Επιμέλεια: Χρήστος Κωνσταντινίδης
Οι νέες αμερικανικές κυρώσεις που ανακοινώθηκαν στις 10 Φεβρουαρίου 2026 (Υπ. Οικονομικών/OFAC) φωτίζουν, σύμφωνα με ανάλυση του Abdullah Bozkurt στο Nordic Monitor, έναν γνώριμο μηχανισμό, τη χρήση της τουρκικής εμπορικής και ναυτιλιακής «βιτρίνας» ως διαδρόμου για χρήμα, εμπόριο και μεταφορές που καταλήγουν να στηρίζουν τη χρηματοδότηση της Χεζμπολάχ και δίκτυα παράκαμψης κυρώσεων που συνδέονται με το Ιράν.
Δύο «γραμμές ζωής» της Χεζμπολάχ: Χρυσός και μεταφορές
Η αμερικανική πλευρά περιγράφει ότι στοχοποιεί δύο βασικούς χρηματοδοτικούς σωλήνες που αξιοποιεί η οργάνωση για να αντέξει την πίεση των κυρώσεων:
-
Σχήμα “gold-for-cash” (μετατροπή αποθεμάτων και ροών χρυσού σε ρευστό) που συνδέεται με τον χρηματοοικονομικό βραχίονα al-Qard al-Hassan (AQAH), ένας μη κερδοσκοπικό χρηματοπιστωτικό ίδρυμα συνδεδεμένο με τη Χεζμπολάχ , που παρέχει άτοκα δάνεια και άλλες χρηματοοικονομικές υπηρεσίες στον Λίβανο και βασίζεται στην ισλαμική αρχή των ομώνυμων άτοκων δανείων.
-
Δίκτυο προμηθειών-ναυλώσεων-μεταφορών που «πατά» πάνω σε διαδρομές εμπορίου της περιοχής και αποφέρει έσοδα εκατομμυρίων, με κρίκους σε περισσότερες από μία χώρες.
Στην ίδια δέσμη μέτρων, οι ΗΠΑ αναφέρονται και στην Jood SARL (λιβανέζικη εταιρεία ανταλλαγής χρυσού), την οποία περιγράφουν ως κρίσιμο κόμβο του μηχανισμού ρευστότητας που εποπτεύεται/εξυπηρετεί την AQAH.
platinum_group_trade_registry-1
Η «τουρκική πίστα»: εταιρείες, φορτία, σημαίες και παραποιημένα έγγραφα
Το Nordic Monitor υποστηρίζει ότι η Τουρκία εμφανίζεται ξανά ως λογιστικό και εμπορικό hub, όπου εταιρείες με έδρα και μητρώο Τουρκίας διευκολύνουν ροές που αποσκοπούν σε παράκαμψη κυρώσεων και δημιουργία «καθαρού» χρήματος.
Στο επίκεντρο της περιγραφής μπαίνει η υπόθεση εξαγωγής ιρανικού λιπάσματος προς την Τουρκία στα τέλη του 2025, όπου –κατά τους Αμερικανούς– χρησιμοποιήθηκαν παραποιημένα ναυτιλιακά έγγραφα και δήλωση ψευδούς προέλευσης (ως Ομάν) ώστε να παρακαμφθούν οι περιορισμοί στις ιρανικές εξαγωγές και να παραχθεί ρευστό προς όφελος της Χεζμπολάχ.
Η ανάλυση κατονομάζει τουρκικές εταιρικές οντότητες και κανάλια logistics (τουρκική έδρα/δραστηριότητα) που, κατά το δημοσίευμα, «κούμπωσαν» μέσα στο κύκλωμα μεταφοράς , μαζί με πλέγμα άλλων μεσαζόντων σε Λίβανο, Συρία και Ρωσία.
Πολιτικό μήνυμα Ουάσινγκτον: Σευτερογενείς κίνδυνοι και πίεση σε “permissive environments”
Το πρακτικό αποτέλεσμα των κυρώσεων είναι ότι παγώνουν περιουσιακά στοιχεία που έχουν σύνδεση με τις ΗΠΑ και αυξάνεται ο κίνδυνος για τράπεζες και ενδιάμεσους που θα συνεχίσουν συναλλαγές με τους κατονομαζόμενους, μέσω δευτερογενών κυρώσεων (secondary sanctions).
Σε πολιτικό επίπεδο, το μήνυμα είναι διπλό:
-
Πρώτον, ότι η Χεζμπολάχ έχει «μεταλλαχθεί» σε πιο ευέλικτο οικονομικό οργανισμό, ακουμπώντας σε άτυπες οικονομίες, commodities και θολές ναυτιλιακές αλυσίδες.
-
Δεύτερον, ότι χώρες με χαλαρή επιβολή κανόνων και ανεπαρκή έλεγχο σε εταιρικά ναυτιλιακά εργαλεία μπαίνουν στο κάδρο της πίεσης, επειδή λειτουργούν ως πλατφόρμες διέλευσης για κυκλώματα κυρώσεων.
Τί θα κάνει η Άγκυρα;
Το ότι η Τουρκία βοηθούσε το Ιράν για να ξεπερνά τις κυρώσεις δεν είναι κάτι άγνωστο. Το Nordic Monitor όμως το πάει ένα βήμα παραπέρα, υποστηρίζοντας ότι η επαναλαμβανόμενη παρουσία της Τουρκίας σε τέτοιες διαδρομές δεν είναι “ατύχημα”, αλλά αποτέλεσμα ανεπαρκούς ή ανύπαρκτης καταστολής δικτύων που αξιοποιούν τουρκικές εταιρείες, λιμάνια και διαμεσολαβητές. Το ερώτημα που αφήνει ανοιχτό είναι αν η Άγκυρα θα κινηθεί ουσιαστικά απέναντι στις εταιρείες-οντότητες που μπήκαν στο αμερικανικό στόχαστρο ή αν –όπως συνέβη και άλλες φορές– θα περιοριστεί σε διαχείριση εντυπώσεων.