Η «αποκλιμάκωση» που ακούγεται στα λόγια δεν συμβαδίζει με όσα γίνονται στο πεδίο, ήταν το πρώτο –και κεντρικό– μήνυμα του Γιώργου Φίλη στη Ναυτεμπορική. Ο καθηγητής Ευρωπαϊκών Θεμάτων και διδάκτορας Γεωπολιτικής περιέγραψε μια εικόνα έντονης στρατιωτικής κινητοποίησης στην ευρύτερη περιοχή, με μετακινήσεις αμερικανικών δυνάμεων, δεύτερο task force αεροπλανοφόρου και μετασταθμεύσεις αεροσκαφών, που –όπως τόνισε– δεν παραπέμπουν σε «ακριβό εκφοβισμό», αλλά σε προετοιμασία για ενδεχόμενη κλιμάκωση.
Σύμφωνα με την ανάλυσή του, ο πυρήνας της αντιπαράθεσης δεν είναι τόσο το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, όσο το βαλιστικό του πρόγραμμα – δηλαδή η πραγματική ικανότητα αποτροπής και ανταποδοτικού πλήγματος. Όπως εξήγησε, η αμερικανική απαίτηση να εγκαταλείψει η Τεχεράνη τους βαλλιστικούς πυραύλους ισοδυναμεί, από ιρανική σκοπιά, με «αφοπλισμό» και έκθεση σε πιθανό ισραηλινό χτύπημα χωρίς δυνατότητα απάντησης. Αυτό, κατά τον ίδιο, καθιστά εξαιρετικά δύσκολη μια ιρανική υποχώρηση, ενώ ανεβάζει τις πιθανότητες στρατιωτικής εμπλοκής.
Ο Γιώργος Φίλης «διάβασε» το πιθανό σενάριο κλιμάκωσης ως εξής: πρώτα ένα ισραηλινό πλήγμα, στη συνέχεια ιρανική απάντηση και μετά εμπλοκή των ΗΠΑ. Παράλληλα, έβαλε στο κάδρο τον παράγοντα πετρέλαιο και τα Στενά του Ορμούζ, προειδοποιώντας ότι ένα κλείσιμό τους θα προκαλούσε τεράστια οικονομική αναταραχή, με προφανείς επιπτώσεις και στην Κίνα. Την ίδια στιγμή, υπογράμμισε πως ένας πόλεμος που θα διαρκέσει πάνω από λίγες ημέρες μπορεί να «τραβήξει» στην κρίση περισσότερες χώρες, καθώς –όπως είπε– το ιρανικό καθεστώς θα παίζει «το κεφάλι του», άρα θα χτυπήσει όπου φτάνει: αμερικανικές βάσεις και ενεργοποίηση δικτύων/συμμάχων του στην περιοχή (ιρακινές πολιτοφυλακές, Χούθι κ.ά.).
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε και στον ρόλο των μεγάλων παικτών. Εκτίμησε ότι η Ρωσία δύσκολα θα θελήσει να «ανοίξει» νέο μέτωπο, λόγω Ουκρανίας και κόστους ρήξης με τις ΗΠΑ, ενώ για την Κίνα άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο να κινηθεί έμμεσα, δημιουργώντας αντιπερισπασμούς στη δική της σφαίρα επιρροής. Στο ίδιο πλαίσιο, σημείωσε ότι το Ιράν «εξοπλίζεται» με γρήγορους ρυθμούς, με αναφορές σε ροές υλικών και τεχνολογίας που ενισχύουν τις ικανότητές του.
Στο δεύτερο σκέλος της παρέμβασής του, ο Γιώργος Φίλης σχολίασε την «επιχειρηματική» οπτική του Ντόναλντ Τραμπ, με φόντο τις αναφορές του για πιθανές συμπαραγωγές (ακόμη και φρεγατών) και γενικότερα «δουλειές» με την Ελλάδα. Επισήμανε πως το μήνυμα Τραμπ είναι κατ’ ουσίαν business, αλλά πρόσθεσε ότι είναι θετικό να ακούγονται προτάσεις που θα μπορούσαν να ταιριάξουν στις ανάγκες του Πολεμικού Ναυτικού, ιδίως καθώς παλαιότερες ιδέες/προγράμματα είχαν αποδειχθεί πολύ ακριβά ή άλλαξαν μορφή.
Το πιο «καθαρό» όμως κομμάτι της τοποθέτησής του αφορούσε την ελληνοκινεζική διάσταση και τη νέα πίεση της Ουάσινγκτον. Στάθηκε στις δηλώσεις της Γκίλφοϊλ, που –όπως ειπώθηκε– ανέδειξε ως αποστολή της την επισήμανση των κινδύνων από τις σχέσεις Ελλάδας/Ευρώπης με την Κίνα και επανέφερε σενάρια για «αντίπαλο» λιμάνι απέναντι στον Πειραιά και την COSCO. Κατά τον Φίλη, η Ελλάδα βρίσκεται αντικειμενικά «στη μέση» ενός γεωοικονομικού ανταγωνισμού ΗΠΑ–Κίνας: η γεωγραφία μας είναι σταθερή, μπορεί να γίνει «ευλογία» αν αξιοποιηθεί σωστά ή «κατάρα» αν γίνει λάθος διαχείριση.
Σε αυτό το σημείο συνέδεσε τον αμερικανικό σχεδιασμό με τον IMEC και τη διεύρυνση των σχέσεων με την Ινδία, υποστηρίζοντας ότι ο διάδρομος –με εμπλοκή και Ισραήλ/Αράβων– μπορεί να ενισχύσει το γεωπολιτικό αποτύπωμα της χώρας. Ταυτόχρονα, ξεκαθάρισε ότι δεν είναι ρεαλιστικό να «πεταχτεί» έξω η κινεζική παρουσία, αλλά ότι η Ελλάδα οφείλει να εκμεταλλευτεί τη θέση της στους εμπορικούς δρόμους του 21ου αιώνα, χτίζοντας υποδομές που θα την καθιστούν απαραίτητη σε όλους τους παίκτες. Και έβαλε τον πήχη στο πρακτικό: χωρίς σιδηροδρομικό δίκτυο και σοβαρές υποδομές, καμία μεγάλη γεωοικονομική υπόσχεση δεν «κουμπώνει» στην πράξη.
Το συμπέρασμα της παρέμβασης ήταν διπλό: στη Μέση Ανατολή το μοτίβο «κρύο-ζεστό» μπορεί να οδηγεί πιο κοντά σε κλιμάκωση, με το βαλιστικό πρόγραμμα του Ιράν στον πυρήνα του αδιεξόδου· και στην Ελλάδα, η συγκρουσιακή τροχιά ΗΠΑ–Κίνας περνά πάνω από το χάρτη μας, άρα το στοίχημα δεν είναι τα συνθήματα, αλλά η υποδομή και η ψύχραιμη αξιοποίηση της γεωγραφικής μας αξίας.
Δείτε το βίντεο: