Δύο παρεμβάσεις, με κοινό παρονομαστή τη «μεγάλη σκακιέρα» από Περσικό Κόλπο μέχρι Αιγαίο, έκανε ο Σταύρος Καλεντερίδης σε Ναυτεμπορική και Action 24, σχολιάζοντας τις εξελίξεις γύρω από Ιράν–ΗΠΑ, το αδιέξοδο στο Ουκρανικό, αλλά και τις ευρωπαϊκές ζυμώσεις για τον επανεξοπλισμό (SAFE) με το «καυτό» ζήτημα της τουρκικής συμμετοχής. Στο κάδρο μπήκε και η συμφωνία Chevron – έρευνες/υδρογονάνθρακες νότια της Κρήτης, την οποία χαρακτήρισε κομβική γεωπολιτικά, αλλά οικονομικά «θέλει ψείρισμα» για το τι μένει τελικά στη χώρα.
Ιράν–ΗΠΑ: «Η Γενεύη ως αφαλός της γης» και το “ρωσικό μοντέλο”
Αναφερόμενος στις συνομιλίες στη Γενεύη, ο Καλεντερίδης μίλησε για μια πρώτη θετική ένδειξη, καθώς –όπως σημείωσε– εμφανίστηκαν τεχνικοί/οικονομικοί σύμβουλοι στις αντιπροσωπείες και το Ιράν φέρεται να «παίζει» ένα μοντέλο προσέγγισης τύπου Ρωσίας προς Τραμπ: προτάσεις για συνέργειες σε πετρέλαιο και φυσικό αέριο, ακόμη και αγορές πολιτικών αεροσκαφών από ΗΠΑ, ως «τυράκι» για μια συμφωνία.
Την ίδια ώρα, όμως, υπογράμμισε ότι οι Ιρανοί δεν εμπιστεύονται εύκολα: υπενθύμισε προηγούμενες απόπειρες διπλωματίας που κατέληξαν σε κλιμάκωση, ενώ συνέδεσε τη «μαλακή αναδίπλωση» της Τεχεράνης με τη στρατιωτική πίεση (αεροπλανοφόρα/συγκέντρωση ισχύος). Ειδική αναφορά έκανε στο σενάριο αραίωσης του εμπλουτισμένου ουρανίου (60%) ως «μεγάλη κίνηση», αλλά με ανοιχτό το ερώτημα αν θα υπάρξει πραγματικό αντίκρισμα.
Κίνδυνος γενικευμένης σύγκρουσης: «Δεν υπάρχει καλό σενάριο»
Στη Ναυτεμπορική έδωσε μεγαλύτερο βάρος στο ενδεχόμενο κλιμάκωσης/γενικευμένης επιχείρησης κατά του Ιράν, εξηγώντας ότι δεν μιλάμε για «χειρουργικό» επεισόδιο τύπου άλλων περιπτώσεων, αλλά για σενάρια που μπορούν να ξεφύγουν σε πόλεμο, με συμμετοχή και του ισραηλινού παράγοντα. Προειδοποίησε ότι ακόμη και μια «καρατόμηση» κορυφής θα μπορούσε να σκληρύνει το σύστημα, ενώ το σενάριο χάους θα δημιουργούσε «μια νέα Συρία» με ανεξέλεγκτες παρενέργειες.
Ουκρανικό: αδιέξοδο στο εδαφικό και «παγίδευση» και των δύο
Για την Ουκρανία, ο Καλεντερίδης ήταν κάθετος ότι η μεγάλη εκκρεμότητα είναι το εδαφικό και πως δύσκολα θα υπάρξει πολιτικός που θα υπογράψει απώλεια εδαφών «ελαφρά τη καρδία». Είδε ως ενδεχόμενα «σωσίβια» την ιδέα δημοψηφίσματος/εκλογών ή ακόμη και λύση «επί του πεδίου», αλλά με τεράστιο πολιτικό κόστος.
Σε άλλο σημείο έθεσε και τη διάσταση της εσωτερικής κρίσης/διαφθοράς στην Ουκρανία, σημειώνοντας ότι ο Ζελένσκι έχει χάσει μεγάλο μέρος της αρχικής πολιτικής ισχύος.
SAFE και Τουρκία: «Θέλει ευρωπαϊκά λεφτά, απειλεί Ελλάδα και κατέχει Κύπρο»
Στο Action 24, το βάρος έπεσε στην επιμονή Ερντογάν να ενταχθεί η Τουρκία στο ευρωπαϊκό εξοπλιστικό πρόγραμμα SAFE. Ο Καλεντερίδης ανέδειξε το παράδοξο: χώρα που απειλεί κράτος-μέλος και είναι κατοχική δύναμη στην Κύπρο ζητά συμμετοχή για να αντλήσει χρήματα και πρόσβαση στην ευρωπαϊκή αμυντική αρχιτεκτονική.
Κατά την ανάλυσή του, η Άγκυρα δεν «καίγεται» για πλήρη ευρωπαϊκή ένταξη, αλλά επιδιώκει τρία χειροπιαστά οφέλη:
- visa liberalization,
- αναβάθμιση τελωνειακής ένωσης,
- σύνδεση με την ευρωπαϊκή άμυνα/βιομηχανία.
Παράλληλα, σημείωσε ότι μέσω εξαγορών και συνεργειών με ιταλικές εταιρείες, η Τουρκία βρίσκει «παράθυρα» στην ενιαία αγορά, γεγονός που δυσκολεύει κινήσεις τύπου εμπάργκο. Προειδοποίησε επίσης για την ευρωπαϊκή τάση «όλοι να αγοράζουμε τα ίδια» για οικονομίες κλίμακας: καλό ως αρχή, αλλά «κακό» αν οι προμήθειες καταλήξουν να χρηματοδοτούν την τουρκική βιομηχανία που στρέφεται κατά των ελληνικών συμφερόντων.
Chevron – Κρήτη: γεωπολιτικό κέρδος, αλλά «ο λογαριασμός να βγει καθαρός»
Για τη συμφωνία με τη Chevron νότια της Κρήτης, την είδε ως εξέλιξη που κοστίζει πολιτικά στην Τουρκία, γιατί αποτυπώνει έμπρακτα την αναγνώριση δικαιωμάτων Ελλάδας σε περιοχή που «εφάπτεται» με το τουρκολιβυκό αφήγημα. Ταυτόχρονα, όμως, έβαλε αστερίσκους για το οικονομικό αποτύπωμα: τι ποσοστό μένει στο ελληνικό δημόσιο, πού καταλήγουν τα έσοδα, και αν ωφελείται η κοινωνία ή μένουν «σε κλειστές τσέπες». Έφερε ως μέτρο σύγκρισης υψηλά ποσοστά άλλων παραγωγών χωρών, υποστηρίζοντας ότι στην Ελλάδα απαιτείται σκληρή διαπραγμάτευση και διαφάνεια.