Με επίκεντρο τις εξελίξεις στο Στενό του Ορμούζ, την κινεζική εμπλοκή και τα σενάρια νέου γύρου επαφών ανάμεσα σε ΗΠΑ και Ιράν, ο Σταύρος Καλεντερίδης παρουσίασε μια συνολική γεωπολιτική ανάλυση, υποστηρίζοντας ότι η εικόνα ενός πλήρους στραγγαλισμού της Τεχεράνης δεν επιβεβαιώνεται, τουλάχιστον όχι στον βαθμό που προβάλλεται.
Στην ανάλυσή του, ο Καλεντερίδης έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στη σημασία του Στενού του Ορμούζ για την ιρανική οικονομία, σημειώνοντας ότι περίπου το 80% των συνολικών εξαγωγών του Ιράν διέρχεται από εκεί. Όπως ανέφερε, μόνο μέσα στον προηγούμενο μήνα το Ιράν φέρεται να αποκόμισε περίπου 5 δισεκατομμύρια δολάρια από εξαγωγές πετρελαίου, με τις ποσότητες να κινούνται σε ιδιαίτερα υψηλά επίπεδα και με την τιμή του πετρελαίου να στηρίζει τα ιρανικά έσοδα.
Κατά την εκτίμησή του, ένας παρατεταμένος αποκλεισμός ασφαλώς θα επηρεάσει την Τεχεράνη, όμως δεν σημαίνει αυτόματα ότι το Ιράν μένει χωρίς διεξόδους. Αντιθέτως, υπογράμμισε ότι υπάρχουν ήδη φορτωμένες πλωτές δεξαμενές, υπάρχει η δυνατότητα μεταφοράς φορτίου από πλοίο σε πλοίο, ενώ πάνω απ’ όλα υπάρχουν εναλλακτικοί χερσαίοι διάδρομοι που περιορίζουν την αποτελεσματικότητα ενός απόλυτου ναυτικού αποκλεισμού.
Κομβικό ρόλο σε αυτή την εξίσωση αποδίδει στην Κίνα. Όπως εξήγησε, σχεδόν το σύνολο των ιρανικών πετρελαϊκών εξαγωγών έχει προορισμό την κινεζική αγορά, γεγονός που καθιστά το Πεκίνο τον βασικό παίκτη πίσω από κάθε επόμενη κίνηση. Σύμφωνα με τον ίδιο, το Ιράν έχει εδώ και χρόνια αναπτύξει σιδηροδρομικό και χερσαίο σύνδεσμο μέσω Κεντρικής Ασίας, με κρίσιμο κρίκο το Τουρκμενιστάν, δημιουργώντας έναν διάδρομο που δεν μπορεί να αντικαταστήσει πλήρως τη θαλάσσια δίοδο, αλλά σίγουρα προσφέρει ανάσες.
Σε αυτό το πλαίσιο, ο Καλεντερίδης υποστήριξε ότι η Κίνα μπορεί να συνεχίσει να στηρίζει το Ιράν όχι μόνο οικονομικά αλλά και επιχειρησιακά, αξιοποιώντας χερσαίες μεταφορές μέσω τρίτων χωρών. Κατά την ανάγνωσή του, εάν οι Αμερικανοί επιχειρήσουν να ακουμπήσουν κινεζικά φορτία ή πλοία, τότε το ρίσκο κλιμάκωσης θα ανέβει επικίνδυνα.
Ιδιαίτερο βάρος έδωσε και στις πληροφορίες που προβάλλει η ιρανική πλευρά περί ρηγμάτων στον αποκλεισμό. Ανέφερε ότι ιρανικά μέσα υποστηρίζουν πως δεξαμενόπλοια και άλλα πλοία που βρίσκονται ακόμη και σε αμερικανικές λίστες κυρώσεων συνέχισαν να κινούνται μέσω Ορμούζ, χωρίς να εμποδιστούν. Ο ίδιος κράτησε επιφυλάξεις για το εύρος και την ακριβή σημασία αυτών των περιστατικών, όμως τόνισε ότι η επιχειρησιακή επιβολή ενός απόλυτου αποκλεισμού σε κάθε κίνηση δεν είναι ούτε απλή ούτε αυτονόητη.
Στην ίδια ανάλυση, ο Σταύρος Καλεντερίδης σημείωσε ότι το Ιράν διατηρεί επιλογές και σε δεύτερο επίπεδο, μέσω της Ρωσίας. Όπως ανέφερε, θα μπορούσε να υπάρξει ακόμη και μηχανισμός προσωρινής κάλυψης των ιρανικών συμβολαίων προς την Κίνα από ρωσικές ποσότητες, έως ότου χαλαρώσει η πίεση ή αλλάξουν οι συνθήκες. Με απλά λόγια, το Ιράν μπορεί να πιεστεί, αλλά δεν είναι απομονωμένο.
Σημαντικό στοιχείο της ανάλυσής του ήταν και η αναφορά στο Πακιστάν. Ο Καλεντερίδης εκτίμησε ότι η μετάβαση του ισχυρού άνδρα του πακιστανικού στρατεύματος στην Τεχεράνη συνδέεται με αμερικανικά μηνύματα και με την προσπάθεια να ανοίξει ένας δεύτερος γύρος συνομιλιών ΗΠΑ-Ιράν. Όπως είπε, όλα δείχνουν ότι οι δύο πλευρές αναζητούν νέα επαφή, παρά τις μεγάλες διαφορές που παραμένουν, κυρίως στο ζήτημα του πυρηνικού προγράμματος και του χρονικού πλαισίου αναστολής εμπλουτισμού ουρανίου.
Κατά τον ίδιο, ακόμη και η αμερικανική απαίτηση για πολυετή παύση του εμπλουτισμού συνιστά, εμμέσως, αναγνώριση ότι οι Ιρανοί διατηρούν το δικαίωμα να επανέλθουν σε μελλοντικό χρόνο. Αυτό, όπως υποστήριξε, είναι μια μικρή αλλά ουσιαστική διπλωματική επιτυχία της Τεχεράνης.
Η πιο βαριά ίσως πτυχή της ανάλυσης αφορούσε τον ρόλο της Κίνας στο πεδίο των πληροφοριών. Ο Καλεντερίδης υποστήριξε ότι το Ιράν φέρεται να αξιοποιεί κινεζικό δορυφόρο, που αγοράστηκε μυστικά στα τέλη του 2024, για την παρακολούθηση και στοχοποίηση αμερικανικών δυνάμεων στην περιοχή. Αν αυτή η εκτίμηση επιβεβαιώνεται, τότε δεν πρόκειται μόνο για οικονομική ή διπλωματική στήριξη από το Πεκίνο προς την Τεχεράνη, αλλά για εμπλοκή με καθαρά στρατηγικά χαρακτηριστικά.
Πέρα από το μέτωπο της Μέσης Ανατολής, ο αναλυτής αναφέρθηκε και στην Ελλάδα, καταγγέλλοντας κλιμάκωση της τουρκικής δραστηριότητας στο Αιγαίο. Όπως είπε, δεν πρόκειται απλώς για επιστροφή στις παλιές παραβιάσεις, αλλά για ποιοτική αναβάθμιση της απειλής, με μη επανδρωμένα αεροσκάφη, αεροσκάφη ναυτικής συνεργασίας και ηλεκτρονικού πολέμου, καθώς και F-16 να επιχειρούν σε όλο το εύρος του Αιγαίου. Κατά την άποψή του, η Άγκυρα δεν ενοχλεί απλώς, αλλά χαρτογραφεί, καταγράφει και δοκιμάζει τις ελληνικές αντιδράσεις.
Παράλληλα, άσκησε έντονη κριτική στην ελληνική κυβέρνηση για τα εσωτερικά ζητήματα, συνδέοντας την εξωτερική αδυναμία με μια συνολικότερη εικόνα πολιτικής φθοράς και παρακμής.
Συνολικά, η ανάλυση του Σταύρου Καλεντερίδη κινήθηκε σε μια βασική γραμμή: το Ιράν δέχεται σοβαρή πίεση, όμως δεν είναι γονατισμένο· η Κίνα εμφανίζεται πιο παρούσα απ’ όσο φαίνεται στην επιφάνεια· η Ρωσία μπορεί να λειτουργήσει ως εφεδρικός βραχίονας· και οι Ηνωμένες Πολιτείες, παρά την επ