Σοβαρές διαστάσεις λαμβάνει το φαινόμενο της υπερβολικής χρήσης καισαρικών τομών στη χώρα μας, σύμφωνα με ανάλυση του καθηγητή Δημογραφίας και διευθυντή ερευνών του Ινστιτούτου Δημογραφικών Ερευνών και Μελετών, Βύρων Κοτζαμάνης.
Η εικόνα που καταγράφεται δεν αφήνει περιθώρια παρερμηνειών: η Ελλάδα εμφανίζει ποσοστά που ξεπερνούν κάθε ευρωπαϊκό μέτρο, με τις καισαρικές να αποτελούν το 62,2% των γεννήσεων το 2023, έναντι 57,8% το 2019. Πρόκειται για επίπεδα υπερ-τριπλάσια σε σχέση με χώρες όπως η Ολλανδία, η Σουηδία ή η Γαλλία.
Σε παγκόσμιο επίπεδο, τα στοιχεία του Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας δείχνουν ότι οι καισαρικές αυξάνονται διαρκώς, με το ποσοστό να έχει υπερτριπλασιαστεί από το 6,7% το 1990 στο 22% το 2023. Ωστόσο, σε αντίθεση με τις λιγότερο ανεπτυγμένες χώρες όπου η χρήση τους μειώνει τη θνησιμότητα, στις ανεπτυγμένες οικονομίες –όπως η Ελλάδα– η αύξηση αυτή δεν συνδέεται με ιατρική αναγκαιότητα.
Η διεθνής επιστημονική κοινότητα θεωρεί ως «ασφαλές» εύρος το 10%-20% των γεννήσεων. Ποσοστά εκτός αυτών των ορίων είτε υποδηλώνουν ανεπαρκή φροντίδα είτε κατάχρηση της μεθόδου. Στην ελληνική περίπτωση, τα στοιχεία οδηγούν ξεκάθαρα στο δεύτερο συμπέρασμα.
Οι αιτίες πίσω από την εκτόξευση
Σύμφωνα με την ανάλυση, η «έκρηξη» των καισαρικών δεν οφείλεται σε ιδιαιτερότητες της υγείας των Ελληνίδων. Αντιθέτως, συνδέεται με ένα πλέγμα παραγόντων:
- Ελλιπής ενημέρωση των εγκύων
- Ευκολία και προγραμματισμός του τοκετού
- Οικονομικά κίνητρα για ιδιώτες παρόχους
- Διαφορετική τιμολόγηση μεταξύ φυσιολογικού τοκετού και καισαρικής
- Πρακτικές του ιατρικού σώματος
Η ανάλυση είναι σαφής: ένα σημαντικό μέρος των καισαρικών στη χώρα μας είναι περιττό και ενέχει κινδύνους τόσο για τη μητέρα όσο και για το παιδί.
Προειδοποιήσεις που αγνοήθηκαν
Ήδη από το 2015, στο πλαίσιο συνεργασίας του ελληνικού Υπουργείου Υγείας με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγεία, είχε επισημανθεί ότι η Ελλάδα βρίσκεται μεταξύ των χωρών με τα υψηλότερα ποσοστά καισαρικών στην Ευρώπη, με σοβαρές επιπτώσεις:
- στην ασφάλεια των ασθενών
- στην ποιότητα της φροντίδας
- στο κόστος για τα νοικοκυριά και το σύστημα υγείας
Παρά τις συστάσεις για άμεση παρέμβαση, τα δεδομένα δείχνουν ότι δεν υπήρξε ουσιαστική αλλαγή πολιτικής, με αποτέλεσμα η κατάσταση να επιδεινωθεί.
Οικονομικό και υγειονομικό βάρος
Το κόστος μιας καισαρικής τομής παραμένει σημαντικά υψηλότερο από έναν φυσιολογικό τοκετό – έως και 66% ακριβότερο – επιβαρύνοντας τόσο τις οικογένειες όσο και τον ΕΟΠΥΥ.
Πέρα από την οικονομική διάσταση, το πρόβλημα αγγίζει πλέον τον πυρήνα της δημόσιας υγείας, καθώς οι μη αναγκαίες επεμβάσεις αυξάνουν τον κίνδυνο επιπλοκών και δημιουργούν μακροπρόθεσμα προβλήματα.
Ανάγκη για άμεση παρέμβαση
Ο Βύρων Κοτζαμάνης κάνει λόγο για επείγουσα ανάγκη λήψης μέτρων, προτείνοντας μεταξύ άλλων:
- Καθιέρωση σαφών ιατρικών πρωτοκόλλων
- Μείωση των οικονομικών κινήτρων υπέρ της καισαρικής
- Ενίσχυση δημόσιων μαιευτικών δομών
- Εκπαίδευση και επανεκπαίδευση προσωπικού
- Εκστρατείες ενημέρωσης των γυναικών
Κομβικός, όπως επισημαίνεται, είναι και ο ρόλος των επιστημονικών ενώσεων, καθώς χωρίς τη συμμετοχή τους δεν μπορεί να ανακοπεί η τάση.
Το συμπέρασμα
Η Ελλάδα βρίσκεται αντιμέτωπη με μια «σιωπηλή επιδημία» στο μαιευτικό πεδίο. Τα δεδομένα δεν αφήνουν περιθώρια εφησυχασμού: πρόκειται για ένα πρόβλημα που συνδυάζει ιατρικές πρακτικές, οικονομικά κίνητρα και θεσμικές αδυναμίες.
Η αντιμετώπισή του απαιτεί πολιτική βούληση, έλεγχο και – κυρίως – αλλαγή νοοτροπίας σε ένα σύστημα που εδώ και χρόνια λειτουργεί χωρίς ουσιαστικά αντίβαρα.
Διαβάστε την έρευνα: