργείο Δημόσιας Υγείας του Λιβάνου αναφέρει ότι τουλάχιστον 850 άνθρωποι έχουν σκοτωθεί και περισσότεροι από 2.100 έχουν τραυματιστεί από την αρχή της νέας κλιμάκωσης. Ανάμεσα στα θύματα βρίσκονται 107 παιδιά που έχασαν τη ζωή τους και 331 που τραυματίστηκαν. Το πλήγμα δεν περιορίζεται μόνο στους κατοίκους. Σε διάστημα μόλις δύο εβδομάδων, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας έχει καταγράψει 28 επιθέσεις κατά του τομέα της υγείας, με αποτέλεσμα 30 θανάτους και 35 τραυματισμούς. Πρόκειται για χτυπήματα που βαθαίνουν το χάος και διαλύουν ακόμη περισσότερο τις ήδη επιβαρυμένες δυνατότητες περίθαλψης.
Μέσα σε αυτή τη δραματική συγκυρία, τα Ηνωμένα Έθνη και οι ανθρωπιστικοί εταίροι επιχειρούν να κρατήσουν όρθιο έναν στοιχειώδη μηχανισμό ανακούφισης. Το Παγκόσμιο Επισιτιστικό Πρόγραμμα, η Ύπατη Αρμοστεία για τους Πρόσφυγες, η UNICEF και άλλοι οργανισμοί έχουν ήδη διανείμει περισσότερα από 800.000 ζεστά γεύματα, μαζί με στρώματα, κουβέρτες, είδη στέγασης και κιτ υγιεινής. Παράλληλα, καθαρό νερό παρέχεται σε σχεδόν 700.000 ανθρώπους, ενώ η Ύπατη Αρμοστεία έχει διανείμει πάνω από 182.000 είδη πρώτης ανάγκης σε περισσότερους από 375 συλλογικούς χώρους φιλοξενίας, καλύπτοντας πάνω από τα δύο τρίτα των εκτοπισμένων που βρίσκονται σε οργανωμένα καταλύματα.
Στο Ιράν, η εικόνα είναι εξίσου ανησυχητική, με τον ΟΗΕ να τονίζει ότι οι συγκρούσεις συνεχίζουν να πλήττουν αμάχους και πολιτικές υποδομές. Η Ιρανική Εταιρεία Ερυθράς Ημισελήνου αναφέρει ότι πάνω από 54.000 αστικές μονάδες έχουν υποστεί ζημιές, ανάμεσά τους κατοικίες, εμπορικά κτίρια και σχολεία. Ταυτόχρονα, καταγράφονται σοβαρές καταστροφές σε υποδομές υγείας και σε μέσα αντιμετώπισης εκτάκτων αναγκών. Περισσότερες από 230 εγκαταστάσεις υγείας και πάνω από 30 ιατρικά οχήματα έχουν υποστεί ζημιές ή έχουν καταστραφεί, ενώ εργαζόμενοι στον τομέα της υγείας έχουν σκοτωθεί ή τραυματιστεί. Ο ΟΗΕ επαναλαμβάνει ότι όλα τα εμπλεκόμενα μέρη οφείλουν να προστατεύουν αμάχους και μη στρατιωτικές υποδομές, όπως επιβάλλει το διεθνές ανθρωπιστικό δίκαιο. Στην πράξη, όμως, αυτή η αρχή συνθλίβεται καθημερινά από την πραγματικότητα του πολέμου.
Στα Κατεχόμενα Παλαιστινιακά Εδάφη, η κατάσταση παραμένει ασφυκτική. Ο ΟΗΕ προειδοποιεί ότι οι άνθρωποι, τόσο στη Γάζα όσο και στη Δυτική Όχθη, είναι εκτεθειμένοι σε θανατηφόρα βία, ενώ ο κίνδυνος νέων θυμάτων, καταστροφών και εκτοπισμού διογκώνει συνεχώς τις ανθρωπιστικές ανάγκες. Το Γραφείο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του ΟΗΕ καταδίκασε τη δολοφονία δύο παλαιστινιακών οικογενειών από ισραηλινές δυνάμεις, της μίας στη Γάζα και της άλλης στη Δυτική Όχθη. Στους νεκρούς περιλαμβάνονται δύο γυναίκες, μία εκ των οποίων ήταν έγκυος σε δίδυμα, καθώς και τρία αγόρια ηλικίας από 5 έως 10 ετών. Το ίδιο γραφείο έκανε λόγο για σοβαρές ανησυχίες γύρω από μια επίμονη τάση παράνομων δολοφονιών Παλαιστινίων.
Στη Δυτική Όχθη, η βία δεν περιορίζεται στις στρατιωτικές επιχειρήσεις. Το OCHA καταγράφει ότι έποικοι πυροβόλησαν και σκότωσαν έναν Παλαιστίνιο άνδρα, τραυματίζοντας ακόμη δύο. Ο ΟΗΕ επαναλαμβάνει με έμφαση ότι οι Παλαιστίνιοι πρέπει να προστατεύονται και οι δράστες των δολοφονιών να οδηγούνται στη δικαιοσύνη. Ωστόσο, στο πεδίο, η ασφάλεια και η λογοδοσία παραμένουν ζητούμενα.
Στη Γάζα, η ανθρωπιστική κατάσταση παραμένει απελπιστική. Μια ισχυρή αμμοθύελλα σάρωσε τη Λωρίδα, προκαλώντας νέες ζημιές σε δεκάδες καταφύγια. Περισσότερες από 600 οικογένειες υπέστησαν καταστροφές στα προσωρινά τους καταλύματα ή στα λιγοστά υπάρχοντά τους. Ο ΟΗΕ και οι συνεργάτες του προσπαθούν να προσφέρουν επείγουσα στέγαση, τρόφιμα και είδη υγιεινής στις πιο πληγείσες οικογένειες, αλλά το βάρος της κρίσης παραμένει δυσθεώρητο.
Χιλιάδες άνθρωποι στη Γάζα εξακολουθούν να ζουν χωρίς καμία απολύτως στέγη, κοιμούνται έξω, εκτεθειμένοι στις καιρικές συνθήκες, ενώ πολλά από τα υπάρχοντα καταφύγια έχουν πλέον φθαρεί έπειτα από αλλεπάλληλες καταιγίδες και τη συνεχή χρήση. Η πρόσβαση στα τρόφιμα παραμένει εξαιρετικά δύσκολη λόγω των περιορισμών στην είσοδο προμηθειών και της έλλειψης αερίου μαγειρέματος. Το Παγκόσμιο Επισιτιστικό Πρόγραμμα και οι εταίροι του προειδοποιούν ότι περισσότερες από τις μισές οικογένειες στη Γάζα καίνε απορρίμματα για να μπορέσουν να μαγειρέψουν. Ο ΟΗΕ επιμένει ότι πρέπει να επιτραπεί η τακτική είσοδος αερίου μαγειρέματος, μαζί με περισσότερες προμήθειες από τον ιδιωτικό τομέα, ώστε να συμπληρωθεί η ανθρωπιστική βοήθεια και να βελτιωθεί η διατροφική κατάσταση του πληθυσμού.
Στον τομέα της υγείας, η εικόνα είναι εξίσου δραματική. Παρά τις προσπάθειες επαναλειτουργίας δομών, μόνο δύο στα πέντε σημεία παροχής υπηρεσιών υγείας λειτουργούν σήμερα στη Γάζα, και τα περισσότερα από αυτά μόνο εν μέρει. Ο ΠΟΥ κατάφερε να συγκεντρώσει σχεδόν 50 κλίνες μονάδας εντατικής θεραπείας που είχαν εκφορτωθεί στο πέρασμα Κερέμ Σαλόμ, έπειτα από καθυστέρηση που οφειλόταν στην αναστολή ανθρωπιστικών μετακινήσεων προς το σημείο από τις ισραηλινές αρχές. Οι κλίνες αυτές αναμένεται να ενισχύσουν τη λειτουργία των νοσοκομείων, αλλά οι ανάγκες παραμένουν συντριπτικές.
Περισσότεροι από 18.500 ασθενείς, ανάμεσά τους περίπου 3.800 παιδιά, χρειάζονται επειγόντως εξειδικευμένη ιατρική φροντίδα που δεν μπορεί πλέον να παρασχεθεί εντός της Γάζας. Αυτός ο αριθμός από μόνος του αποτυπώνει το μέγεθος της κατάρρευσης. Ο πόλεμος δεν αφήνει πίσω του μόνο συντρίμμια. Αφήνει κοινωνίες χωρίς περίθαλψη, χωρίς στέγη, χωρίς τροφή, χωρίς ασφάλεια.
Το συνολικό μήνυμα του ΟΗΕ είναι ξεκάθαρο και δραματικό: από το Ιράν ως τη Γάζα, τη Δυτική Όχθη και τον Λίβανο, η συνεχιζόμενη κλιμάκωση εξακολουθεί να πλήττει κυρίως αμάχους και παιδιά. Οι άνθρωποι που δεν κρατούν όπλα, που δεν λαμβάνουν αποφάσεις, που δεν σχεδιάζουν επιχειρήσεις, είναι εκείνοι που πληρώνουν το υψηλότερο τίμημα. Και όσο η σύγκρουση βαθαίνει, ο λογαριασμός αυτός γίνεται όλο και πιο βαρύς.