Με αιχμή τις τουρκικές αντιδράσεις για κινήσεις της Ελλάδας νοτίως της Κρήτης και φόντο τις εξελίξεις γύρω από το ενεργειακό «παιχνίδι» στην Ανατολική Μεσόγειο, ο στρατιωτικός αναλυτής Σάββας Καλεντερίδης υποστήριξε στη «Ναυτεμπορική» ότι η ουσία δεν είναι μόνο το αν και τι θα εξορυχθεί, αλλά κυρίως το γεωπολιτικό αποτύπωμα που δημιουργεί η ίδια η δραστηριότητα στο πεδίο.
Αφετηρία της συζήτησης ήταν η τουρκική ρητορική περί «παραβίασης» του τουρκολιβυκού μνημονίου από την Ελλάδα και η κατηγορία ότι «δεν κάνουμε σοβαρά πράγματα». Ο Καλεντερίδης χαρακτήρισε την τουρκική αντίδραση «αναμενόμενη», επισημαίνοντας παράλληλα ότι πολλές τέτοιες «ανακοινώσεις» προκύπτουν από τακτικές ενημερώσεις του τουρκικού ΥΠΑΜ και αποδίδονται σε «πηγές», χωρίς να είναι πάντα σαφές αν πρόκειται για επίσημο διάβημα ή για επικοινωνιακή διαχείριση.
«Το έργο ξεκίνησε από το 2014 – αυτό είναι άσκηση κυριαρχικών δικαιωμάτων»
Κεντρικός άξονας της παρέμβασής του ήταν ότι η Ελλάδα, ήδη από το 2014, με βάση τη διαδικασία οριοθέτησης/παραχώρησης θαλάσσιων οικοπέδων νοτίως της Κρήτης, έχει προχωρήσει σε κινήσεις που συνιστούν άσκηση κυριαρχικών δικαιωμάτων. Υπενθύμισε ότι τότε οριοθετήθηκαν μεγάλα θαλασσοτεμάχια και ακολούθησαν διεθνείς διαγωνισμοί, στους οποίους συμμετείχαν ενεργειακοί «παίκτες» υψηλού βάρους.
Κατά την εκτίμησή του, η συμμετοχή διεθνών κολοσσών λειτουργεί ως έμπρακτη αναγνώριση ότι οι συγκεκριμένες περιοχές βρίσκονται σε ελληνική δικαιοδοσία με βάση την αρχή της μέσης γραμμής. Πρόσθεσε ότι η μετέπειτα εμπλοκή αμερικανικού παράγοντα δεν μπορεί – όπως είπε – να θεωρηθεί αποκομμένη από γεωπολιτικές συνεννοήσεις, με την έννοια ότι τέτοιες κινήσεις δύσκολα γίνονται χωρίς «πράσινο φως» σε επίπεδο Ουάσινγκτον.
NAVTEX, έρευνες και «καθιέρωση στο πεδίο»
Ο Καλεντερίδης περιέγραψε το επόμενο επιχειρησιακό βήμα: την αποστολή ερευνητικού πλοίου εντός του 2026. Σε μια τέτοια εξέλιξη, υπογράμμισε, η χώρα που εκδίδει NAVTEX και ρυθμίζει τη δραστηριότητα είναι εκείνη που έχει τη δικαιοδοσία – δηλαδή η Ελλάδα, μέσω του αρμόδιου σταθμού. Αν ακολουθήσουν ευρήματα, θα ανοίξει η αλυσίδα επιβεβαιωτικών γεωτρήσεων και ενδεχόμενης εκμετάλλευσης.
Το κρίσιμο – όπως το έθεσε – είναι ότι μια πολυετής παρουσία και δραστηριότητα «γράφει» πραγματικότητα. Όχι στα χαρτιά, αλλά στο πεδίο, με διάρκεια δεκαετιών. Και αυτό, κατά τη δική του ανάγνωση, είναι που «γκρεμίζει» στην πράξη το τουρκολιβυκό μνημόνιο, γιατί εγκαθιδρύει de facto μια διαφορετική πραγματικότητα δικαιοδοσίας.
«Δεν μετράει τόσο το πετρέλαιο, όσο το γεωπολιτικό αποτέλεσμα»
Ο αναλυτής ξεκαθάρισε ότι δεν «προπαγανδίζει» – όπως είπε – συμφέροντα εταιρειών. Αντίθετα, θεωρεί πως το μεγάλο στοίχημα είναι το πολιτικό-γεωπολιτικό κέρδος:
-
η Λιβύη, επειδή χρειάζεται τη συνεργασία/επενδύσεις, δεν αντιδρά έντονα, άρα αποδέχεται de facto μια λογική μέσης γραμμής,
-
η Τουρκία μένει απομονωμένη σε μια θέση που, όπως είπε, δεν την αποδέχεται «κανείς στον κόσμο»: ότι τα νησιά δεν έχουν ΑΟΖ/υφαλοκρηπίδα.
Εκεί «πονάνε», τόνισε, γιατί η πραγματικότητα που δημιουργείται στο πεδίο αποδυναμώνει – δεν ενισχύει – την τουρκική επιχειρηματολογία.
Καρφί για το καλώδιο και «μεταφορά ευθυνών στην Κύπρο»
Η ένταση ανέβηκε όταν η κουβέντα πήγε στο έργο της ηλεκτρικής διασύνδεσης/καλωδίου. Ο Καλεντερίδης αντέδρασε σε δημόσιες τοποθετήσεις που απέδωσαν την καθυστέρηση/εμπλοκή όχι στην Τουρκία αλλά στην Κύπρο λόγω «οικονομικού ζητήματος». Επέμεινε ότι «δεν είμαστε χαζοί» και ότι δεν μπορεί, μετά την αποστολή τουρκικών πολεμικών πλοίων στην περιοχή, να παρουσιάζεται ως βασικός λόγος εμπλοκής η κυπριακή πλευρά.
Μάλιστα, άφησε αιχμές ότι η Κύπρος μπορεί να χρησιμοποιείται ως «βολικό άλλοθι», ενώ προειδοποίησε με βαριά ιστορική αναφορά: «Την προδώσαμε το ’74. Θα την ξαναπροδώσουμε τώρα;» Επιπλέον, υποστήριξε ότι έχει επικοινωνία με κορυφαία κυβερνητικά στελέχη στην Κύπρο που – όπως είπε – του μετέφεραν πως «δεν φταίει η Κύπρος».
Γεωπολιτική προέκταση: Ιράν, ΗΠΑ, Ισραήλ και πιθανή ανατροπή καθεστώτος
Στο δεύτερο σκέλος, για το Ιράν, ο Καλεντερίδης ανέφερε ότι η στρατηγική Τραμπ – όπως την περιέγραψε – μοιάζει με «συγκέντρωση δυνάμεων και στρατιωτική πίεση» με στόχο συμφωνία. Επισήμανε ότι το Ιράν δείχνει αυτοπεποίθηση και διαθέτει πυραυλικές δυνατότητες που όσοι σχεδιάζουν επίθεση δεν μπορούν να αγνοήσουν.
Ωστόσο, εάν υπάρξει επιχείρηση μεγάλης κλίμακας, εκτίμησε ότι δεν θα στοχεύει μόνο σε «υποδομές» αλλά σε ανατροπή καθεστώτος, κάτι που θα αναδιατάξει τις ισορροπίες στην περιοχή, θα επηρεάσει Ρωσία και Κίνα (λόγω δεσμών με την Τεχεράνη) και θα μειώσει τη σχετική γεωπολιτική αξία της Τουρκίας, εφόσον προκύψει «άλλος πυλώνας» προσκείμενος στη Δύση. Κατά τον ίδιο, ένας τέτοιος ανασχηματισμός θα έχει επιπτώσεις και σε Ελλάδα-Κύπρο.
Η «ιστορική φωτογραφία» του 1999
Προς το τέλος, έγινε αναφορά σε φωτογραφία του 1999, που – όπως εξηγήθηκε – τραβήχτηκε στη φάση επιστροφής του ίδιου στην Ελλάδα μετά την υπόθεση Οτσαλάν, με πρόσωπα του στενού του κύκλου.